Ακριβώς έναν αιώνα μετά τη δημιουργία της, η Route 66 εξακολουθεί να ασκεί μια παράξενη γοητεία, όχι μόνο στους Αμερικανούς αλλά και σε χιλιάδες ταξιδιώτες.
- Η Route 66 εγκρίθηκε επίσημα το 1926 ως ομοσπονδιακός δρόμος μετά από πρωτοβουλίες επιχειρηματιών. Η αρχική κατασκευή της ήταν δύσκολη, με εναλλαγές ασφάλτου και χωματόδρομου και πρωτόγονες συνθήκες ταξιδιού για τους οδηγούς της εποχής.
- Κατά τη Μεγάλη Ύφεση, ο δρόμος έγινε η «Μητέρα των Δρόμων» για όσους μετανάστευαν στην Καλιφόρνια. Στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο απέκτησε στρατηγική σημασία, καθώς διευκόλυνε τη μεταφορά στρατευμάτων και εξοπλισμού.
- Μεταπολεμικά, η Route 66 γνώρισε τη χρυσή εποχή της, με μοτέλ και diners να αναπτύσσονται κατά μήκος της. Ωστόσο, για τους Αφροαμερικανούς ταξιδιώτες το ταξίδι ήταν επικίνδυνο λόγω των έντονων φυλετικών διακρίσεων.
- Η κατασκευή των σύγχρονων αυτοκινητοδρόμων οδήγησε στην παρακμή της και την ερήμωση πολλών πόλεων. Σήμερα, όμως, έχει αναβιώσει ως πολιτιστικό σύμβολο που προσελκύει χιλιάδες τουρίστες από όλο τον κόσμο.
Λίγοι δρόμοι στον κόσμο έχουν μετατραπεί σε τόσο ισχυρό πολιτισμικό σύμβολο όσο η περίφημη Route 66. Μιλάμε για έναν αυτοκινητόδρομο που είναι, κατά σειρά: μια λεωφόρος που ενώνει το Σικάγο με το Λος Άντζελες. Μια κινούμενη τοιχογραφία της αμερικανικής ιστορίας. Ένας δρόμος πάνω στον οποίο αποτυπώθηκαν η Μεγάλη Ύφεση, ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, η μεταπολεμική αισιοδοξία, η γέννηση του road trip, η κατάρρευση των μικρών επαρχιακών πόλεων. Και, τελικά, η ίδια η αμερικανική νοσταλγία.
Ακριβώς έναν αιώνα μετά τη δημιουργία της, η Route 66 εξακολουθεί να ασκεί μια παράξενη γοητεία, όχι μόνο στους Αμερικανούς αλλά και σε χιλιάδες ταξιδιώτες από όλον τον κόσμο που διασχίζουν ερήμους, εγκαταλελειμμένα μοτέλ και ξεχασμένα βενζινάδικα αναζητώντας κάτι που μοιάζει περισσότερο με μύθο παρά με πραγματικό αυτοκινητόδρομο.
Ο άνθρωπος που οραματίστηκε τη μεγάλη διαδρομή
Η ιστορία της Route 66 ξεκινά σε μια εποχή όπου το αυτοκίνητο ήταν ακόμη σχεδόν καινοτομία και οι δρόμοι της Αμερικής παρέμεναν σε μεγάλο βαθμό χωματόδρομοι σχεδιασμένοι για άλογα και κάρα. Ο άνθρωπος που οραματίστηκε τη μεγάλη διαγώνια διαδρομή που θα ένωνε τη Μεσοδυτική Αμερική με τη Δυτική Ακτή ήταν ο Σάιρους Έιβερι, επιχειρηματίας από την Οκλαχόμα, ιδιοκτήτης πρατηρίων καυσίμων και πετρελαϊκών επιχειρήσεων.
Η κατασκευή της Route 66 δεν ήταν εύκολη υπόθεση
Σύμφωνα με τη δημοσιογράφο Έλενα Σερ του περιοδικού Car & Driver, ο Έιβερι πίστευε ότι η Οκλαχόμα και οι πολιτείες της ενδοχώρας έπρεπε να αποκτήσουν πρόσβαση στα ομοσπονδιακά κονδύλια που άρχιζαν να διατίθενται για την κατασκευή εθνικών αυτοκινητοδρόμων.
«Αυτό είναι ένα υπέροχο κομμάτι της χώρας και πρέπει να πάρουμε μέρος από αυτά τα χρήματα», έλεγε ουσιαστικά ο ίδιος και οι συνεργάτες του, προσπαθώντας να πείσουν την ομοσπονδιακή κυβέρνηση να εγκρίνει έναν δρόμο που θα διέσχιζε διαγώνια τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το 1926 η Route 66 πήρε τελικά επίσημη έγκριση και γεννήθηκε ένας από τους πιο διάσημους δρόμους του πλανήτη.
Η κατασκευή της δεν ήταν εύκολη υπόθεση. Οι δρόμοι εκείνης της εποχής άλλαζαν συνεχώς μορφή: ένα τμήμα μπορούσε να είναι ασφαλτοστρωμένο, το επόμενο χωμάτινο και το αμέσως επόμενο κατασκευασμένο από ξύλινες σανίδες. Τα αυτοκίνητα της δεκαετίας του 1920 ήταν ανοιχτά, χωρίς εξελιγμένα φώτα ή συστήματα ασφαλείας, ενώ οι οδηγοί έπρεπε να γνωρίζουν όχι μόνο πώς να διαβάζουν χάρτες αλλά και πώς να επισκευάζουν μόνοι τους τις βλάβες του οχήματος. «Δεν υπήρχε GPS, ούτε αξιόπιστοι χάρτες», εξηγεί η Σερ. «Μπορούσες να στρίψεις σε έναν δρόμο και ξαφνικά να μετατραπεί σε μονοπάτι για αγελάδες».
Παρά τις δυσκολίες, η Route 66 εξελίχθηκε γρήγορα σε σύμβολο ελευθερίας και περιπέτειας. Κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Ύφεσης, χιλιάδες οικογένειες εγκατέλειψαν τις πολιτείες της ενδοχώρας και ταξίδεψαν προς την Καλιφόρνια αναζητώντας δουλειά και επιβίωση. Ο Τζον Στάινμπεκ αποτύπωσε αυτή τη μαζική μετακίνηση στα «Σταφύλια της Οργής», αποκαλώντας τη Route 66 «Mother Road»: «Μητέρα των Δρόμων». Ο δρόμος μετατράπηκε σε «σωσίβιο» για ανθρώπους που φόρτωναν όλη τους τη ζωή σε πρόχειρα αυτοκίνητα και ξεκινούσαν ένα ταξίδι χωρίς βεβαιότητα για το αύριο.
Όταν η Route 66 απέκτησε στρατηγική σημασία
Στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η Route 66 απέκτησε στρατηγική σημασία, καθώς χρησιμοποιήθηκε για τη μεταφορά στρατευμάτων, όπλων και εξοπλισμού προς τις ακτές του Ειρηνικού. Μετά τον πόλεμο, όμως, ήρθε η πραγματική της έκρηξη. Οι Αμερικανοί στρατιώτες που επέστρεφαν από την Ευρώπη και την Ασία είχαν αποκτήσει γεύση περιπέτειας και κινητικότητας.
Η μεταπολεμική οικονομική άνθηση, η εξάπλωση του αυτοκινήτου και η δημιουργία της μεσαίας τάξης γέννησαν τη χρυσή εποχή του αμερικανικού road trip. Η Route 66 έγινε ο ιδανικός δρόμος για οικογενειακές διακοπές, γαμήλια ταξίδια και εξερεύνηση της αμερικανικής ενδοχώρας. Από τους ουρανοξύστες του Σικάγου μέχρι τις ερήμους της Αριζόνα και τις ακτές της Καλιφόρνιας, η διαδρομή έμοιαζε με κινηματογραφική μετάβαση ανάμεσα σε διαφορετικές Αμερικές.
Κατά μήκος του δρόμου γεννήθηκε μια ολόκληρη οικονομία. Μικρά μοτέλ με νέον επιγραφές, diners, βενζινάδικα και παράξενα roadside attractions άρχισαν να ξεφυτρώνουν παντού. Αυτό που σήμερα μοιάζει vintage και νοσταλγικό τότε θεωρούνταν σύγχρονο και φουτουριστικό. Οι ταξιδιώτες έβλεπαν φωτεινές επιγραφές να αναβοσβήνουν μέσα στο σκοτάδι της ερήμου και αισθάνονταν ότι έμπαιναν στο μέλλον. «Τα μοτέλ με νέον φάνταζαν υψηλή τεχνολογία», λέει η Σερ. «Οι άνθρωποι σταματούσαν σε μέρη που έμοιαζαν με εικόνες επιστημονικής φαντασίας για την εποχή».
Η Route 66, όμως, δεν ήταν ίδια για όλους. Για τους μαύρους ταξιδιώτες της εποχής των φυλετικών διακρίσεων, το ταξίδι μπορούσε να αποδειχθεί επικίνδυνο. Το περίφημο «Green Book» [που έγινε και κινηματογραφική ταινία, προ περίπου μιας δεκαετίας] λειτουργούσε σαν οδηγός επιβίωσης, καταγράφοντας ποια ξενοδοχεία, βενζινάδικα και πόλεις ήταν ασφαλή για Αφροαμερικανούς ταξιδιώτες.
Υπήρχαν ακόμη και τα λεγόμενα «sundown towns», δηλαδή περιοχές όπου οι μαύροι δεν έπρεπε να βρίσκονται μετά τη δύση του ήλιου. «Η αμερικανική ιστορία δεν προσέφερε ποτέ τις ίδιες ελευθερίες σε όλους», τονίζει η Σερ.
Η παρακμή ήρθε σταδιακά. Η ίδια η επιτυχία της Route 66 την οδήγησε σε κορεσμό. Τα δύο ρεύματα κυκλοφορίας δεν επαρκούσαν πλέον για τον τεράστιο όγκο αυτοκινήτων και οι νεότεροι αυτοκινητόδρομοι των Interstate άρχισαν να προσφέρουν ταχύτερες και ασφαλέστερες διαδρομές.
Μέχρι τη δεκαετία του 1970, μεγάλα τμήματα της ιστορικής διαδρομής είχαν ουσιαστικά εγκαταλειφθεί. Μικρές πόλεις που ζούσαν αποκλειστικά από τη διερχόμενη κίνηση άρχισαν να ερημώνουν σχεδόν από τη μια μέρα στην άλλη. Τα νέον έσβησαν, τα μοτέλ εγκαταλείφθηκαν και ο δρόμος μετατράπηκε σταδιακά σε απολίθωμα μιας άλλης εποχής.
Η Route 66 δεν πέθανε ποτέ πραγματικά
Κι όμως, η Route 66 δεν πέθανε ποτέ πραγματικά. Αντίθετα, μετατράπηκε σε πολιτισμικό σύμβολο. Το τραγούδι του Νατ Κινγκ Κόουλ «Get Your Kicks on Route 66» βοήθησε να περάσει στη λαϊκή κουλτούρα, ενώ αργότερα ταινίες και σειρές - από το «Route 66» της δεκαετίας του 1960 μέχρι το animation «Cars» της Pixar - την αναβίωσαν στη συλλογική φαντασία. Σήμερα, άνθρωποι από τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιαπωνία και τη Βραζιλία διασχίζουν ακόμη τον δρόμο αναζητώντας το αυθεντικό αμερικανικό road trip.
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της αναβίωσης είναι η μικρή πόλη Άμποϊ στην έρημο της Νότιας Καλιφόρνιας. Όταν ο επιχειρηματίας Άλμπερτ Οκούρα την αγόρασε το 2005, έμοιαζε με κυριολεκτική πόλη-φάντασμα. Ο γιος του, Κάιλ Οκούρα, θυμάται τον πατέρα του να του λέει απλά: «Θα αγοράσω μια πόλη». Τα εγκαταλελειμμένα κτίρια, τα σκουπίδια και το κλειστό βενζινάδικο μετατράπηκαν σταδιακά σε ένα ζωντανό μουσείο της Route 66. Σήμερα, οι αντλίες λειτουργούν ακόμη μηχανικά, όπως τη δεκαετία του 1950, και το εμβληματικό νέον του Roy’s Motel and Cafe φωτίζει ξανά την έρημο κάθε βράδυ.
Η χρονιά του 2026 σηματοδοτεί τα 100 χρόνια από την επίσημη δημιουργία της Route 66 και οι εορτασμοί πραγματοποιούνται σε ολόκληρη τη διαδρομή, από το Σικάγο μέχρι την Καλιφόρνια. Λέσχες αυτοκινήτων οργανώνουν μεγάλες διαδρομές, μικρές πόλεις στήνουν φεστιβάλ και ιστορικά μοτέλ φωτίζουν ξανά τις επιγραφές τους. Η ίδια η Route 66 παραμένει αποσπασματική καθώς πολλά τμήματα έχουν χαθεί ή ενσωματωθεί σε νεότερους αυτοκινητόδρομους, αλλά αυτό ακριβώς μοιάζει να ενισχύει τη γοητεία της...