Η Route 66 δεν είναι απλώς ένας δρόμος· είναι το ίδιο το σενάριο του αμερικανικού road trip, γραμμένο πάνω σε βενζινάδικα, μοτέλ, diners, αμμοθύελλες και μικρές πόλεις που έμαθαν να ζουν από τη διέλευση.
Φέτος η θρυλική Route 66 κλείνει έναν αιώνα ζωής και, με έναν τρόπο σχεδόν παράδοξο, γιορτάζει τα γενέθλιά της ως δρόμος που εδώ και δεκαετίες δεν υπάρχει «επίσημα» ως ενιαίος αυτοκινητόδρομος. Κι όμως, λίγες διαδρομές στον πλανήτη έχουν καταφέρει να μετατραπούν τόσο ολοκληρωτικά από υποδομή σε αφήγηση: από μια πρακτική αρτηρία μετακίνησης που ένωνε τη βιομηχανική καρδιά της Αμερικής με τον Ειρηνικό, σε ένα παγκόσμιο σύμβολο της φυγής, της ελευθερίας, της περιπλάνησης και της υπόσχεσης ότι κάπου πιο πέρα υπάρχει μια καλύτερη εκδοχή της ζωής.
Η Route 66 δεν είναι απλώς ένας δρόμος· είναι το ίδιο το σενάριο του αμερικανικού road trip, γραμμένο πάνω σε βενζινάδικα, μοτέλ, diners, αμμοθύελλες και μικρές πόλεις που έμαθαν να ζουν από τη διέλευση.
Μια διαδρομή σαν υπαίθριο αρχιτεκτονικό άλμπουμ
Πριν ακόμη η Route 66 αποκτήσει το θρυλικό της όνομα από τον Τζον Στάινμπεκ στη δεκαετία του 1930, στις σελίδες των «Σταφυλιών της Οργής», τα ίχνη που ακολουθεί στην Καλιφόρνια είχαν ήδη χαραχτεί. Οι ιθαγενείς Tongva και Chumash είχαν διαμορφώσει εμπορικά μονοπάτια κατά μήκος των διαδρομών που διασχίζουν τη Μοχάβε και καταλήγουν στη γειτονιά της Πασαντίνα, όπου ο δρόμος μετατρέπεται σε Colorado Boulevard.
Εκεί, σε ένα αστικό τοπίο που διατηρεί ακόμη στοιχεία παλαιότερης αρχοντιάς, η Route 66 συναντά την αρχιτεκτονική και την αστική ανάπτυξη των πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα.
Στα τέλη της δεκαετίας του 1920, καθώς η κίνηση αυξανόταν, τμήματα του Colorado «ξυρίστηκαν» -καταστήματα περιορίστηκαν για να πλατύνει ο δρόμος- και στη συνέχεια ξαναχτίστηκαν με τα δημοφιλή στιλ της εποχής: art deco, Spanish Revival και Beaux-Arts. Το αποτέλεσμα είναι μια διαδρομή που λειτουργεί σαν υπαίθριο αρχιτεκτονικό άλμπουμ, όπου η ιστορία της μετακίνησης συνυπάρχει με την ιστορία της πόλης.
Επίσημα καθιερώθηκε στις 11 Νοεμβρίου 1926, ως μία από τις αρχικές οδούς του U.S. Numbered Highway System, με πινακίδες να τοποθετούνται τον επόμενο χρόνο. Έτρεχε από το Σικάγο μέχρι τη Σάντα Μόνικα, διασχίζοντας οκτώ πολιτείες -Illinois, Missouri, Kansas, Oklahoma, Texas, New Mexico, Arizona και California-, και κάλυπτε περίπου 2.448 μίλια, μια απόσταση που, για τα δεδομένα της εποχής, ισοδυναμούσε με ολόκληρη ήπειρο. Η ίδια η ονομασία της -δύο ψηφία εύκολα, «στρογγυλά»- έγινε κομμάτι της γοητείας.
Η Route 66 γεννήθηκε σε μια Αμερική που βιαζόταν να κινηθεί. Τα αυτοκίνητα πλήθαιναν, οι πόλεις μεγάλωναν, και η ανάγκη για έναν συνεχόμενο άξονα Ανατολής-Δύσης ήταν οικονομική και πολιτισμική μαζί. Στα χρόνια που ακολούθησαν, ο δρόμος λειτούργησε ως κυκλοφορικό σύστημα μιας χώρας που άλλαζε: από την κινητικότητα των εργατών και των εμπόρων, μέχρι τις μαζικές μετακινήσεις της Μεγάλης Ύφεσης, όταν οικογένειες κυνηγημένες από τη φτώχεια και την ξηρασία κατευθύνονταν προς την Καλιφόρνια.
Η λογοτεχνία και αργότερα ο κινηματογράφος «κλείδωσαν» τον μύθο της: ένας δρόμος που υποσχόταν δουλειά, ήλιο, νέο ξεκίνημα, ακόμη κι αν συχνά παρέδιδε κούραση, σκόνη και απογοήτευση. Το σημαντικό είναι ότι, είτε ως σωτηρία είτε ως αυταπάτη, η Route 66 έγινε το σκηνικό μιας συλλογικής εμπειρίας.
Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ήρθε η χρυσή εποχή του αυτοκινήτου και του μοτέλ. Η Route 66 έγινε λεωφόρος μικροεπιχειρηματικότητας: μοτελάκια με φωτεινές επιγραφές, εστιατόρια που πόνταραν στο σταθερό ρεύμα ταξιδιωτών, roadside attractions σχεδιασμένα για να σε κάνουν να φρενάρεις.
Από το «Begin», δηλαδή την αρχή του, στο Σικάγο μέχρι το «End of the Trail» στη Σάντα Μόνικα, η διαδρομή έστησε μια οικονομία της διέλευσης, όπου η ταυτότητα μιας κοινότητας μπορούσε να συμπυκνωθεί σε ένα burger, μια αντλία βενζίνης ή ένα κομμάτι νέον. Και κάπως έτσι, ο δρόμος δεν συνέδεε μόνο τόπους· συνέδεε τρόπους ζωής.
Η ίδια η επιτυχία του, όμως, προετοίμασε και την παρακμή του. Από τις δεκαετίες του 1950 έως του 1980, το σύστημα των Interstate Highways άρχισε να αντικαθιστά σταδιακά τη Route 66. Πέντε νέοι αυτοκινητόδρομοι -μεταξύ τους οι I-55, I-44, I-40, I-15 και I-10- πήραν κομμάτια της κίνησης, κόβοντας χρόνο, αλλά και κόβοντας οξυγόνο από τις πόλεις που ζούσαν «πάνω στον δρόμο».
Το 1984, η παράκαμψη του τελευταίου τμήματος της U.S. 66 από τον I-40 θεωρείται ο προθάλαμος του τέλους: το 1985 η Route 66 αποχαρακτηρίστηκε επίσημα. Για πολλές κοινότητες, αυτό σήμαινε μια αργή οικονομική αιμορραγία. Για τον μύθο, όμως, σήμαινε το αντίθετο: από τη στιγμή που «πέθανε» ως οδός, γεννήθηκε ως θρύλος.
Η διάσωση ήρθε με την ιδέα της «ιστορικής» Route 66: τμήματα διατηρήθηκαν, χαρτογραφήθηκαν, επισημάνθηκαν ως scenic byways, και οργανώσεις πολιτών άρχισαν να λειτουργούν σαν άτυποι θεματοφύλακες. Η ομοσπονδιακή πολιτική έδωσε επίσης ώθηση: το 1999 ο τότε Αμερικανός πρόεδρος Μπιλ Κλίντον υπέγραψε νομοθεσία για την προστασία της Route 66, ανοίγοντας δρόμο για χρηματοδότηση προγραμμάτων διατήρησης.
Και καθώς πλησίαζε το ορόσημο των 100 χρόνων, το ίδιο το κράτος προχώρησε σε πιο συστηματική προετοιμασία: το 2020 ψηφίστηκε και υπογράφηκε νόμος που δημιούργησε τη Route 66 Centennial Commission, με εκπροσώπους από τις οκτώ πολιτείες της διαδρομής, ώστε να προτείνει και να συντονίσει δράσεις για την επέτειο του 2026.
Η εκατονταετηρίδα, λοιπόν, δεν είναι απλώς ένα νοσταλγικό πάρτι. Είναι μια οργανωμένη προσπάθεια επανενεργοποίησης ενός «οικοσυστήματος» ταξιδιού, μικρών επιχειρήσεων και πολιτισμικής κληρονομιάς, που απλώνεται από τη λίμνη Μίσιγκαν μέχρι τον Ειρηνικό.
Ήδη, σε επίπεδο πολιτειών και τοπικών φορέων, ανακοινώνονται προγράμματα και εκδηλώσεις. Η Οκλαχόμα, για παράδειγμα, έχει δημοσιοποιήσει πρώιμα σχέδια και προγραμματισμό για τον εορτασμό της Route 66.
Στην Αριζόνα, η Historic Route 66 Association έχει εντάξει στο ημερολόγιο του centennial δράσεις όπως το Route 66 Fun Run στις αρχές Μαΐου 2026, ενώ παράλληλα συγκεντρώνει και επικαιροποιεί τις ετήσιες εκδηλώσεις ανά κοινότητα. Στο Τέξας θα προβληθεί ένα πολυήμερο Texas Route 66 Festival (Ιούνιος 2026) ως «δεκαήμερη» γιορτή με κλασικά αυτοκίνητα, περιοδείες και events που κορυφώνονται στην περιοχή του Amarillo.
Ακόμη και το πρακτικό κομμάτι της πλοήγησης γίνεται μέρος της γιορτής: προ ημερών ανακοινώθηκε ότι κυκλοφόρησε ο «Official Map of the Route 66 Centennial», σε παραγωγή Rand McNally, ως εργαλείο για όσους θέλουν να κάνουν τη διαδρομή με τρόπο πιο ολοκληρωμένο - όχι μόνο να περάσουν, αλλά να σταθούν.
Αν υπάρχει κάτι που δείχνει πόσο βαθιά έχει περάσει η Route 66 στο συλλογικό φαντασιακό, είναι το γεγονός ότι οι άνθρωποι εξακολουθούν να αναζητούν «αρχές» και «τέλη», να φωτογραφίζουν πινακίδες, να κυνηγούν το τέλειο καρέ σε έναν δρόμο που, ιστορικά, δεν είχε πάντα μία μοναδική χάραξη.
Η Route 66 άλλαζε διαδρομές, παρακάμψεις, περάσματα, καθώς οι πόλεις μεγάλωναν και οι ανάγκες μεταβάλλονταν, γι’ αυτό και η σύγχρονη εμπειρία της είναι ένα μωσαϊκό: λίγο αυθεντικό τσιμέντο, λίγο τοπικοί δρόμοι που «ήταν κάποτε 66», λίγο εμπορική αναπαράσταση. Κι αυτή ακριβώς η ασάφεια είναι μέρος της διαχρονικής, αιωνόβιας πλέον, γοητείας της...