Από μολυβδούχα make-up μέχρι ραδιενεργές κρέμες και από κορσέδες που συνέθλιβαν όργανα έως δίαιτες με ταινίες σκουληκιών, οι άνθρωποι έφταναν σε ακραία σημεία για να πλησιάσουν τα εκάστοτε πρότυπα ομορφιάς.
Σήμερα μιλάμε για clean beauty, οργανικά καλλυντικά και αυστηρούς ελέγχους ασφάλειας. Όμως για αιώνες, η επιδίωξη της ομορφιάς είχε συχνά θανατηφόρο τίμημα. Από μολυβδούχα make-up μέχρι ραδιενεργές κρέμες και από κορσέδες που συνέθλιβαν όργανα έως δίαιτες με ταινίες σκουληκιών, οι άνθρωποι έφταναν σε ακραία σημεία για να πλησιάσουν τα εκάστοτε πρότυπα.
Στον 19ο και τις αρχές του 20ού αιώνα, μάλιστα, τέτοιες πρακτικές όχι μόνο ήταν κοινωνικά αποδεκτές αλλά και διαφημίζονταν ανοιχτά. Υπήρχαν ακόμη και «δισκία αρσενικού» που πωλούνταν ως καθημερινά συμπληρώματα ομορφιάς.
Μολυβδούχο μακιγιάζ: το τίμημα της πορσελάνινης επιδερμίδας
Σε Ευρώπη και Ασία, το χλωμό δέρμα σήμαινε κύρος και κοινωνική ανωτερότητα. Για να το πετύχουν, γυναίκες και άνδρες χρησιμοποιούσαν πούδρες και πάστες με βασικό συστατικό τον μόλυβδο. Το αποτέλεσμα ήταν πράγματι μια «πορσελάνινη» όψη — μαζί όμως με φαγούρα, ουλές, απώλεια μαλλιών και σταδιακή δηλητηρίαση. Η συνεχής χρήση οδηγούσε σε νευρολογικές βλάβες, παράλυση, γνωστική έκπτωση και, σε ακραίες περιπτώσεις, θάνατο.
Κορσέδες: η μόδα που έσπαγε πλευρά
Το «ιδανικό» σώμα του τέλους του 19ου αιώνα απαιτούσε μέση 18 ιντσών. Οι γυναίκες έσφιγγαν τους κορσέδες τους επί ώρες, συχνά με βοήθεια τρίτων. Το τίμημα: λιποθυμίες, δυσκολία στην αναπνοή, μετατόπιση οργάνων και σπασμένα πλευρά. Όλα στο όνομα μιας σιλουέτας.
Σκληρά κολάρα: ο «σιωπηλός δολοφόνος»
Η ανδρική μόδα δεν έμεινε ανεπηρέαστη. Τα αποσπώμενα, άκαμπτα κολάρα του 19ου αιώνα, σχεδιασμένα για τέλεια εμφάνιση, έσφιγγαν επικίνδυνα τον λαιμό. Δεν ήταν λίγες οι περιπτώσεις όπου μεθυσμένοι άνδρες έπεφταν μπροστά και το κολάρο έκλεινε τον αεραγωγό τους — εξ ου και το μακάβριο παρατσούκλι «silent father killer».
Δέσιμο ποδιών: η ομορφιά ως μόνιμη αναπηρία
Στην Κίνα της δυναστείας Song, τα δεμένα πόδια ήταν σύμβολο κομψότητας και πλούτου. Η πρακτική ξεκινούσε σε μικρή ηλικία: τα δάχτυλα διπλώνονταν προς τα μέσα και δένονταν σφιχτά ώστε το πόδι να «πάρει σχήμα». Οι μολύνσεις, η γάγγραινα και οι μόνιμες παραμορφώσεις ήταν συχνές, αλλά το έθιμο επιβίωσε για αιώνες.
Δίαιτα με... ταινία σκουληκιού
Στις αρχές του 20ού αιώνα, η απώλεια βάρους μπορούσε να σημαίνει κατάποση αυγών ταινίας σε μορφή χαπιού. Το παράσιτο μεγάλωνε μέσα στο σώμα, «τρώγοντας» θερμίδες. Όταν επιτυγχανόταν το επιθυμητό βάρος, ακολουθούσε αντιπαρασιτική αγωγή. Οι κίνδυνοι όμως περιλάμβαναν κύστεις στον εγκέφαλο, μηνιγγίτιδα και επιληψία.
Στοματικό διάλυμα από ούρα
Οι Ρωμαίοι και οι Έλληνες εκμεταλλεύονταν την αμμωνία των ούρων για να «φρεσκάρουν» την αναπνοή τους. Τα ούρα αποθηκεύονταν μέχρι να παραχθεί αρκετή αμμωνία και έπειτα χρησιμοποιούνταν σε αυτοσχέδιες οδοντόπαστες — μια πρακτική που εγκαταλείφθηκε στα τέλη του 18ου αιώνα.
Κρινολίνα: φούστες που έπιαναν φωτιά
Η φρενίτιδα γύρω από τις τεράστιες φούστες ενισχύθηκε από την εποχή της Μαρίας Αντουανέτας. Το ύφασμα όμως ήταν εξαιρετικά εύφλεκτο. Γυναίκες πιάνονταν σε μηχανήματα, παρασύρονταν από άμαξες ή τυλίγονταν στις φλόγες σε χορούς. Ανάμεσα στα πιο τραγικά περιστατικά συγκαταλέγεται ο θάνατος των ετεροθαλών αδελφών του Oscar Wilde, όταν οι φούστες τους άρπαξαν φωτιά από κερί.
Ραδιενεργές κρέμες προσώπου
Μετά την ανακάλυψη του ουρανίου, προϊόντα περιποίησης με ραδιενεργά συστατικά υπόσχονταν «λαμπερό» δέρμα. Το βραχυπρόθεσμο αποτέλεσμα ήταν πράγματι εντυπωσιακό — μα οι μακροπρόθεσμες συνέπειες περιλάμβαναν ακτινοβολία και καρκίνο.
Καπέλα με υδράργυρο
Ο υδράργυρος χρησιμοποιούνταν στην κατασκευή τσόχινων καπέλων μέχρι λίγο πριν τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι αναθυμιάσεις προκαλούσαν τρόμο, τρέμουλο, απώλεια μνήμης και παραισθήσεις, γεννώντας τη φράση «mad as a hatter».
Σταγόνες νυχτολούλουδου
Στη Ρώμη, οι διασταλμένες κόρες θεωρούνταν σαγηνευτικές. Το δηλητηριώδες νυχτολούλουδο μετατρεπόταν σε κολλύριο για «ονειρικό βλέμμα». Μια ελάχιστη υπερδοσολογία μπορούσε να προκαλέσει τύφλωση, παραισθήσεις ή και θάνατο.