Πίσω από τις δημόσιες περσόνες των βασικών εκφραστών της μισογυνικής αυτής αρρενωπότητας, υπάρχει μια λιγότερο ορατή αλλά εξίσου σύνθετη πραγματικότητα.
Στον ψηφιακό κόσμο των τελευταίων ετών, η λεγόμενη «manosphere» έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα και επιδραστικά οικοσυστήματα περιεχομένου, συγκεντρώνοντας εκατομμύρια νεαρούς άνδρες γύρω από όχι-και -τόσο- αληθινές ιστορίες περί υπερ-αρρενωπότητας, οικονομικής επιτυχίας και επιθετικής ρητορικής απέναντι στις γυναίκες. Ωστόσο, πίσω από τις δημόσιες περσόνες των βασικών εκφραστών της τοξικής και μισογυνικής αυτής αρρενωπότητας, υπάρχει μια λιγότερο ορατή αλλά εξίσου σύνθετη πραγματικότητα: οι γυναίκες που βρίσκονται δίπλα τους - μητέρες, σύντροφοι και αδελφές - και οι αντιφατικές στάσεις που συχνά εκφράζουν απέναντι σε αυτό το φαινόμενο.
Χρησιμοποιώντας τη γλώσσα τού σοκ ως εργαλείο
Η συζήτηση αναζωπυρώθηκε με αφορμή το ντοκιμαντέρ «Inside the Manosphere» του Netflix, όπου ο Βρετανός δημοσιογράφος Louis Theroux επιχειρεί να διεισδύσει στον κόσμο αυτών των διαδικτυακών προσωπικοτήτων. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζει ο 24χρονος Χάρισον Σάλιβαν, γνωστός ως HSTikkyTokky, ο οποίος εμφανίζεται να υιοθετεί ακραίες και προκλητικές θέσεις, χρησιμοποιώντας τη γλώσσα τού σοκ ως εργαλείο προσέλκυσης κοινού.
Η δημόσια εικόνα του Σάλιβαν, ωστόσο, έρχεται σε αντίθεση με τη σχέση του με τη μητέρα του, Elaine Sullivan. Παρά το γεγονός ότι, όπως λέει ο ίδιος, «μισεί τον ρατσισμό, την ομοφοβία και τον σεξισμό», η ίδια τον υπερασπίζεται δημόσια, θέτοντας το ερώτημα στους παραγωγούς του ντοκιμαντέρ: «Αν διαφωνείτε με όσα κάνει, γιατί κερδίζετε χρήματα προβάλλοντάς τα;».
Η εξαίρεση της «μητέρας» ως ιδανικής φιγούρας
Ο Σάλιβαν, που φέρεται να της παρέχει σημαντική οικονομική υποστήριξη, τη διατηρεί σε κεντρική θέση στη ζωή του, ακόμη κι αν οι δημόσιες δηλώσεις του για τις γυναίκες είναι συχνά υποτιμητικές. «Οι περισσότερες γυναίκες δεν είναι σαν τη μητέρα μου», λέει, δημιουργώντας μια διάκριση που επαναλαμβάνεται συχνά στη ρητορική της manosphere: η εξαίρεση της «μητέρας» ως ιδανικής φιγούρας, σε αντίθεση με μια γενικευμένη απαξίωση των υπόλοιπων.
Αντίστοιχες αντιφάσεις εμφανίζονται και στην περίπτωση των Andrew Tate και Tristan Tate, δύο από τις πιο γνωστές μορφές του χώρου. Οι αδελφοί, που αντιμετωπίζουν σοβαρές κατηγορίες περί διακίνησης γυναικών στη Ρουμανία, έχουν επανειλημμένα εξυμνήσει τη μητέρα τους, Eileen Tate, ως καθοριστική επιρροή στη ζωή τους. Την περιγράφουν ως σκληρή αλλά αφοσιωμένη, ενώ τονίζουν ότι τη στήριξαν οικονομικά όταν απέκτησαν πλούτο.
Η ίδια, ωστόσο, έχει κρατήσει αποστάσεις από τη δημόσια σφαίρα, αποφεύγοντας να τοποθετηθεί για τις κατηγορίες ή τη δραστηριότητα των παιδιών της. Το απειροελάχιστο ψηφιακό της αποτύπωμα αποκαλύπτει μια πιο παραδοσιακή μητρική στάση, γεμάτη υπερηφάνεια αλλά και αποδοχή των αντιφάσεων που συνοδεύουν την πορεία τους.
Σε πλήρη αντίθεση βρίσκεται η αδελφή τους, Janine Tate, η οποία έχει ακολουθήσει διαφορετική επαγγελματική και ιδεολογική διαδρομή ως δικηγόρος στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι πολιτικές και κοινωνικές της απόψεις, που ευθυγραμμίζονται με θέσεις υπέρ της ισότητας φύλων και των δικαιωμάτων, την έχουν απομακρύνει από τα αδέλφια της. «Δεν μιλάμε πια», έχει παραδεχθεί ο Άντριου Τέιτ, αποδίδοντας τη ρήξη στις διαφωνίες τους.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο περίπλοκη στην περίπτωση του Justin Waller, όπου η μητέρα του, Julie Waller Richardson, έχει αμφισβητήσει δημόσια αφηγήσεις του για την παιδική του ηλικία. Σε βίντεο που δημοσιεύτηκε στο διαδίκτυο, τον κατηγορεί ότι διαστρεβλώνει την οικογενειακή ιστορία, απορρίπτοντας ισχυρισμούς περί απιστίας και υποστηρίζοντας ότι η ίδια υπήρξε θύμα ενδοοικογενειακής βίας.
«Είναι διαφορετικός εκτός κάμερας»
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η περίπτωση της Angelica Camacho, συντρόφου του Myron Gaines. Στο ντοκιμαντέρ, εμφανίζεται να υπερασπίζεται τη σχέση τους, παρά το γεγονός ότι εκείνος δηλώνει πως ακολουθεί «μονόπλευρη μονογαμία», επιτρέποντας στον εαυτό του σχέσεις με άλλες γυναίκες. «Είναι διαφορετικός εκτός κάμερας», σημειώνει, προσπαθώντας να γεφυρώσει την απόσταση ανάμεσα στην ιδιωτική και τη δημόσια εικόνα.
Η στάση της, ωστόσο, φαίνεται να μεταβλήθηκε μετά τη συμμετοχή της στο ντοκιμαντέρ. Σε μεταγενέστερη ανάρτησή της, παραδέχεται ότι οι ερωτήσεις του Θερού την ώθησαν να επανεξετάσει τη σχέση της. «Με έκαναν να αναρωτηθώ για τον εαυτό μου και το μέλλον», δήλωσε, αποκαλύπτοντας ότι έχει πλέον χωρίσει.
Το φαινόμενο της manosphere δεν περιορίζεται σε μεμονωμένες προσωπικότητες, αλλά συνιστά ένα ευρύτερο ψηφιακό οικοσύστημα που συνδυάζει επιχειρηματικά μοντέλα, ψυχολογικές αφηγήσεις και πολιτισμικές εντάσεις. Και η παρουσία των γυναικών σε αυτό αποκαλύπτει μια πολυπλοκότητα που συχνά παραβλέπεται.
Πίσω από τη ρητορική της δήθεν ανδρικής κυριαρχίας και της αντιπαράθεσης με τις γυναίκες, διαμορφώνεται ένα πλέγμα σχέσεων όπου η οικογένεια, η οικονομική εξάρτηση, η προσωπική εμπειρία και η δημόσια εικόνα συνυπάρχουν. Και ίσως σε αυτό το πλέγμα να βρίσκεται ένα από τα πιο κρίσιμα κλειδιά για την κατανόηση ενός φαινομένου που συνεχίζει να επηρεάζει εκατομμύρια νέους σε όλο τον κόσμο.