Ποιοι είναι οι «screenmaxxers», χρήστες που περνούν κάθε στιγμή της ημέρας μπροστά σε μια οθόνη ενός κινητού και δεν βλέπουν σε αυτό κάποιο πρόβλημα.
- Το φαινόμενο των «screenmaxxers» αφορά χρήστες που περνούν σχεδόν όλη τη μέρα μπροστά σε οθόνες χωρίς να το θεωρούν πρόβλημα. Η Morgan Dreiss, με ΔΕΠΥ, χρησιμοποιεί οθόνες για 19 ώρες, ακόμη και για κέρδη, βλέποντας τη συνεχή ενασχόληση ως ανάγκη.
- Παρά τις επιστημονικές προειδοποιήσεις και νομικές αποφάσεις για εθιστικές λειτουργίες, η έννοια του «εθισμού» αμφισβητείται. Άτομα όπως η Corina Diaz και ο Daniel Rios βλέπουν τις οθόνες ως απαραίτητο εργαλείο σύνδεσης και κοινωνικοποίησης, ιδίως σε συνθήκες απομόνωσης.
- Η Brooke Williams, με σχεδόν 19 ώρες χρόνου οθόνης, συνδέει τη χρήση με υπερεπαγρύπνηση και διαχείριση ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής, αισθανόμενη έλεγχο και ενημέρωση. Υπάρχουν φωνές που υποστηρίζουν την ακόμη πιο άμεση ενσωμάτωση της τεχνολογίας.
- Πολλοί χρήστες απορρίπτουν την έννοια του «υπερβολικού χρόνου οθόνης», θεωρώντας την υπεραπλουστευτική. Υποστηρίζουν πως το περιεχόμενο και οι κοινωνικές συνθήκες είναι σημαντικότερα, ενώ η ρητορική περί εθισμού θεωρείται «ηθικός πανικός» που μεταθέτει την ευθύνη.
Σε μια εποχή όπου η συζήτηση για τον εθισμό στις οθόνες κυριαρχεί στη δημόσια σφαίρα, μια σχεδόν αντισυμβατική πραγματικότητα αναδύεται μέσα από τις μαρτυρίες, στο περιοδικό WIRED, ανθρώπων που όχι μόνο δεν επιδιώκουν να περιορίσουν τη χρήση των συσκευών τους, αλλά τη θεωρούν αναπόσπαστο στοιχείο της καθημερινότητάς τους. Στο επίκεντρο αυτού του φαινομένου βρίσκονται οι λεγόμενοι «screenmaxxers»: χρήστες που περνούν σχεδόν κάθε στιγμή της ημέρας μπροστά σε μια οθόνη κινητού ή λάπτοπ και δεν βλέπουν σε αυτό κάποιο πρόβλημα.
Η περίπτωση της Morgan Dreiss είναι χαρακτηριστική. Ζώντας στο Ορλάντο και εργαζόμενη ως copy editor, περιγράφει μια καθημερινότητα όπου η χρήση της οθόνης φτάνει τις 18 ώρες και 55 λεπτά ημερησίως! Όπως εξηγεί, η διάγνωση με ΔΕΠΥ την οδηγεί στο να χρειάζεται διαρκή ταυτόχρονη ενασχόληση με πολλαπλές δραστηριότητες.
«Διαβάζω βιβλίο ή παίζω κάποιο παιχνίδι σχεδόν από τη στιγμή που ξυπνάω μέχρι να κοιμηθώ», αναφέρει, εξηγώντας πως ακόμη και η ανάγνωση γίνεται μέσω εφαρμογών, άρα καταγράφεται ως χρόνος οθόνης. Έχει απενεργοποιήσει τη λειτουργία αυτόματου κλειδώματος στο κινητό της, ώστε να τρέχει συνεχώς ένα παιχνίδι που αποφέρει μικρά χρηματικά ποσά - μια πρακτική που μετατρέπει την οθόνη σε εργαλείο... μικρο-οικονομικής δραστηριότητας.
Η έννοια του «εθισμού» εξακολουθεί να αμφισβητείται
Παρά τις πολυετείς επιστημονικές προειδοποιήσεις για τις επιπτώσεις της υπερβολικής έκθεσης σε οθόνες, από τη σωματική υγεία έως τη γνωστική λειτουργία, η συζήτηση παραμένει ανοιχτή. Τα τελευταία χρόνια, μάλιστα, έχει επεκταθεί μέχρι και σε νομικό επίπεδο, με δικαστικές αποφάσεις που αναγνωρίζουν ευθύνες σε μεγάλες πλατφόρμες για τον σχεδιασμό εθιστικών λειτουργιών. Ωστόσο, η ίδια η έννοια του «εθισμού» στα social media εξακολουθεί να αμφισβητείται, ακόμη και από τους ίδιους τους χρήστες.
Η Corina Diaz, 45 ετών, που ζει σε απομακρυσμένη δασική περιοχή του Οντάριο στον Καναδά, βλέπει την οθόνη όχι ως απειλή αλλά ως εργαλείο σύνδεσης. Εργαζόμενη στο μάρκετινγκ video games και στη διαχείριση influencers, παραδέχεται ότι «η δουλειά της συνεπάγεται πολύ χρόνο μπροστά σε οθόνες».
Ωστόσο, επισημαίνει πως η σχέση της με το διαδίκτυο ξεκινά ήδη από τη δεκαετία του 1990, όταν χρησιμοποιούσε πλατφόρμες όπως το IRC και συστήματα bulletin boards για να επικοινωνεί. «Πάντα ένιωθα ότι οι οθόνες με συνέδεαν με πράγματα που με ενδιαφέρουν», τονίζει, υπογραμμίζοντας τη σημασία των ψηφιακών κοινοτήτων, ιδιαίτερα όταν η φυσική απομόνωση είναι έντονη.
Αντίστοιχη είναι η εμπειρία του Daniel Rios, προγραμματιστή που ζει στη χώρα καταγωγής του στη Νότια Αμερική. Με τους περισσότερους φίλους του να έχουν μεταναστεύσει, η καθημερινή του κοινωνική ζωή περνά μέσα από πλατφόρμες όπως το Discord.
«Αν δεν είμαι στον υπολογιστή για δουλειά, είμαι για ψυχαγωγία ή βλέπω τηλεόραση. Αν δεν κάνω τίποτα από αυτά, κοιτάζω το κινητό μου», λέει, περιγράφοντας μια πλήρη ενσωμάτωση της οθόνης στον χρόνο του. Παρά την υπερβολή αυτής της χρήσης, δεν αισθάνεται την ανάγκη να την περιορίσει, καθώς κάτι τέτοιο θα ισοδυναμούσε, όπως λέει, με πλήξη.
Στην ίδια κατηγορία εντάσσεται και η Brooke Williams, σχεδιάστρια UX στην περιοχή του Σαν Φρανσίσκο, με ημερήσιο χρόνο οθόνης που φτάνει τις 18 ώρες και 58 λεπτά. Η ίδια συνδέει αυτή τη συμπεριφορά με μια μορφή «υπερεπαγρύπνησης» που σχετίζεται με το οικογενειακό της υπόβαθρο και τη διαχείριση ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής. «Με βοηθά να νιώθω ότι έχω τον έλεγχο, ότι γνωρίζω όσα περισσότερα μπορώ», εξηγεί, υπογραμμίζοντας ότι η συνεχής ενημέρωση λειτουργεί ως μηχανισμός διαχείρισης άγχους.
Παράλληλα, φωνές όπως αυτή της Taylor Lorenz, που έχει δηλώσει την επιθυμία για ακόμη πιο άμεση ενσωμάτωση της τεχνολογίας στην ανθρώπινη εμπειρία, δείχνουν ότι το φαινόμενο δεν περιορίζεται σε απλή συνήθεια αλλά αγγίζει βαθύτερες πολιτισμικές μετατοπίσεις.
Για πολλούς από αυτούς τους χρήστες, η έννοια του «υπερβολικού χρόνου οθόνης» θεωρείται υπεραπλουστευτική. Η Diaz, για παράδειγμα, υποστηρίζει ότι το ζήτημα δεν είναι η διάρκεια αλλά το περιεχόμενο και οι κοινωνικές συνθήκες που οδηγούν σε αυτή τη χρήση. «Ο χρόνος οθόνης είναι ένα δευτερεύον ζήτημα μπροστά σε μεγαλύτερα προβλήματα, όπως η κοινωνική απομόνωση ή η υπερβολική εργασία», σημειώνει, προσθέτοντας ότι η «καλή χρήση» των οθονών - για εκπαίδευση, προσβασιμότητα ή κοινωνικοποίηση - υποτιμάται.
Από την πλευρά της, η Dreiss απορρίπτει πλήρως τη ρητορική περί εθισμού, χαρακτηρίζοντάς την «ηθικό πανικό» που μεταθέτει την ευθύνη από ευρύτερα κοινωνικά ζητήματα σε ένα εύκολο στόχο: την τεχνολογία. «Οποιαδήποτε αρνητική επίδραση αποδίδεται στον χρόνο οθόνης είναι συνήθως αντανάκλαση άλλων προβλημάτων», καταλήγει εμφατικά.