Ο δρόμος άνοιξε επίσημα την περασμένη Κυριακή, με μια τεράστια ουρά αυτοκινήτων να περιμένει από νωρίς για να περάσει απέναντι, σε ένα σκηνικό που θυμίζει περισσότερο χειμερινή δοκιμασία αντοχής παρά καθημερινή μετακίνηση.
Οι εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες που επικράτησαν τις τελευταίες εβδομάδες στη βόρεια Ευρώπη «έδεσαν» τη Βαλτική με πάγο σε τέτοιο βαθμό, ώστε στην Εσθονία άνοιξε ξανά ένας δρόμος που, κυριολεκτικά, περνά πάνω από τη θάλασσα. Πρόκειται - όπως αναφέρει το ΑΡ - για τον επονομαζόμενο«Δρόμο του πάγου», μια διαδρομή μήκους περίπου 20 χιλιομέτρων πάνω στη παγωμένη θαλάσσια λωρίδα που συνδέει τα δύο μεγαλύτερα νησιά της χώρας, τη Σάαρεμαα και τη Χιίουμαα, στα δυτικά της Εσθονίας, ανάμεσα στη Βαλτική Θάλασσα και τον Κόλπο της Ρίγας. Ο δρόμος άνοιξε επίσημα την περασμένη Κυριακή, με μια τεράστια ουρά αυτοκινήτων να περιμένει από νωρίς για να περάσει απέναντι, σε ένα σκηνικό που θυμίζει περισσότερο χειμερινή δοκιμασία αντοχής παρά καθημερινή μετακίνηση.
Κάτοικοι είχαν ήδη αρχίσει να οδηγούν πάνω στον πάγο
Η απόφαση των αρχών δεν ήταν μόνο θέμα... παράδοσης. Όπως έγινε γνωστό, οι τοπικές αρχές προχώρησαν στο άνοιγμα της διαδρομής αφού κάτοικοι είχαν ήδη αρχίσει αυθόρμητα να οδηγούν πάνω στον παγωμένο θαλάσσιο δίαυλο, εκθέτοντας τον εαυτό τους σε σοβαρούς κινδύνους. Παράλληλα, τα πλοία που εκτελούν τακτικά δρομολόγια ανάμεσα στα νησιά δυσκολεύονταν να διατηρήσουν κανονική εξυπηρέτηση, καθώς η θάλασσα πάγωνε ολοένα και περισσότερο έπειτα από εβδομάδες κατά τις οποίες η θερμοκρασία έπεφτε έως τους μείον 10 βαθμούς Κελσίου.
Για τους κατοίκους, όμως, η ανάγκη μετακίνησης δεν «παγώνει» μαζί με το νερό: όσοι ζουν στη Χιίουμαα, ένα νησί περίπου 9.000 κατοίκων, συνηθίζουν να μεταβαίνουν στη Σάαρεμαα, όπου ζουν περίπου 31.000 άνθρωποι, για ψώνια, για έναν καφέ ή ακόμη και για πρακτικές υποχρεώσεις, όπως να πάνε τα παιδιά στο σχολείο. Επιπλέον, η πρόσβαση στη μεγαλύτερη νήσο λειτουργεί ως κρίκος σύνδεσης με την ηπειρωτική Εσθονία.
Ο δήμαρχος της Χιίουμαα, Χέργκο Τάσουγια, περιέγραψε στο ΑΡ το άνοιγμα του δρόμου του πάγου ως κίνηση που προέκυψε από ανάγκη, αλλά τόνισε πως είναι και «μέρος της κουλτούρας μας». Όπως είπε, «επί γενιές και γενιές οι ντόπιοι που ζουν εδώ, ειδικά όσοι μένουν κοντά στη θάλασσα, κολυμπούν και χρησιμοποιούν βάρκες το καλοκαίρι. Και τον χειμώνα είναι στο αίμα τους να πάνε στη θάλασσα» και να πατήσουν πάνω στον πάγο. Με άλλα λόγια, η χειμερινή αυτή διαδρομή δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως λύση ανάγκης, αλλά ως στοιχείο ταυτότητας για μια κοινότητα που έχει μάθει να συμβιώνει με τις ακραίες συνθήκες.
Αυστηρά τεχνική και καθόλου απλή υπόθεση
Παρά τη ρομαντική διάσταση της εικόνας, η κατασκευή και λειτουργία ενός δρόμου πάνω στη θάλασσα είναι αυστηρά τεχνική και καθόλου απλή υπόθεση. Η οδός πάγου δεν είναι ένας αυτοσχέδιος «διάδρομος», αλλά ένας σηματοδοτημένος διάδρομος πάνω στον παγωμένο θαλάσσιο δίαυλο, όπου ειδικοί έχουν κρίνει ότι ο πάγος έχει επαρκές πάχος για να αντέξει το βάρος των οχημάτων. Την ευθύνη για τη δημιουργία και διαχείριση της διαδρομής έχει εσθονική κατασκευαστική εταιρεία, με ομάδες που εργάζονται διαρκώς για να παρακολουθούν και να προσαρμόζουν τη χάραξη ανάλογα με τις συνθήκες. Ο Μάρεκ Κόπελ, επόπτης συντήρησης οδών, εξήγησε ότι οι εργαζόμενοι μετρούν το πάχος του πάγου ανά 100 μέτρα, ώστε να εντοπίζουν σημεία όπου η στρώση ξεπερνά τα 24 εκατοστά, το ελάχιστο όριο που έχει τεθεί για λόγους ασφαλείας. Εξίσου κρίσιμη είναι η αντιμετώπιση των ανωμαλιών: τα συνεργεία λειαίνουν «ζάρες» και ανασηκώματα του πάγου, ενώ ελέγχουν και καλύπτουν ρωγμές που μπορεί να δημιουργηθούν από μεταβολές της θερμοκρασίας, ανέμους ή ρεύματα.
Η ασφάλεια δεν εξαντλείται στον έλεγχο του πάχους. Οι κανόνες κίνησης στην οδό πάγου είναι ιδιότυποι και αυστηροί, ακριβώς επειδή το οδόστρωμα δεν είναι άσφαλτος αλλά παγωμένη θάλασσα, η οποία μπορεί να αντιδράσει απρόβλεπτα. Τα οχήματα δεν επιτρέπεται να ζυγίζουν πάνω από 2,5 τόνους, ενώ η ταχύτητα πρέπει να βρίσκεται είτε κάτω από 20 χλμ./ώρα είτε μέσα σε ένα συγκεκριμένο «παράθυρο» από 40 έως 70 χλμ./ώρα. Οποιαδήποτε ταχύτητα μεταξύ 20 και 40 χλμ./ώρα θεωρείται επικίνδυνη, καθώς μπορεί να δημιουργήσει δονήσεις που καταπονούν τον πάγο. Απαγορεύεται επίσης το σταμάτημα πάνω στη διαδρομή και οι οδηγοί οφείλουν να κρατούν ασφαλείς αποστάσεις μεταξύ τους. Το πιο παράδοξο μέτρο, που δείχνει πόσο διαφορετικό είναι το ρίσκο, αφορά τους επιβάτες: δεν πρέπει να φορούν ζώνες ασφαλείας και οι πόρτες πρέπει να παραμένουν εύκολες στο άνοιγμα, ώστε να είναι δυνατή η γρήγορη έξοδος σε περίπτωση ατυχήματος.
Για πολλούς, η εμπειρία είναι κάτι παραπάνω από μετακίνηση: είναι ένα σπάνιο θέαμα και μια χειροπιαστή υπενθύμιση της δύναμης του χειμώνα. Ο Αλεξέι Ουλίβανοφ, κάτοικος του Ταλίν, είπε ότι ταξίδεψε στα νησιά για να δείξει στα παιδιά του «ότι είναι δυνατό να περάσεις με αυτοκίνητο πάνω από τη θάλασσα». Περιέγραψε τη διαδρομή ως ομαλή και εύκολη, υπονοώντας ότι, όταν τηρούνται οι προϋποθέσεις, η οδός πάγου μπορεί να λειτουργήσει με αξιοπιστία, χωρίς να χάνει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της.
Ωστόσο, το γεγονός ότι χρειάστηκαν τόσο χαμηλές θερμοκρασίες για να επανεμφανιστεί αυτός ο δρόμος δείχνει και κάτι ακόμη: πόσο σπάνιο έχει γίνει το φαινόμενο. Σύμφωνα με τον δήμαρχο της Χιίουμαα, η τελευταία φορά που χρησιμοποιήθηκε οδός πάγου για να συνδεθούν τα δύο νησιά ήταν πριν από περίπου οκτώ χρόνια. Έκτοτε, οι χειμώνες ήταν υπερβολικά ήπιοι για να παγώσει η θάλασσα με ασφάλεια. Η φετινή χρονιά, λοιπόν, δεν είναι απλώς μια συγκυρία κακοκαιρίας· είναι και μια επιστροφή μιας παλιάς πρακτικής που δεν θεωρείται πλέον δεδομένη. Την ίδια στιγμή, η κατασκευαστική εταιρεία ανέφερε ότι οι αρχές της ανέθεσαν να ανοίξει και δύο ακόμη διαδρομές πάγου μέσα στην εβδομάδα, αυτή τη φορά για να συνδεθεί η ηπειρωτική Εσθονία με δύο μικρότερα νησιά, δείχνοντας ότι, όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν, το μοντέλο αυτό μπορεί να επεκταθεί και να αποσυμφορήσει τις μετακινήσεις.