Ο Μπεν Λαμ δεν επιδιώκει απλώς να «αναστήσει» ζώα όπως το μαμούθ, αλλά να δημιουργήσει ένα τεχνολογικό δίχτυ ασφαλείας για τη βιοποικιλότητα του πλανήτη.
- Η εταιρεία Colossal Biosciences, αποφεύγοντας τον όρο «κλωνοποίηση», προωθεί την «απο-εξαφάνιση» ειδών όπως το μαμούθ και το ντόντο. Στόχος της δεν είναι η δημιουργία αντιγράφων, αλλά γενετικά παρόμοιων οργανισμών που θα ενισχύσουν τη βιοποικιλότητα.
- Κεντρικό εργαλείο της προσπάθειας είναι η τεχνολογία γονιδιακής επεξεργασίας CRISPR. Μέσω αυτής, οι επιστήμονες αξιοποιούν αρχαίο DNA και συγκριτική γενετική για να ανακατασκευάσουν τα γονίδια εξαφανισμένων ειδών με πρωτοφανή ακρίβεια.
- Το πρόγραμμα για τον γιγαντιαίο λύκο (dire wolf) λειτουργεί ως παράδειγμα. Η έρευνα παράγει τεχνολογικές λύσεις που μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα για τη διάσωση του απειλούμενου κόκκινου λύκου, δικαιολογώντας την επένδυση.
- Η προσέγγιση προκαλεί αντιδράσεις από βιολόγους σχετικά με την κατανομή πόρων και τους οικολογικούς κινδύνους. Παράλληλα, εγείρονται σοβαρά ηθικά ερωτήματα για την ευθύνη και τις απρόβλεπτες συνέπειες τέτοιων επιστημονικών παρεμβάσεων.
Μπορεί ένα είδος που εξαφανίστηκε πριν από χιλιάδες χρόνια να επιστρέψει στη ζωή; Για δεκαετίες, το ερώτημα αυτό ανήκε αποκλειστικά στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας. Σήμερα όμως βρίσκεται στο επίκεντρο μιας από τις πιο φιλόδοξες και αμφιλεγόμενες επιστημονικές προσπάθειες του 21ου αιώνα.
Η αμερικανική εταιρεία βιοτεχνολογίας Colossal Biosciences υποστηρίζει ότι δεν επιδιώκει απλώς να «αναστήσει» εξαφανισμένα ζώα όπως το μαμούθ, αλλά να δημιουργήσει ένα τεχνολογικό δίχτυ ασφαλείας για τη βιοποικιλότητα του πλανήτη σε μια εποχή που η μαζική εξαφάνιση ειδών επιταχύνεται με ανησυχητικούς ρυθμούς.
Επαναφέροντας στη ζωή ζώα που έχουν χαθεί από τον πλανήτη
Στην καρδιά αυτής της προσπάθειας βρίσκεται ο Μπεν Λαμ, επιχειρηματίας της τεχνητής νοημοσύνης και συνιδρυτής της εταιρείας μαζί με τον διάσημο γενετιστή του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ και του MIT, δρ Τζορτζ Τσερτς. Η Colossal, με έδρα το Ντάλας του Τέξας, έχει γίνει τα τελευταία χρόνια ένα από τα πιο πολυσυζητημένα ονόματα στον χώρο της βιοτεχνολογίας, καθώς φιλοδοξεί να χρησιμοποιήσει τεχνολογίες γονιδιακής επεξεργασίας για να επαναφέρει στη ζωή ζώα που έχουν χαθεί από τον πλανήτη εδώ και αιώνες ή χιλιετίες.
Ανάμεσα στα είδη που βρίσκονται στο επίκεντρο των ερευνών της περιλαμβάνονται το μαλλιαρό μαμούθ, το ντόντο, η τίγρη της Τασμανίας – γνωστή και ως θυλακίνος – αλλά και ο περίφημος dire wolf, ο γιγαντιαίος λύκος που έγινε γνωστός στο ευρύ κοινό μέσα από τη σειρά «Game of Thrones», αν και το πραγματικό ζώο εξαφανίστηκε πριν από περίπου 10.000 χρόνια.
Η εταιρεία αποφεύγει συστηματικά να χρησιμοποιεί τον όρο «κλωνοποίηση» για να περιγράψει το έργο της. Αντίθετα, προτιμά τον όρο «de-extinction», δηλαδή «απο-εξαφάνιση», υποστηρίζοντας ότι δεν επιχειρεί να δημιουργήσει ακριβή αντίγραφα ζώων του παρελθόντος αλλά οργανισμούς που θα είναι γενετικά και μορφολογικά παρόμοιοι με τα εξαφανισμένα είδη.
«Είμαστε το εφεδρικό σχέδιο», δηλώνει χαρακτηριστικά ο Λαμ. «Όταν πηδάμε από ένα αεροπλάνο όλοι ελπίζουμε ότι το αλεξίπτωτο θα ανοίξει. Αλλά θέλουμε πάντα να υπάρχει και ένα δεύτερο αλεξίπτωτο έκτακτης ανάγκης. Η Colossal είναι αυτό το εφεδρικό αλεξίπτωτο».
Η τοποθέτησή του συνδέεται με μια πραγματικότητα που προκαλεί έντονη ανησυχία στους επιστήμονες. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Διεθνούς Ένωσης για τη Διατήρηση της Φύσης, σχεδόν τα μισά ζωικά είδη του πλανήτη ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωπα με τον κίνδυνο εξαφάνισης μέχρι τα μέσα του αιώνα, εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, της απώλειας οικοτόπων, της ανθρώπινης δραστηριότητας και της εξάπλωσης νέων ασθενειών.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Colossal υποστηρίζει ότι η τεχνολογία που αναπτύσσει μπορεί να λειτουργήσει όχι μόνο για την επαναφορά εξαφανισμένων ειδών αλλά και για τη διάσωση ζώων που εξακολουθούν να επιβιώνουν σήμερα.
Το κεντρικό εργαλείο της προσπάθειας
Κεντρικό εργαλείο της προσπάθειας είναι η τεχνολογία CRISPR, η επαναστατική μέθοδος γονιδιακής επεξεργασίας που επιτρέπει στους επιστήμονες να τροποποιούν με πρωτοφανή ακρίβεια το DNA ζωντανών οργανισμών. Χρησιμοποιώντας αρχαίο γενετικό υλικό, συγκριτική γενετική και συνθετική βιολογία, οι ερευνητές επιχειρούν να ανακατασκευάσουν κρίσιμα γονίδια που χάθηκαν μαζί με τα εξαφανισμένα είδη.
Η επικεφαλής επιστήμονας της εταιρείας, δρ Μπεθ Σαπίρο, μία από τις σημαντικότερες ειδικούς παγκοσμίως στο αρχαίο DNA, περιγράφει το σύστημα που αναπτύσσεται ως μια «εργαλειοθήκη» πολλαπλών χρήσεων. Η υποδομή αυτή συνδυάζει γονιδιακή επεξεργασία, κρυοσυντήρηση γενετικού υλικού, συνθετική βιολογία και τεχνικές κλωνοποίησης, ώστε να μπορεί να εφαρμοστεί σε διαφορετικά είδη ανάλογα με τις ανάγκες.
Η λογική είναι ότι κάθε νέα επιστημονική ανακάλυψη δεν εξυπηρετεί μόνο το είδος-στόχο αλλά δημιουργεί παράλληλα νέα εργαλεία για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας συνολικά.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το πρόγραμμα για τον dire wolf. Επειδή δεν υπάρχει πλήρες γενετικό υλικό του εξαφανισμένου ζώου, οι επιστήμονες χρησιμοποιούν ως σημείο αναφοράς τον κοντινότερο σύγχρονο συγγενή του, τον γκρίζο λύκο. Μέσα από συγκριτική γενετική επιχειρούν να εντοπίσουν τις κρίσιμες διαφορές και να ανασυνθέσουν τα χαρακτηριστικά που έκαναν μοναδικό το εξαφανισμένο είδος.
Σύμφωνα με την εταιρεία, η έρευνα που πραγματοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος έχει ήδη οδηγήσει σε τεχνολογικές εξελίξεις που μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα στη διάσωση του κόκκινου λύκου, ενός από τα πιο απειλούμενα είδη θηλαστικών της Βόρειας Αμερικής. Οι ίδιες τεχνικές ενδέχεται στο μέλλον να αξιοποιηθούν για τη διατήρηση και άλλων ειδών της οικογένειας των κυνοειδών.
Η Colossal παρουσιάζει έτσι την απο-εξαφάνιση όχι ως ένα επιστημονικό θέαμα ή μια προσπάθεια αναβίωσης του παρελθόντος για λόγους εντυπωσιασμού, αλλά ως μια επένδυση σε τεχνολογίες διατήρησης της ζωής.
Παρόλα αυτά, η προσέγγιση της εταιρείας δεν παύει να προκαλεί αντιδράσεις. Πολλοί βιολόγοι και περιβαλλοντικές οργανώσεις υποστηρίζουν ότι οι πόροι που επενδύονται σε εξαφανισμένα είδη θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν αποτελεσματικότερα για την προστασία ζώων που κινδυνεύουν σήμερα. Άλλοι εκφράζουν ανησυχίες για τις οικολογικές συνέπειες μιας πιθανής επανεισαγωγής τέτοιων οργανισμών σε σύγχρονα οικοσυστήματα που έχουν αλλάξει δραστικά από την εποχή της εξαφάνισής τους.
Υπάρχουν επίσης ηθικά ερωτήματα. Ένα ζώο που δημιουργείται μέσα από συνδυασμό αρχαίου DNA και σύγχρονης γενετικής μηχανικής είναι πραγματικά το ίδιο είδος που χάθηκε ή πρόκειται για έναν νέο οργανισμό; Ποιος αποφασίζει ποια είδη αξίζει να επιστρέψουν και ποια όχι; Και ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη αν η επιστημονική παρέμβαση προκαλέσει απρόβλεπτες συνέπειες;
Η συζήτηση γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρουσα καθώς η εταιρεία αναπτύσσεται σε μια περίοδο κατά την οποία η χρηματοδότηση της επιστημονικής έρευνας στις Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις. Αναλυτές επισημαίνουν ότι οι περικοπές σε ομοσπονδιακά προγράμματα έρευνας αναγκάζουν ολοένα περισσότερους επιστήμονες να αναζητούν ιδιωτική χρηματοδότηση. Η Colossal, έχοντας εξασφαλίσει εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια από επενδυτές, λειτουργεί ουσιαστικά εκτός αυτού του πλαισίου, αποκτώντας μεγαλύτερη ευελιξία αλλά και μεγαλύτερη δημόσια έκθεση.
Είτε τελικά καταφέρει να επαναφέρει το μαλλιαρό μαμούθ στις αρκτικές πεδιάδες είτε όχι, η Colossal έχει ήδη πετύχει κάτι σημαντικότερο: να μεταφέρει μια συζήτηση που μέχρι πρόσφατα ανήκε στα μυθιστορήματα επιστημονικής φαντασίας στο κέντρο της σύγχρονης βιοτεχνολογίας. Και καθώς η κλιματική κρίση και η απώλεια βιοποικιλότητας εντείνονται, το ερώτημα δεν είναι πλέον αν μπορούμε να επαναφέρουμε ένα εξαφανισμένο είδος, αλλά πόσο μακριά είμαστε διατεθειμένοι να φτάσουμε για να αποτρέψουμε την εξαφάνιση των επόμενων.
- Oλες οι ειδήσεις
- Σήμερα ψηφίζεται η ρύθμιση για τα δάνεια του νόμου Κατσέλη -Μικρότερες δόσεις, ταχύτερη αποπληρωμή, ποιοι υπάγονται
- Θλίψη στη Μυτιλήνη για τη γιατρό που πέθανε λίγες ημέρες μετά τον τοκετό -Επιδεινώθηκε ραγδαία η υγεία της
- Συνελήφθησαν δύο Έλληνες στο αεροδρόμιο της Ζυρίχης -Έρχονταν από Ταϊλάνδη στην Αθήνα με 40 κιλά κάνναβης