Έρευνες και αναφορές σε ταξιδιωτικές επιχειρήσεις και μέσα αποτυπώνουν εκτίναξη των αναζητήσεων «solo travel» την τελευταία δεκαετία. Δεν πρόκειται για «ιδιοτροπία μετά την πανδημία», αλλά για αναδιάταξη προτεραιοτήτων.
Η «μοναχική» απόφαση να φύγεις ταξίδι χωρίς παρέα μπορεί να μοιάζει με πράξη ιδιοτροπίας ή θάρρους∙ στην πραγματικότητα, για ολοένα και περισσότερες γυναίκες γίνεται τρόπος ζωής. Κι εδώ χρειάζεται η διάκριση που προτείνει η δημοσιογράφος και ταξιδιώτισσα Anna Hart: άλλο το solo travel (φεύγω μόνη αλλά συνδέομαι εύκολα με άλλους, μπαίνω σε group, μένω σε hostel, βρίσκω φίλους στη διαδρομή), κι άλλο το solitary travel, όταν επιλέγω συνειδητά να μείνω μόνη - να φάω μόνη, να περπατήσω μόνη, να κοιμηθώ σε μονό δωμάτιο, να απολαύσω την πόλη στην δική μου ένταση, χωρίς να εξισορροπώ διαθέσεις τρίτων.
Η Hart περιγράφει στην βρετανική εφημερίδα Independent πώς η εργασιακή μοναξιά των δημοσιογραφικών αποστολών της έγινε «μικρόβιο» για προσωπικές αποδράσεις: να αλλάζει σχέδια τελευταία στιγμή, να κλείνει «ορφανές» θέσεις στην όπερα, να τρυπώνει σε μπαρ στον πάγκο, να περπατά για ολόκληρα χιλιόμετρα χωρίς να απολογείται σε κανέναν. Είναι η ελευθερία της αυτενέργειας, και είναι απολαυστικά πολιτική.
Το φαινόμενο δεν είναι μεμονωμένο∙ είναι τάση. Ο Σύνδεσμος Βρετανών Τουριστικών Πρακτόρων καταγράφει σχεδόν τριπλασιασμό των όσων ταξιδεύουν μόνοι από το 2011 έως το 2024 (6% σε 17%), ενώ πολυτελή δίκτυα όπως το Virtuoso αναφέρουν ότι οι γυναίκες αποτελούν πλέον το 71% των solo ταξιδιωτών.
Παράλληλα, έρευνες και αναφορές σε ταξιδιωτικές επιχειρήσεις και μέσα αποτυπώνουν εκτίναξη των αναζητήσεων «solo travel» την τελευταία δεκαετία. Δεν πρόκειται για «ιδιοτροπία μετά την πανδημία», αλλά για αναδιάταξη προτεραιοτήτων: αυτονομία στον χρόνο, στον ρυθμό, στο budget, στις εμπειρίες.
Η αγορά έχει ήδη προσαρμοστεί. Μάρκες όπως το Flash Pack «παντρεύουν» premium μικρές ομάδες με ταξιδιώτες 30–50+, με σύνθημα «Arrive solo, leave as friends», ενώ το Intrepid επενδύει σε Women’s Expeditions, γυναικείες αποστολές που ανοίγουν πόρτες εμπειριών και ενισχύουν τοπικές γυναίκες-οδηγούς και επιχειρήσεις.
Νεότερες πρωτοβουλίες, όπως το Club Avandra, στοχεύουν γυναίκες midlife που θέλουν άνεση και επιμελημένα προγράμματα χωρίς να θυσιάζουν την ανεξαρτησία τους. Η εικόνα είναι σαφής: το solo ταξίδι δεν είναι μοναχικό κατόρθωμα, είναι προϊόν με υποδομές - από το όψιμο trend του «χωρίς προσαύξηση μονόκλινου» μέχρι ειδικά curated κοινότητες τουριστών.
Δικαιώμα στην αυτοδιάθεση
Στην καρδιά της γυναικείας στροφής στο solo ταξίδι βρίσκεται το δικαίωμα στη διάθεση του εαυτού: να κλείνεις ένα εισιτήριο όταν οι ομαδικές διακοπές σέρνονται αιώνια στα ομαδικά chat, να τρως στην αγορά ή στην μπάρα, να διαλέγεις μουσείο αντί για club, να κάνεις πίσω όταν θες χωρίς ενοχές.
Η Hart το συνοψίζει με την πρακτική σοφία της καθημερινής μοναξιάς: η πόλη ευνοεί την μοναχική ταξιδιώτισσα - «ορφανές» θέσεις στο θέατρο, θέσεις στο μπαρ που γεμίζουν εύκολα, μεγάλοι περίπατοι χωρίς διαπραγμάτευση. Κι αν κάποτε η ασφάλεια και το «τι θα πει ο κόσμος» φρέναραν, σήμερα το προφίλ έχει ωριμάσει: γυναίκες 40–60 ετών ταξιδεύουν μόνες, συχνά χωρίς να είναι σώνει και ντε... single, ζητώντας ένα διάλειμμα από την οικογενειακή φροντίδα και την εργασιακή πίεση.
Οι ανισότητες
Αυτό δεν σημαίνει ότι σβήστηκαν έτσι αυτόματα οι ανισότητες. Το «μονόκλινο» κόστος - τα διαβόητα «single supplements» δωμάτια και κόστη - «τιμωρούσε» για χρόνια τις solo ταξιδιώτισσες. Όμως το κύμα ζήτησης αλλάζει την αγορά: κρουαζιερόπλοια σχεδιάζουν καμπίνες για ένα άτομο, operators και ξενοδοχεία καταργούν προσαυξήσεις σε ώρες χαμηλής ζήτησης, lifestyle καταλύματα δίνουν βάρος στους κοινούς χώρους (lounges, long tables, social hours) για να καλλιεργούν ασφαλείς, ευχάριστες συνδέσεις. Η πρόσβαση γίνεται πιο δίκαιη και η εμπειρία πιο φιλόξενη.
Παράλληλα, τα δεδομένα δείχνουν ότι το solo δεν είναι μόνο για τις νέες γυναίκες. Γυναίκες 50+ δηλώνουν το «solo» ως προτιμώμενο τρόπο ταξιδιού, εκπαιδευτικοί ταξιδιωτικοί οργανισμοί καταγράφουν ότι η συντριπτική πλειονότητα των solo πελατών τους είναι γυναίκες, ενώ πλατφόρμες/κοινότητες ειδικευμένες στη γυναικεία μοναχική μετακίνηση ενισχύουν την αίσθηση δικτύου και υποστήριξης. Ταυτόχρονα, έρευνες και συγκεντρωτικά ρεπορτάζ επιβεβαιώνουν ότι το ενδιαφέρον και η πρόθεση για solo ταξίδια ανεβαίνουν σταθερά χρόνο με τον χρόνο.
Το σόλο απαιτεί άλλο είδος δεξιοτήτων
Το «solitary» όμως - η εκούσια παραμονή στη μοναξιά - απαιτεί άλλο είδος δεξιοτήτων: να αντέχεις στιγμές αμηχανίας, να λες ευγενικά «προτιμώ να είμαι μόνη» όταν κάποιος «καλοθελητής» θεωρεί ότι χρειάζεσαι παρέα, να ανασυνθέτεις μόνο σου το πρόγραμμα ανάλογα με ενέργεια και διάθεση.
Εκεί η Hart είναι αποκαλυπτική: η μοναχική πόλη επιτρέπει να δουλέψεις στον ρυθμό σου, ενώ η ύπαιθρος μπορεί να γεννήσει μοναξιά· το «μοναχικό luxury» συχνά σε βάζει ανάμεσα σε ζευγάρια και οικογένειες και σε κάνει να νιώθεις ξένη, άρα δεν είναι για όλους. Η ωριμότητα είναι να γνωρίζεις πού ανθίζεις: άλλες προτιμούν ορεινά μονοπάτια, άλλες Ρώμη, Σεβίλλη ή Βιέννη σε υψηλή ταχύτητα πολιτισμού.
Γιατί λοιπόν οι γυναίκες ταξιδεύουν μόνες; Γιατί το solo/solitary είναι φορέας ενδυνάμωσης. Επιτρέπει να επανεφεύρεις τη σχέση σου με τον χρόνο και τον χώρο, να δοκιμάσεις ικανότητες που η συλλογική οργάνωση συχνά «μαλακώνει», να επιλέξεις ασφάλεια με τους δικούς σου όρους, να επενδύσεις σε εμπειρίες αντί συμβιβασμών.
Η βιομηχανία - από τα women-only itineraries μέχρι τα member clubs και τις παροχές χωρίς single supplement - έρχεται επιτέλους να συναντήσει αυτή τη βούληση. Κι αν το solo είναι πια mainstream, το solitary παραμένει μια μικρή τέχνη: η τέχνη να ακούς τον εαυτό σου μέσα σε μια άγνωστη πόλη και να λες «ναι» μόνο εκεί που το εννοείς.
Στο πρόσωπο της Hart βλέπουμε το manual: να ονοματίζεις τι θες από ένα ταξίδι, να οργανώνεις τον κόσμο γύρω από εκείνο το «ναι», να μην απολογείσαι για την απόλαυση της αυτοδιάθεσης. Κι αυτό, ίσως, είναι η πιο γόνιμη κληρονομιά της σημερινής γυναικείας στροφής στα solo ταξίδια: μια χειραφέτηση με διαβατήριο και carry-on.