Η «hipster era», η περίοδος από το 2000 έως το 2014, ήταν ένας τρόπος ζωής που επηρέασε τη μουσική, τη μόδα, τη νυχτερινή ζωή, το σινεμά και την τεχνολογία.
Υπάρχουν μουσικές περίοδοι που θυμόμαστε μέσα από δίσκους και τραγούδια. Υπάρχουν όμως και εποχές που ξεφεύγουν από τα στενά όρια της μουσικής και μετατρέπονται σε ολόκληρες κοσμοθεωρίες. Η λεγόμενη «hipster era», η περίοδος που εκτείνεται περίπου από το 2000 έως το 2014, ανήκει αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία.
Περισσότερο από μια μουσική σκηνή, ο όρος «χίπστερ» που μπήκε τότε στις ζωές μας ήταν ένας τρόπος ζωής που επηρέασε τη μόδα, τη νυχτερινή ζωή, τον κινηματογράφο, την τεχνολογία, τη διαφήμιση, ακόμη και τον τρόπο με τον οποίο εκατομμύρια άνθρωποι αντιλαμβάνονταν την ταυτότητά τους. Ήταν η εποχή των στενών τζιν, των blogs, των συνοικιακών καφέδων, των φεστιβάλ, των βινυλίων, των Polaroid και μιας ατελείωτης αναζήτησης για το «επόμενο μεγάλο συγκρότημα στην μουσική».
Σύμφωνα με το προ ημερών εκτενές αφιέρωμα του VICE, η ιστορία της hipster μουσικής ξεκινά ουσιαστικά στις αρχές της νέας χιλιετίας και ολοκληρώνεται συμβολικά το 2014, όταν οι Future Islands εμφανίστηκαν στην εκπομπή του David Letterman ερμηνεύοντας το «Seasons (Waiting on You)». Για πολλούς, εκείνη η εμφάνιση του Samuel T. Herring, ο οποίος χόρευε σαν να ισορροπούσε ανάμεσα στην ειρωνεία και την απόλυτη συναισθηματική έκθεση, έμοιαζε με αποχαιρετισμό μιας ολόκληρης εποχής. Σαν το τελευταίο κεφάλαιο μιας ιστορίας που είχε ξεκινήσει 14 χρόνια νωρίτερα, όταν το διαδίκτυο βρισκόταν ακόμη στην παιδική του ηλικία.
Πίσω στο κομβικό έτος 2000
Για να καταλάβει κανείς τι ακριβώς συνέβη, πρέπει να επιστρέψει στο 2000. Το Britpop είχε ουσιαστικά εξαντλήσει τη δυναμική του. Οι Oasis και οι Blur δεν καθόριζαν πλέον την πολιτισμική ατζέντα, ενώ το rock βρισκόταν σε αναζήτηση νέας ταυτότητας. Την ίδια στιγμή, εκατομμύρια έφηβοι σε όλο τον κόσμο κατέβαζαν μουσική από το Napster, το LimeWire και το Kazaa, συχνά γεμίζοντας τους οικογενειακούς υπολογιστές με ιούς στην προσπάθειά τους να αποκτήσουν δωρεάν MP3. Η μουσική αποδεσμευόταν σταδιακά από τα δισκοπωλεία και περνούσε στα χέρια του διαδικτύου.
Ήταν επίσης η χρονιά που το Pitchfork, το οποίο μόλις είχε μεταφερθεί από τη Μινεάπολη στο Σικάγο, ανακήρυξε το «Kid A» των Radiohead σε αριστούργημα. Ένας δίσκος σχεδόν χωρίς κιθάρες, γεμάτος ηλεκτρονικούς ήχους και πειραματισμούς, που έδειχνε ότι η εναλλακτική μουσική μπορούσε να κινηθεί προς εντελώς διαφορετικές κατευθύνσεις. Παράλληλα, φεστιβάλ όπως το All Tomorrow’s Parties στη Βρετανία συγκέντρωναν καλλιτέχνες όπως οι Mogwai, οι Sonic Youth και ο Aphex Twin, δημιουργώντας έναν νέο χάρτη πολιτισμικής επιρροής έξω από τα παραδοσιακά μουσικά κυκλώματα.
Το 2001 εμφανίστηκαν οι Strokes και άλλαξαν το παιχνίδι. Η φωτογράφισή τους στο εξώφυλλο του NME και το ντεμπούτο τους «Is This It» έφεραν ξανά στο προσκήνιο το βρόμικο, αστικό rock'n'roll. Η Νέα Υόρκη μετατράπηκε ξανά σε κέντρο μουσικής παραγωγής και ξαφνικά η εικόνα του νεαρού που φορούσε στενό σακάκι, δερμάτινο μπουφάν και έμοιαζε να έχει ξενυχτήσει τρία συνεχόμενα βράδια έγινε παγκόσμιο πρότυπο.
Το πραγματικό σημείο μηδέν της hipster κουλτούρας
Το πραγματικό σημείο μηδέν της hipster κουλτούρας, ωστόσο, ήρθε το 2002. Εκείνη τη χρονιά οι LCD Soundsystem κυκλοφόρησαν το «Losing My Edge». Το τραγούδι λειτούργησε σαν πολιτισμικό μανιφέστο. Δεν ήταν απλώς ένα dance-punk κομμάτι. Ήταν μια ειρωνική εξομολόγηση ενός ανθρώπου που όριζε την αξία του μέσα από τη γνώση της μουσικής και τον φόβο μήπως χάσει την πολιτισμική του πρωτοπορία.
Για πολλούς, το τραγούδι αυτό συμπύκνωσε ολόκληρη τη νοοτροπία της γενιάς των hipsters: τη διαρκή αναζήτηση της αυθεντικότητας και τον ταυτόχρονο φόβο ότι η αυθεντικότητα αυτή θα γίνει μαζική.
Την ίδια περίοδο εμφανίζονται οι Libertines στο Λονδίνο, οι Interpol στη Νέα Υόρκη, οι Yeah Yeah Yeahs, οι Rapture και δεκάδες ακόμη συγκροτήματα που διαμορφώνουν μια νέα εναλλακτική αισθητική. Το rock, το punk, η ηλεκτρονική μουσική και η τέχνη αρχίζουν να συγχωνεύονται σε ένα ενιαίο πολιτισμικό ρεύμα.
Το 2003 γεννιέται το MySpace
Το 2003 γεννιέται το MySpace. Σήμερα μοιάζει σχεδόν αστείο, αλλά τότε η επιλογή των ανθρώπων που θα βρίσκονταν στη λίστα των «Top Friends» μπορούσε να προκαλέσει πραγματικές κοινωνικές κρίσεις. Για πρώτη φορά μουσικοί χωρίς δισκογραφικές εταιρείες μπορούσαν να αποκτήσουν κοινό παγκοσμίως. Η ανεξάρτητη μουσική δεν χρειαζόταν πλέον τη μεσολάβηση των παραδοσιακών μέσων.
Το 2004 έρχεται το λεγόμενο freak folk. Καλλιτέχνες όπως η Joanna Newsom, οι Animal Collective, οι CocoRosie και ο Devendra Banhart προτείνουν μια ψυχεδελική επιστροφή στη folk παράδοση. Την ίδια χρονιά η ταινία «Garden State» γίνεται σχεδόν το κινηματογραφικό ευαγγέλιο της γενιάς αυτής. Το soundtrack της, γεμάτο από indie συγκροτήματα, καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο χιλιάδες νέοι θα αντιλαμβάνονται τη μουσική για τα επόμενα χρόνια.
Στην πιο δημιουργική φάση της
Από το 2005 έως το 2007 η hipster κουλτούρα περνά στην πιο δημιουργική φάση της. Είναι η εποχή των blogs. Μικρές ιστοσελίδες αποκτούν τη δύναμη να μετατρέπουν άγνωστες μπάντες σε παγκόσμια φαινόμενα μέσα σε λίγες εβδομάδες. Το Pitchfork, το Stereogum και εκατοντάδες μικρότερα μουσικά blogs λειτουργούν σαν νέοι πολιτισμικοί διαμορφωτές.
Οι M83, οι Bloc Party, οι National, οι Crystal Castles, οι MGMT και οι Arcade Fire αποκτούν τεράστια επιρροή. Παράλληλα, αναπτύσσονται νέα μικροείδη με παράξενα ονόματα: bloghouse, nu-rave, hypnagogic pop, blackgaze, wonky, chamber pop. Η μουσική μοιάζει να πολλαπλασιάζεται με ταχύτητα που δεν είχε ξαναγνωρίσει η ποπ κουλτούρα.
Το Παρίσι μετατρέπεται σε μία από τις πρωτεύουσες της νέας εποχής μέσω της Ed Banger Records. Οι Justice, οι Uffie και ο Busy P συνδυάζουν ηλεκτρονική μουσική, μόδα και νυχτερινή κουλτούρα. Στη Νέα Υόρκη η DFA Records δημιουργεί το soundtrack των πιο διάσημων πάρτι της εποχής. Στο Λονδίνο το nu-rave μετατρέπεται σε κοινωνικό φαινόμενο.
Το 2007 ιδρύονται το SoundCloud και η σειρά «Skins» προβάλλεται για πρώτη φορά στη βρετανική τηλεόραση. Οι Burial, Bon Iver, Panda Bear, Foals, The xx και Dirty Projectors γίνονται τα νέα σύμβολα μιας γενιάς που περνά ολοένα περισσότερο χρόνο στο διαδίκτυο. Το YouTube αποκτά τεράστια δυναμική και η μουσική αρχίζει να καταναλώνεται με τρόπους αδιανόητους λίγα χρόνια νωρίτερα.
Το 2008 αποτελεί σημείο καμπής. Η παγκόσμια οικονομική κρίση συμπίπτει με τη μαζική διάδοση του iPhone και τη γέννηση του Tumblr. Η hipster κουλτούρα, που μέχρι τότε αναπτυσσόταν κυρίως σε γειτονιές όπως το Μπρούκλιν, το Σόρντιτς του Λονδίνου ή το Μπελβίλ του Παρισιού, αρχίζει να αναπαράγεται μαζικά μέσω των social media.
Εκεί ακριβώς, σύμφωνα με το VICE, συμβαίνει η μεγάλη διάσπαση. Από τη μία πλευρά παραμένει η αρχική hipster γραμμή των Animal Collective, Deerhunter, Flying Lotus, Vampire Weekend και James Ferraro. Από την άλλη δημιουργείται αυτό που το περιοδικό αποκαλεί σαρκαστικά «Stomp Clap Hey Timeline».
Σε αυτή τη δεύτερη εκδοχή ανήκουν οι Mumford & Sons, οι Fleet Foxes, οι Noah and the Whale, οι Lumineers και αργότερα καλλιτέχνες όπως ο Passenger και ο Vance Joy.
Η ειρωνεία, ο πειραματισμός και η αστική παρακμή δίνουν τη θέση τους σε μπάντζο, ξυλοκόπους με καρό πουκάμισα, γενειάδες και τραγούδια που ακούγονται εξίσου φυσικά σε γάμους, διαφημίσεις ασφαλιστικών εταιρειών και βίντεο επανένωσης στρατιωτών με τις οικογένειές τους.
Το VICE αντιμετωπίζει αυτή τη μετάλλαξη σχεδόν ως πολιτισμική προδοσία. Περιγράφει τους εκπροσώπους της ως ανθρώπους με ψεύτικα γυαλιά χωρίς φακούς, υπερβολικά κασκόλ και μια νοσταλγική αισθητική που αντέγραφε επιφανειακά τα χαρακτηριστικά της αρχικής σκηνής χωρίς να συμμερίζεται το δημιουργικό της πνεύμα.
Το 2009 παραμένει το απόλυτο έτος κορύφωσης
Παρά τη διάσπαση, το 2009 παραμένει το απόλυτο έτος κορύφωσης. Οι Animal Collective κυκλοφορούν το «My Girls». Οι Washed Out παρουσιάζουν το «Feel It All Around». Οι έννοιες chillwave, vaporwave και glo-fi κατακλύζουν το διαδίκτυο. Οι Animal Collective μοιάζουν, έστω για λίγο, με το σημαντικότερο συγκρότημα στον κόσμο. Κοιτάζοντας πίσω, η διαπίστωση αυτή ακούγεται σχεδόν απίστευτη, αλλά εκείνη τη στιγμή ήταν πραγματικότητα.
Τα επόμενα χρόνια η σκηνή εξακολουθεί να παράγει σπουδαίους καλλιτέχνες. Οι James Blake, Frank Ocean, Grimes, Lana Del Rey, The Weeknd, Kendrick Lamar, Mac DeMarco και Tame Impala επεκτείνουν τα όρια της εναλλακτικής μουσικής. Ωστόσο, η αίσθηση κοινής πολιτισμικής ταυτότητας αρχίζει να διαλύεται.
Το 2012 το Spotify λανσάρεται στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι αλγόριθμοι αντικαθιστούν σταδιακά τα blogs ως μηχανισμούς μουσικής ανακάλυψης. Η έννοια της ενιαίας σκηνής αρχίζει να χάνει το νόημά της. Η μουσική δεν ανακαλύπτεται πλέον μέσα από κοινότητες, αλλά μέσα από εξατομικευμένες προτάσεις.
Το τέλος μιας εποχής στον Λέτερμαν
Όταν οι Future Islands εμφανίζονται το 2014 στον David Letterman, η hipster εποχή έχει ήδη αρχίσει να ξεθωριάζει. Η ερμηνεία του Samuel T. Herring μοιάζει σαν μια τελευταία έκρηξη συναισθήματος από έναν κόσμο που σύντομα θα αντικατασταθεί από τα playlists, τα TikTok trends και την πλήρη κυριαρχία των streaming πλατφορμών.
Η εποχή που ξεκίνησε με το Napster, μεγάλωσε με το MySpace, ωρίμασε με τα blogs και κορυφώθηκε μέσα από το Tumblr και το Pitchfork είχε ολοκληρώσει τον κύκλο της. Άφησε πίσω της εκατοντάδες συγκροτήματα, δεκάδες μικροείδη, μια ολόκληρη αισθητική και έναν νέο τρόπο με τον οποίο η μουσική αλληλεπιδρά με το διαδίκτυο. Ακόμη και σήμερα, περισσότερο από μια δεκαετία αργότερα, μεγάλο μέρος της σύγχρονης ποπ κουλτούρας εξακολουθεί να ζει μέσα στη σκιά εκείνης της περιόδου.
- Oλες οι ειδήσεις
- Χτύπησε την Σταυρούλα με μπουκάλι, μαχαίρι, κούτσουρο στο κεφάλι -Σοκ με το θέατρο επί 22 ημέρες και την κυνικότητα του Σκοπιανού, η απολογία του
- Ενθαρρυντική πρόοδος στις συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν στην Ελβετία -Οδικός χάρτης 60 ημερών για τελική συμφωνία
- Κορυφαίοι υπουργοί στη μάχη των εκλογών, ξεκινούν περιοδείες με στόχευση -Σε ποιες περιοχές και τι θέλει να πετύχει ο Κ. Μητσοτάκης