Η ταινία «Άμνετ», υποψήφια για 8 βραβεία Όσκαρ, διηγείται τη συγκλονιστική ιστορία αγάπης που ενέπνευσε τη δημιουργία του διαχρονικού αριστουργήματος του Σαίξπηρ, Άμλετ.
Η ταινία «Άμνετ» κατάφερε στις φετινές Χρυσές Σφαίρες να κερδίσει δύο σημαντικά βραβεία: Καλύτερης Δραματικής Ταινίας και Α’ Γυναικείου Ρόλου για την Τζέσι Μπάκλεϊ, ενώ έχει προταθεί σε 8 κατηγορίες για βραβείο Όσκαρ.
Βαθιά μέσα στη σκιά του μεγαλύτερου δραματουργού όλων των εποχών κρύβεται μια ιστορία τόσο ανθρώπινη, που μοιάζει σχεδόν μυθιστορηματική. Η βραβευμένη ταινία «Άμνετ»δεν είναι απλώς ένα ακόμη κινηματογραφικό έργο εποχής, αλλά μια ποιητική βουτιά στον πόνο, τη σιωπή και την απώλεια που σημάδεψαν τη ζωή του Ουίλιαμ Σαίξπηρ.
Και το ερώτημα γεννιέται αυθόρμητα: είναι όντως αληθινή η ιστορία που αφηγείται; Τι συνέβη πραγματικά στον Σαίξπηρ και ποια ήταν η γυναίκα που στάθηκε δίπλα του, συχνά αθέατη από την Ιστορία;
Να σημειώσουμε ότι η βραβευμένη ταινία της Κλόι Ζάο βασίζεται στο ομώνυμο μυθιστόρημα της Μάγκι Ο’ Φάρελ. Μάλιστα, η συγγραφέας έχει αναφέρει στο σημείωμα του βιβλίο ότι η ιστορία είναι μυθοπλασία εμπνευσμένη, ωστόσο, από τη σύντομη ζωή ενός αγοριού που πέθανε στο Στράτφορντ του Γουόρικσαϊρ, το καλοκαίρι του 1596.
Και προσθέτει: «Προσπάθησα, όπου ήταν δυνατόν, να επιμείνω στα λιγοστά ιστορικά στοιχεία που είναι γνωστά για τον πραγματικό Χάμνετ και την οικογένειά του». Καταλήγει, «Δεν είναι γνωστό γιατί πέθανε ο Χάμνετ Σαίξπηρ: η ταφή του αναφέρεται αλλά όχι η αιτία θανάτου του. Ο Μαύρος Θάνατος ή «λοιμός», όπως ήταν γνωστός στα τέλη του δέκατου έκτου αιώνα, δεν αναφέρεται ούτε μία φορά από τον Σαίξπηρ σε κανένα από τα έργα ή την ποίησή του. Πάντα αναρωτιόμουν για αυτή την απουσία και την πιθανή σημασία της. Αυτό το μυθιστόρημα είναι το αποτέλεσμα των άσκοπων εικασιών μου».
Η ταινία αντλεί την έμπνευσή της από το ομώνυμο μυθιστόρημα της Maggie O’Farrell, το οποίο βασίζεται σε ιστορικά δεδομένα, αλλά τα ντύνει με λογοτεχνική φαντασία. Στον πυρήνα της ιστορίας βρίσκεται ο Hamnet, ο μοναδικός γιος του Σαίξπηρ, που πέθανε μόλις σε ηλικία έντεκα ετών, το 1596. Ένα γεγονός απολύτως αληθινό και καταγεγραμμένο στα αρχεία της εποχής. Από εκεί και πέρα, όμως, αρχίζει το βασίλειο των υποθέσεων, των συναισθημάτων και των σιωπηλών κενών που κανένα ιστορικό έγγραφο δεν μπορεί να καλύψει.
Η ιστορία του Άμνετ του γιου του Σαίξπηρ
Ο Hamnet μεγάλωσε στο Στράτφορντ-απόν-Έιβον, σε μια εποχή όπου οι ασθένειες θέριζαν και η παιδική θνησιμότητα ήταν σκληρή πραγματικότητα. Πιστεύεται πως πέθανε από πανώλη, αν και αυτό δεν αποδεικνύεται με βεβαιότητα. Την ίδια περίοδο, ο Σαίξπηρ βρισκόταν κυρίως στο Λονδίνο, χτίζοντας τη θεατρική του καριέρα.
Η απουσία του από το σπίτι, την ώρα που το παιδί του αρρώσταινε και τελικά πέθαινε, είναι ένα από τα πιο επώδυνα και αινιγματικά σημεία της ζωής του. Δεν έχουμε προσωπικές επιστολές, δεν έχουμε ημερολόγια. Έχουμε μόνο το έργο του – και τη σιωπή.
Η ταινία που εμπνέεται από αληθινή ιστορία
Η ταινία Άμνετ επιλέγει συνειδητά να φωτίσει αυτή τη σιωπή, δίνοντας πρωταγωνιστικό ρόλο όχι στον ίδιο τον Σαίξπηρ, αλλά στη γυναίκα του: την Anne Hathaway. Ιστορικά, η Anne υπήρξε πραγματικό πρόσωπο, οκτώ χρόνια μεγαλύτερη από τον Σαίξπηρ, με τον οποίο παντρεύτηκε το 1582, όταν εκείνος ήταν μόλις δεκαοχτώ και εκείνη ήδη έγκυος. Μαζί απέκτησαν τρία παιδιά: τη Susanna και τα δίδυμα Hamnet και Judith. Για αιώνες, η Anne παρουσιάστηκε ως μια σχεδόν αδιάφορη σύζυγος, ένα όνομα στη διαθήκη του, όπου ο Σαίξπηρ της άφησε το περίφημο «δεύτερο καλύτερο κρεβάτι».
Η σύγχρονη ανάγνωση, όμως, αλλάζει ριζικά αυτή την εικόνα. Στην ταινία, όπως και στο μυθιστόρημα, η Άγνες δεν είναι σκιά, αλλά δύναμη της φύσης. Μια γυναίκα γειωμένη, με βαθιά σύνδεση με τη φύση, τις θεραπείες, τα βότανα, την ενστικτώδη σοφία. Δεν υπάρχουν ιστορικές αποδείξεις ότι η Anne Hathaway είχε τέτοιες γνώσεις, όμως είναι απολύτως πιθανό, δεδομένης της εποχής και του ρόλου των γυναικών στην κοινότητα.
Το πιο συγκλονιστικό στοιχείο της ιστορίας είναι η σχέση ανάμεσα στον θάνατο του Hamnet και στη γέννηση ενός από τα πιο διάσημα έργα του Σαίξπηρ: του Άμλετ. Τα ονόματα Hamnet και Hamlet ήταν σχεδόν εναλλάξιμα στην ελισαβετιανή Αγγλία. Λίγα χρόνια μετά τον θάνατο του γιου του, ο Σαίξπηρ γράφει την τραγωδία ενός νεαρού πρίγκιπα που παλεύει με το πένθος, την απώλεια και το φάντασμα του παρελθόντος. Δεν υπάρχει απόδειξη ότι ο Άμλετ είναι άμεση εξομολόγηση. Υπάρχει, όμως, μια συναισθηματική αλήθεια που δύσκολα αγνοείται.
Η ταινία δεν προσπαθεί να δώσει απαντήσεις. Δεν λέει «έτσι ένιωθε ο Σαίξπηρ». Αντίθετα, στέκεται στην εμπειρία της απώλειας ως καθολικό ανθρώπινο βίωμα. Δείχνει πώς ένας θάνατος διαλύει μια οικογένεια με διαφορετικούς τρόπους. Πώς η Anne βυθίζεται στη γη και τη σιωπή, ενώ ο Σαίξπηρ απομακρύνεται, βρίσκοντας καταφύγιο στις λέξεις. Δύο διαφορετικές μορφές πένθους, εξίσου αληθινές.
Είχε ο Σαίξπηρ σύζυγο που την έλεγαν «Άγκνες»;
Ναι, αν και οι περισσότεροι θαυμαστές του Σαίξπηρ θα την γνωρίζουν ως «Αν Χάθαγουεϊ». Όπως εξηγεί η Ο'Φάρελ στο σημείωμά της ως συγγραφέας, αναφέρθηκε στην Άννα ως «Άγκνες», χάρη στη διαθήκη του πατέρα της: «Οι περισσότεροι άνθρωποι θα γνωρίζουν τη μητέρα [του Χάμνετ] ως «Άγκνες», αλλά ο πατέρας της, Ρίτσαρντ Χάθαγουεϊ, την ονόμασε στη διαθήκη του ως «Άγκνες», και αποφάσισα να ακολουθήσω το παράδειγμά του».
Η μεγαλύτερη από τα επτά εν ζωή παιδιά, η πραγματική Άννα/Άγκνες Χάθαγουεϊ, ήταν κόρη ενός μικροκτηματία και παντρεύτηκε τον Γουίλιαμ Σαίξπηρ το 1582, όταν ο Γουίλιαμ ήταν 18 ετών και εκείνη περίπου 26. Ήταν τριών μηνών έγκυος κατά τη στιγμή του γάμου τους, όπως απεικονίζει ο Χάμνετ .
«Άμνετ»: Η υπόθεση της βραβευμένης ταινίας
Αγγλία, 1580. Ο φτωχός δάσκαλος λατινικών Ουίλιαμ Σαίξπηρ (Πολ Μέσκαλ) και η ανοιχτόμυαλη Άνιες (Τζέσι Μπάκλεϊ) βιώνουν έναν παθιασμένο δεσμό που οδηγεί σε γάμο.
Θα αποκτήσουν τρία παιδιά και όσο εκείνος καταξιώνεται επαγγελματικά στη θεατρική σκηνή του μακρινού Λονδίνου, εκείνη αναλαμβάνει μόνη της την οικογένεια τους. Ένα τραγικό γεγονός κλονίζει τον άλλοτε ισχυρό δεσμό τους, όμως αυτή η κοινή εμπειρία θα γίνει ο σπόρος για τον Άμλετ, το διαχρονικό αριστούργημα του Σαίξπηρ.
Παίζουν: Τζέσι Μπάκλεϊ, Πολ Μέσκαλ, Έμιλι Γουάτσον, Τζο Άλγουιν, Ντέιβιντ Γουίλμοτ