Με ποιον τρόπο η μυστική γλώσσα των Ρώσων εγκληματιών σήμερα αποτελεί ένα από τα πιο απροσδόκητα εργαλεία του σύγχρονου κυβερνοεγκλήματος.
- Η γλώσσα Fenya υιοθετήθηκε τον 19ο αιώνα από τον υπόκοσμο των ρωσικών πόλεων και εξελίχθηκε σε απαραίτητο εργαλείο. Η γνώση της αποτελούσε προϋπόθεση αποδοχής και αποτύπωνε τις εγκληματικές ιεραρχίες μέσα από κωδικοποιημένες λέξεις.
- Κατά τη σταλινική περίοδο, η Fenya γιγαντώθηκε στα γκουλάγκ, λειτουργώντας ως εργαλείο επιβίωσης και κοινός κώδικας για εκατομμύρια κρατουμένους. Εκεί διαμορφώθηκε ο «κώδικας των κλεφτών» που καθόριζε την ιεραρχία στις φυλακές.
- Μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, η Fenya εισήλθε στη λαϊκή κουλτούρα και το λεξιλόγιό της άρχισε να χρησιμοποιείται ευρέως, ακόμη και από πολιτικούς, με αποτέλεσμα ορισμένοι ερευνητές να μιλούν για «κρεμλινική Fenya».
- Στη σύγχρονη ψηφιακή εποχή, οι Ρώσοι χάκερ συνδυάζουν τη Fenya με διαδικτυακή αργκό, δημιουργώντας την «cyber-Fenya». Αυτός ο κώδικας καθιστά τις συνομιλίες τους ακατανόητες στα συστήματα παρακολούθησης και την τεχνητή νοημοσύνη.
Η μυστική γλώσσα των Ρώσων εγκληματιών, αυτή που πριν από έναν αιώνα γεννήθηκε μέσα στα στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας του Στάλιν, σήμερα ζει μια απρόσμενη δεύτερη ζωή στο διαδίκτυο.
Η λεγόμενη Fenya, ένα ιδιότυπο γλωσσικό σύστημα γεμάτο κώδικες, λογοπαίγνια και διπλές σημασίες, χρησιμοποιείται πλέον από χάκερ, κυβερνοεγκληματίες και μέλη του ψηφιακού υποκόσμου για να κρύβουν τις συνομιλίες τους από τις αρχές και τα αυτοματοποιημένα συστήματα παρακολούθησης. Πρόκειται για μια γλωσσική παράδοση που μετρά αιώνες ζωής, επιβίωσε της τσαρικής Ρωσίας, γιγαντώθηκε στα γκουλάγκ της Σοβιετικής Ένωσης και σήμερα αποτελεί ένα από τα πιο απροσδόκητα εργαλεία του σύγχρονου κυβερνοεγκλήματος.
Για να κατανοήσει κανείς τη σημασία της Fenya πρέπει πρώτα να αντιληφθεί ότι δεν πρόκειται απλώς για αργκό. Είναι ένα είδος «κρυπτολέξου», μιας μυστικής γλώσσας σχεδιασμένης ώστε να αποκλείει τους αμύητους από την κατανόηση του πραγματικού νοήματος των λέξεων.
Στη Fenya, οι λέξεις σπάνια σημαίνουν αυτό που δείχνουν. Η ρωσική λέξη «babki» σημαίνει κυριολεκτικά «γιαγιάδες», αλλά στον εγκληματικό κώδικα σημαίνει «χρήματα». Η λέξη «varezhka» είναι το γάντι, αλλά ταυτόχρονα σημαίνει και «στόμα». Ακόμη και η λέξη «musor», που στα ρωσικά μεταφράζεται ως «σκουπίδι», χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες ως υποτιμητικός χαρακτηρισμός για αστυνομικούς.
Οι ρίζες της γλώσσας χάνονται μέσα στους αιώνες
Οι ρίζες της γλώσσας χάνονται μέσα στους αιώνες. Μια δημοφιλής θεωρία υποστηρίζει ότι προέρχεται από τους Ofeni, πλανόδιους εμπόρους που διέσχιζαν τη Ρωσία από τον 17ο αιώνα πουλώντας θρησκευτικά αντικείμενα. Όταν ορισμένα από τα προϊόντα τους χαρακτηρίστηκαν αιρετικά από την Εκκλησία, οι έμποροι φέρεται να ανέπτυξαν έναν δικό τους κώδικα επικοινωνίας για να προστατεύονται από τις αρχές και τους ανταγωνιστές τους. Αν και οι ιστορικοί εξακολουθούν να διαφωνούν για την ακρίβεια αυτής της θεωρίας, θεωρείται πιθανό ότι εκεί βρίσκονται οι πρώτες καταβολές της Fenya.
Η πραγματική εξάπλωση ήρθε τον 19ο αιώνα, όταν μικροαπατεώνες, πορτοφολάδες και συμμορίες των ρωσικών πόλεων υιοθέτησαν και εμπλούτισαν το λεξιλόγιο. Η Fenya εξελίχθηκε σε απαραίτητο εργαλείο του υποκόσμου. Οι νεοσύλλεκτοι εγκληματίες έπρεπε να γνωρίζουν βασικές εκφράσεις για να γίνουν αποδεκτοί, ενώ ολόκληρες κοινωνικές ιεραρχίες αποτυπώνονταν μέσα από τη γλώσσα. Οι φιγούρες της τράπουλας, τα ζώα και τα καθημερινά αντικείμενα αποκτούσαν δεύτερες και τρίτες σημασίες που μόνο οι μυημένοι μπορούσαν να αποκωδικοποιήσουν.
Η μεγάλη έκρηξη της Fenya ήρθε όμως μετά τη Ρωσική Επανάσταση και κυρίως κατά τη σταλινική περίοδο. Η δημιουργία του τεράστιου δικτύου γκουλάγκ έφερε εκατομμύρια ανθρώπους μέσα στο ίδιο σωφρονιστικό σύστημα. Πολιτικοί κρατούμενοι, διανοούμενοι, αγρότες, στρατιώτες και κοινοί εγκληματίες συνυπήρχαν στους ίδιους χώρους. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον η Fenya μετατράπηκε σε κοινό σημείο αναφοράς.
Μια γλώσσα ως «εργαλείο επιβίωσης»
Ο καθηγητής Μάρτιν Πούχνερ του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ περιγράφει τη γλώσσα ως «εργαλείο επιβίωσης». Στα στρατόπεδα οι επαγγελματίες εγκληματίες διαμόρφωσαν τον περίφημο «vorovskoy zakon», τον κώδικα των κλεφτών, ένα σύνολο άγραφων κανόνων που όριζαν την ιεραρχία και τη συμπεριφορά μέσα στις φυλακές. Η γνώση της Fenya αποτελούσε στοιχείο κύρους και εξουσίας.
Ο ίδιος ο Στάλιν προσπάθησε να εξαλείψει κάθε ίχνος της εγκληματικής κουλτούρας. Τα τραγούδια των κλεφτών απαγορεύθηκαν και οι κρατικές εκδόσεις κατήγγελλαν τη γλώσσα ως απειλή για τη σοβιετική κοινωνία. Όμως το αποτέλεσμα ήταν το αντίθετο. Μετά τον θάνατο του Στάλιν το 1953, περισσότεροι από ένα εκατομμύριο κρατούμενοι απελευθερώθηκαν. Μαζί τους βγήκε από τα γκουλάγκ και η Fenya.
Τα λεγόμενα «τραγούδια των κλεφτών» άρχισαν να ακούγονται σε ταβέρνες και υπόγεια στέκια σε ολόκληρη τη Σοβιετική Ένωση. Παρά τη λογοκρισία, πολίτες αντέγραφαν μουσική παράνομα χρησιμοποιώντας ακόμη και παλιές ακτινογραφίες ως αυτοσχέδιους δίσκους βινυλίου. Αργότερα, η εξάπλωση των κασετοφώνων βοήθησε ώστε η κουλτούρα του υποκόσμου να φτάσει σε κάθε γωνιά της χώρας.
Μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991, η Fenya είχε πλέον περάσει στη λαϊκή κουλτούρα. Αυτό που κάποτε θεωρούνταν γλώσσα των εγκληματιών άρχισε να χρησιμοποιείται από ολοένα και περισσότερους Ρώσους.
Σύμφωνα με τη γλωσσολόγο Λαρίσα Ριαζάνοβα-Κλαρκ του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου, ακόμη και πολιτικοί άρχισαν να υιοθετούν εκφράσεις της Fenya στις δημόσιες τοποθετήσεις τους. Η πρακτική αυτή έγινε τόσο συνηθισμένη ώστε ορισμένοι ερευνητές μίλησαν για «κρεμλινική Fenya».
Την ίδια περίοδο γεννιόταν το ρωσικό διαδίκτυο. Στα τέλη της δεκαετίας του 1990 αναπτύχθηκε μια νέα διαδικτυακή αργκό γνωστή ως padonki ή «ολμπανικά». Οι χρήστες άρχισαν να παραποιούν σκοπίμως λέξεις, να δημιουργούν λογοπαίγνια και να παραβιάζουν τους κανόνες ορθογραφίας. Η νέα αυτή γλώσσα δεν προερχόταν άμεσα από τη Fenya, αλλά μοιραζόταν την ίδια λογική: να δημιουργεί σύγχυση στους αμύητους.
Ένα γλωσσικό περιβάλλον ιδανικό για κυβερνοεγκληματίες
Οι εξελίξεις αυτές δημιούργησαν ένα γλωσσικό περιβάλλον ιδανικό για τους κυβερνοεγκληματίες. Οι σημερινοί Ρώσοι χάκερ χρησιμοποιούν έναν συνδυασμό Fenya, διαδικτυακής αργκό, αγγλικών δανείων και παραμορφωμένων λέξεων που συχνά καθιστούν τις συνομιλίες τους ακατανόητες ακόμη και για τα πιο εξελιγμένα συστήματα αυτόματης μετάφρασης.
Ο ειδικός κυβερνοασφάλειας Ρόμαν Σάνικοφ, ο οποίος έχει εργαστεί ως γλωσσολόγος για το FBI, εξηγεί ότι οι εγκληματίες χρησιμοποιούν συχνά κώδικες που μπερδεύουν τις μηχανές μετάφρασης.
Σε μια συνομιλία μελών της διαβόητης συμμορίας ransomware Conti, η φράση «Τα σαπούνια μου δεν πλένονται» δεν είχε καμία σχέση με καθαριστικά. Στην πραγματικότητα αναφερόταν σε λογαριασμούς email που απέφευγαν τις μαύρες λίστες ασφαλείας.
Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές της εταιρείας κυβερνοασφάλειας Check Point, πολλές από αυτές τις συνομιλίες μοιάζουν με ακατανόητο παραλήρημα για όποιον δεν γνωρίζει το πολιτισμικό υπόβαθρο των όρων. Ακόμη και η τεχνητή νοημοσύνη δυσκολεύεται να κατανοήσει τις διαρκώς μεταβαλλόμενες σημασίες.
Ο Σάνικοφ περιγράφει το φαινόμενο ως «cyber-Fenya», μια νέα μορφή εγκληματικής γλώσσας που συνδυάζει αιώνες παράδοσης με τις ανάγκες της ψηφιακής εποχής. Πρόκειται για μια γλωσσική εξέλιξη που αποδεικνύει ότι οι μυστικοί κώδικες επιβιώνουν ακόμη και στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και των μεγάλων δεδομένων.
Είναι μια ειρωνεία της ιστορίας ότι μια γλώσσα που διαμορφώθηκε πίσω από τα συρματοπλέγματα των Γκουλάγκ χρησιμοποιείται σήμερα στα πιο εξελιγμένα δίκτυα κυβερνοεγκλήματος του πλανήτη.
Και ενώ οι σοβιετικές αρχές προσπάθησαν επί δεκαετίες να την εξαλείψουν, η Fenya όχι μόνο επιβίωσε αλλά κατάφερε να μεταναστεύσει από τις φυλακές στον κυβερνοχώρο, αποδεικνύοντας ότι οι γλώσσες του υποκόσμου συχνά έχουν μεγαλύτερη αντοχή από τα καθεστώτα που προσπαθούν να τις εξαφανίσουν.
- Oλες οι ειδήσεις
- ΕΛΑΣ και ΔΕΔΔΗΕ «ξεσκέπασαν» κύκλωμα ρευματοκλοπών: «Πείραζαν» μετρητές σε σπίτια -Ανω των 9 εκατ. ευρώ η ζημιά
- Αδελφός Σταυρούλας Λεβεντάκη, μετά τις προκλητικές δηλώσεις της συζύγου του δολοφόνου: Χειρότερο τέρας και από αυτόν -Θα καταθέσω μήνυση
- Γιάννης Αντετοκούνμπο, ένας από τους πιο ακριβοπληρωμένους αθλητές του πλανήτη: Πόσα εκατομμύρια θα πάρει στους Χιτ