Ο Γιώργος Μαρίνος ήταν ένας καλλιτέχνης που μπορούσε να αλλάξει το κλίμα μιας αίθουσας μέσα σε λίγα λεπτά.
Και για πολλούς ανθρώπους της γενιάς του, το όνομά του παραμένει συνδεδεμένο με εκείνα τα βράδια στη «Μέδουσα».
Δεν είχα ποτέ μου την τύχη να παρακολουθήσω από κοντά τον Γιώργο Μαρίνο. Η εικόνα που έχω γι’ αυτόν δεν προέρχεται από κάποια δική μου εμπειρία, αλλά από τις αφηγήσεις των γονιών μου. Εκείνοι τον είχαν παρακολουθήσει αρκετές φορές τη δεκαετία του ’70 και του ’80, όταν το όνομά του ήταν άμεσα συνδεδεμένο με τη νυχτερινή ζωή της Αθήνας και κυρίως με έναν χώρο που άφησε ισχυρό αποτύπωμα στη διασκέδαση της εποχής: τη «Μέδουσα».
Από τις ιστορίες τους καταλάβαινα ότι ο Μαρίνος δεν ήταν απλώς ένας τραγουδιστής που εμφανιζόταν σε ένα πρόγραμμα. Η παρουσία του στη σκηνή είχε κάτι πιο σύνθετο. Τραγουδούσε, έκανε μιμήσεις, σατίριζε πρόσωπα και καταστάσεις, σχολίαζε την επικαιρότητα και συχνά αυτοσχεδίαζε. Το πρόγραμμά του δεν ακολουθούσε πάντα μια αυστηρή δομή· υπήρχε η αίσθηση ότι πολλά πράγματα «γεννιούνταν» εκείνη τη στιγμή, σε αυτοσχεδιαστικό στιλ ad lib. Αυτός ο τρόπος δουλειάς ήταν που τον καθιέρωσε ως έναν από τους πρώτους πραγματικούς σόουμαν της ελληνικής σκηνής.
Μια καλλιτεχνική πορεία που εκτείνεται σε πολλές δεκαετίες
Ο Γιώργος Μαρίνος πέθανε σήμερα σε ηλικία 87 ετών, αφήνοντας πίσω του μια καλλιτεχνική πορεία που εκτείνεται σε πολλές δεκαετίες. Ήταν ένας καλλιτέχνης που κινήθηκε ανάμεσα στο τραγούδι, στο θέατρο και στη σάτιρα, διαμορφώνοντας μια μορφή θεάματος που δεν περιοριζόταν σε ένα μόνο είδος.
Γεννήθηκε το 1939 στην Αθήνα και μεγάλωσε στον Βοτανικό. Η οικογενειακή του ιστορία είχε δυσκολίες από νωρίς. Οι γονείς του χώρισαν όταν ήταν μικρός και ο πατέρας του βρέθηκε εξόριστος στη Μακρόνησο. Ο ίδιος τον γνώρισε για πρώτη φορά σε μεγαλύτερη ηλικία.
Η πορεία του προς τη σκηνή ξεκίνησε σχετικά νωρίς, αλλά από την αρχή έδειξε ότι δεν θα ακολουθούσε τον συμβατικό δρόμο ενός τραγουδιστή της εποχής. Στα τέλη της δεκαετίας του ’60 άρχισε να γίνεται ευρύτερα γνωστός μέσα από τη δισκογραφία και τις εμφανίσεις του.
Ήδη από το πρώτο του άλμπουμ διακρίνεται το ύφος που θα τον χαρακτήριζε αργότερα στις παραστάσεις του. Σε εκείνη την πρώτη δουλειά διαμορφώνεται ο πυρήνας του καλλιτεχνικού του προφίλ: τραγούδια με θεατρικό χαρακτήρα, χιούμορ και μια διάθεση μικρού σατιρικού σκηνικού.
Εκείνη την περίοδο ο ίδιος φρόντισε, επίσης, να ξεκαθαρίσει τη θέση του απέναντι στις τάσεις του ελληνικού τραγουδιού. Στα τέλη της δεκαετίας του ’60 το λεγόμενο «Νέο Κύμα» βρισκόταν στο επίκεντρο της μουσικής συζήτησης.
Ο Μαρίνος, όμως, δεν αισθανόταν ότι ανήκε σε αυτό το ρεύμα. Σε συνέντευξή του σε περιοδικό το 1968 σημείωνε ότι ο όρος «νέο κύμα» είχε ήδη χάσει τη σημασία του, αφού επρόκειτο για κάτι που είχε εμφανιστεί χρόνια πριν. Προτιμούσε να χαρακτηρίζει τα τραγούδια του ως «ελαφρολαϊκά», ένα είδος πιο κοντά στη λαϊκή παράδοση αλλά με πιο ανάλαφρη και θεατρική διάθεση.
Η επιλογή αυτή αποδείχθηκε καθοριστική για τη συνέχεια. Το ελαφρολαϊκό ύφος, συνδυασμένο με το σατιρικό στοιχείο και την έντονη σκηνική παρουσία, έγινε η βάση πάνω στην οποία χτίστηκαν τα προγράμματά του στη «Μέδουσα». Εκεί, στη μικρή σκηνή της Πλάκας, ο Μαρίνος διαμόρφωσε επί σχεδόν 20 χρόνια (1973-1992) το καλλιτεχνικό μοντέλο που τον έκανε γνωστό σε ευρύτερο κοινό.
Η «Μέδουσα» δεν λειτουργούσε απλώς ως χώρος διασκέδασης. Για αρκετά χρόνια αποτέλεσε σημείο συνάντησης ανθρώπων του θεάτρου, της μουσικής και των γραμμάτων - στο κοινό έβρισκες συχνά τον Μάνο Χατζιδάκι ή τον Νίκο Γκάτσο. Στο πρόγραμμά του ο Μαρίνος συνδύαζε τραγούδια με σατιρικά σχόλια, μιμήσεις ομότεχνών του ή ακόμη και πολιτικών προσώπων και σύντομα θεατρικά στιγμιότυπα. Συχνά σχολίαζε την πολιτική επικαιρότητα ή τις κοινωνικές συνήθειες της εποχής. Το κοινό δεν πήγαινε μόνο για να ακούσει τραγούδια, αλλά για να παρακολουθήσει ένα πλήρες σόου.
Αυτός ο τρόπος παρουσίασης εξηγεί γιατί για πολλά χρόνια ο Τύπος τον χαρακτήριζε «σόουμαν». Ο όρος δεν χρησιμοποιούνταν τυχαία. Ο Μαρίνος αντιμετώπιζε την παράσταση σαν ενιαίο θέαμα. Το τραγούδι, η σάτιρα και το θέατρο λειτουργούσαν μαζί, στα πρότυπα του Σασά Ντιστέλ, του Γάλλου σόουμαν εκείνης της εποχής (λίγο μεγαλύτερου σε ηλικία από τον Μαρίνο), ο οποίος θεωρείται ότι επηρέασε όσο λίγοι τη σκηνική περσόνα του Έλληνα καλλιτέχνη.
Σημαντικό ρόλο σε αυτή τη φάση έπαιξαν οι συνεργάτες του. Δίπλα του βρέθηκε ο συνθέτης Νίκος Δανίκας, ο οποίος έγραψε μεγάλο μέρος της μουσικής, ενώ τα κείμενα και οι ευτράπελες στιχουργικές ιδέες προέρχονταν συχνά από τον Παύλο Μάτεσι, έναν άνθρωπο που θα συνδεόταν για χρόνια με τη δουλειά του Μαρίνου. Η συνεργασία αυτή έδωσε μια σειρά τραγουδιών που είχαν έντονο αφηγηματικό και σατιρικό χαρακτήρα. Ανάμεσα στα κομμάτια εκείνης της περιόδου βρίσκουμε μικρές θεατρικές ιστορίες όπως «Οι μικρές αρτίστες», ένα τραγούδι με σχεδόν καμπαρέ ατμόσφαιρα γύρω από δύο περιοδεύουσες περφόρμερ που περιπλανώνται από πόλη σε πόλη.
Στο ίδιο πνεύμα κινείται και η «Κοντέσσα Εστέλλα ντε Στριντένη», μια φιγούρα αριστοκρατικής αφηρημάδας που μπλέκει σε αλλεπάλληλες παράδοξες καταστάσεις, καθώς και η «Μαργαρίτα η Γκωτιέ», μια εκκεντρική ηρωίδα που ζει περισσότερο μέσα στον κόσμο της όπερας και της φαντασίας παρά στην πραγματικότητα. Αυτά τα τραγούδια λειτουργούσαν σχεδόν σαν μικρά σκετς, κάτι που εξηγεί γιατί ο Μαρίνος τα ενσωμάτωνε εύκολα αργότερα στα ζωντανά του προγράμματα.
Παράλληλα, ο Μαρίνος συμμετείχε σε θεατρικές παραγωγές και έκανε εμφανίσεις στην τηλεόραση, κάτι που διηύρυνε το κοινό του. Η εικόνα του πέρασε, έτσι, από τους χώρους της νυχτερινής διασκέδασης στην ευρύτερη ποπ κουλτούρα της χώρας.
Τα τελευταία χρόνια της ζωής του είχε αποσυρθεί από τη δημόσια ζωή. Δεν εμφανιζόταν συχνά και προτιμούσε να ζει μακριά από τη δημοσιότητα. Ωστόσο, το όνομά του συνέχισε να αναφέρεται όταν γινόταν λόγος για την ιστορία της ελληνικής νυχτερινής σκηνής.
Όσοι τον είχαν δει εκ του σύνεγγυς συμφωνούσαν σε ένα πράγμα: Ο Μαρίνος ήταν ένας καλλιτέχνης που μπορούσε να αλλάξει το κλίμα μιας αίθουσας μέσα σε λίγα λεπτά. Και για πολλούς ανθρώπους της γενιάς του, το όνομά του παραμένει συνδεδεμένο με εκείνα τα βράδια στη «Μέδουσα», όταν η νυχτερινή διασκέδαση της Αθήνας είχε ακόμη έντονο θεατρικό χαρακτήρα και η σκηνή μπορούσε να γίνει χώρος σάτιρας, μουσικής και αυτοσχεδιασμού ταυτόχρονα.