Ο πατέρας Διονύσης Ταμπάκης από το Ναύπλιο μάλλον δεν είχε πρόθεση να γίνει το πιο απρόσμενο όνομα που θα συζητούσε η διεθνής μουσική κοινότητα το 2026.
- Η διεθνής μουσική κοινότητα ανακαλύπτει το άλμπουμ «Paradise Metal» του ιερέα Διονύση Ταμπάκη. Ο δίσκος εξαντλείται σε πλατφόρμες όπως το Bandcamp, ενώ το Pitchfork του αφιερώνει εκτενή κριτική, χαρακτηρίζοντάς το έκπληξη της χρονιάς.
- Η μουσική του συνδυάζει βυζαντινές κλίμακες με drone metal, χρησιμοποιώντας άταστη κιθάρα για την απόδοση μικροδιαστημάτων. Οι κριτικοί εντοπίζουν συγγένειες με πρωτοπόρους της πειραματικής μουσικής, τονίζοντας την αυθεντικότητα του ηχητικού του σύμπαντος.
- Στο δεύτερο μισό του δίσκου, ο δημιουργός ενσωματώνει απρόβλεπτα στοιχεία techno, ηλεκτρονικούς ρυθμούς και ψαλτικά μοτίβα. Προσεγγίζει ακόμη και την dubstep, δημιουργώντας ένα ηχητικό αποτέλεσμα που αψηφά κάθε προσπάθεια κατηγοριοποίησης.
- Η επιτυχία του άλμπουμ συνδέεται με το αυξανόμενο διεθνές ενδιαφέρον για μη δυτικές μουσικές παραδόσεις. Η απήχησή του, ωστόσο, δεν οφείλεται στην εξωτικότητα αλλά στη συναισθηματική του δύναμη και το μήνυμα ελπίδας που μεταδίδει.
Ο πατέρας Διονύσης Ταμπάκης μάλλον δεν είχε καμία πρόθεση να γίνει το πιο απρόσμενο όνομα που θα συζητούσε η διεθνής μουσική κοινότητα το 2026. Ιερέας, οικογενειάρχης, κάτοικος Ναυπλίου και δημιουργός που ηχογραφεί στο σπίτι του, βρέθηκε ξαφνικά στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος μουσικόφιλων από την Αμερική μέχρι την Ιαπωνία χάρη στο «Paradise Metal», έναν δίσκο που μοιάζει να έχει ξεπηδήσει από κάποια παράλληλη πραγματικότητα όπου η βυζαντινή μουσική συναντά το drone metal, τα χριστουγεννιάτικα τροπάρια διασταυρώνονται με την techno και η ορθόδοξη πνευματικότητα συνυπάρχει με τις αισθητικές αναζητήσεις της πειραματικής μουσικής.
Η διεθνής απήχηση του δίσκου υπήρξε σχεδόν ακαριαία
Η διεθνής απήχηση του δίσκου υπήρξε σχεδόν ακαριαία. Η κασέτα εξαντλήθηκε σε πλατφόρμες όπως το Bandcamp και το Boomkat, ενώ μεγάλα μουσικά μέσα που συνήθως κινούνται στους χώρους της avant-garde, του experimental και του underground rock άρχισαν να ασχολούνται με το φαινόμενο. Το αποκορύφωμα ήρθε όταν το Pitchfork, ένα από τα σημαντικότερα μουσικά περιοδικά παγκοσμίως, αφιέρωσε εκτενή κριτική στο άλμπουμ, βαθμολογώντας το με 7,6 στα 10 και παρουσιάζοντάς το ως μία από τις πιο ιδιόρρυθμες και συγκινητικές μουσικές εκπλήξεις της χρονιάς.
Ο συντάκτης Γκρέισον Χέιβερ Κάριν περιγράφει το «Paradise Metal» του 53χρονου ιερέα ως «ένα χαρούμενο, σοβαρό, παιχνιδιάρικο και οδυνηρό άλμπουμ», τονίζοντας ότι τα δώδεκα κομμάτια του κινούνται ανάμεσα στο λιτό doom metal, στα βαριά βιομηχανικά χριστουγεννιάτικα κάλαντα, στην έκσταση του διαλογισμού και ακόμη και σε πειράματα θρησκευτικού dubstep.
Η ίδια η εικόνα του δίσκου, σύμφωνα με το Pitchfork, λειτουργεί σαν εισαγωγή σε αυτό το παράδοξο σύμπαν: ένας γενειοφόρος ορθόδοξος ιερέας με ράσο και καλυμμαύχι κρατά μια μαύρη επτάχορδη κιθάρα, πάνω στην οποία δεσπόζει ένας χρυσός σταυρός και η φράση «Ιησούς Χριστός Νικά». Είναι μια εικόνα που μοιάζει ταυτόχρονα βγαλμένη από μοναστήρι και από εξώφυλλο metal δίσκου.
Το ενδιαφέρον, ωστόσο, δεν περιορίζεται στο οπτικό στοιχείο. Ο Κάριν επισημαίνει ότι πίσω από την αρχική περιέργεια κρύβεται ένα έργο με πραγματικό καλλιτεχνικό βάθος. «Δεν πρόκειται για προσευχές με τη στενή έννοια», γράφει, «αλλά μοιάζουν να είναι επηρεασμένες από την ιδέα της προσευχής: προσωπικά μηνύματα που στέλνονται σε κάποιο άγνωστο αιθέρα, με την ελπίδα ότι η ίδια η μετάδοση του μηνύματος βοηθά».
Το άλμπουμ ανοίγει με το «Relaxation Music with Tanbur», μια σχεδόν διαλογιστική εισαγωγή, όπου ο Ταμπάκης παίζει πάνω σε ένα φωτεινό drone συνοδευόμενο από ήχους πουλιών. Στη συνέχεια όμως ο δίσκος μεταμορφώνεται. Η κιθάρα του αποκτά βαρύτητα και ένταση, ενώ η επιρροή της βυζαντινής μουσικής γίνεται εμφανής στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται τις κλίμακες και τις μικροτονικές αποκλίσεις.
Ιδιαίτερη εντύπωση έχει προκαλέσει η χρήση άταστης κιθάρας (perdesiz guitar), η οποία επιτρέπει στον δημιουργό να αποδίδει μικροδιαστήματα ξένα προς τη δυτική μουσική παράδοση. Το Pitchfork εντοπίζει συγγένειες με τον Loren Connors αλλά και με τους πρωτοπόρους του drone metal Earth, σημειώνοντας ότι ο τρόπος με τον οποίο ο Ταμπάκης κινείται πάνω στο μπράτσο του οργάνου μοιάζει σαν να παίζει «πάνω σε μια ανάμνηση του πώς ακούγεται το rock’n’roll».
Αυτή ακριβώς η ιδιαιτερότητα είναι που έχει ενθουσιάσει πολλούς ακροατές στο εξωτερικό. Δεν πρόκειται για έναν μουσικό που επιχειρεί να μιμηθεί τις φόρμες της δυτικής experimental μουσικής. Αντιθέτως, η αίσθηση είναι πως φέρνει μαζί του ολόκληρο το βυζαντινό και ορθόδοξο ηχητικό σύμπαν και το τοποθετεί μέσα σε ένα πλαίσιο που θυμίζει drone, ambient, industrial και metal.
Το δεύτερο μισό του δίσκου είναι ίσως ακόμη πιο απρόβλεπτο. Ο Ταμπάκης εισάγει στοιχεία techno, ηλεκτρονικών beats και ψαλτικών μοτίβων. Σε ένα από τα κομμάτια ακούγεται να ψάλλει πάνω από συνθεσάιζερ και μηχανικούς ρυθμούς, ενώ σε ένα άλλο ερμηνεύει χριστουγεννιάτικο ύμνο πάνω σε house ρυθμό και βαρύ drone κιθαριστικό υπόβαθρο. Αργότερα προσεγγίζει ακόμη και τον κόσμο του dubstep, δημιουργώντας ένα αποτέλεσμα που δύσκολα κατατάσσεται σε κάποια γνωστή κατηγορία.
Η επιτυχία του δίσκου συνδέεται και με μια ευρύτερη τάση της εποχής. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται διεθνώς αυξημένο ενδιαφέρον για μουσικές παραδόσεις που βρίσκονται εκτός του αγγλοσαξονικού κανόνα. Η βυζαντινή μουσική, τα μικροτονικά συστήματα της Ανατολικής Μεσογείου και οι θρησκευτικές παραδόσεις της Ορθοδοξίας αποτελούν για πολλούς δυτικούς ακροατές έναν σχεδόν ανεξερεύνητο κόσμο. Το ίδιο το Pitchfork θέτει μάλιστα το ερώτημα αν η γοητεία του «Paradise Metal» οφείλεται στην εξωτικότητα του υλικού ή στη συναισθηματική του δύναμη.
Η απάντηση που δίνει ο συντάκτης είναι αποκαλυπτική: «Αναρωτιέμαι εδώ και εβδομάδες αν με ελκύει επειδή μου φαίνεται εξωτικό ή επειδή με κάνει να αισθάνομαι κάτι. Μπορώ πλέον να πω με βεβαιότητα ότι συμβαίνει το δεύτερο». Στη συνέχεια συνδέει προσωπικά το άλμπουμ με τη δική του εμπειρία απομάκρυνσης από την εκκλησία, περιγράφοντας πως μέσα στη μουσική του Ταμπάκη αναγνωρίζει μια επίμονη πίστη ότι ακόμη και στις πιο δύσκολες συνθήκες μπορεί να υπάρξει ελπίδα.