Διαζύγιο στη μέση ηλικία: τα 5 λάθη που κοστίζουν για δεκαετίες - Γιατί το 50/50 δεν σημαίνει πάντα δίκαιο χωρισμό

Πέντε λάθη που επαναλαμβάνονται σε περιπτώσεις διαζυγίου και χωρισμού, κανένα από τα οποία δεν είναι αποτέλεσμα έλλειψης εξυπνάδας ή χαρακτήρα.

Η Νικόλα Γκραντ και ο σύζυγός της γνωρίστηκαν στα μέσα της δεκαετίας των 20 τους. Είχε μετακομίσει από το Μάντσεστερ στο Λονδίνο και δούλευαν και οι δύο στον χώρο της εύρεσης προσωπικού. Ερωτεύτηκαν, παντρεύτηκαν, απέκτησαν σύντομα την πρώτη τους κόρη, και μέσα σε μια δεκαετία έχτισαν μια ζωή γεμάτη δουλειά, ανέβασμα στην κλίμακα της αγοράς ακινήτων και τέσσερις ακόμη κόρες.

Εγκαταστάθηκαν τελικά στα νοτιοδυτικά προάστια του Λονδίνου, όπου, παρά την πανδημία, έζησαν, όπως λέει η ίδια, μια από τις πιο ευτυχισμένες περιόδους της ζωής τους: πέντε κόρες σπίτι, οικονομική σταθερότητα, έναν κήπο, έναν πρακτικό και παρών πατέρα. «Δεν σταματήσαμε ποτέ να μιλάμε, δεν τσακωθήκαμε ποτέ», θυμάται. «Δεν υπήρχε κανένα προειδοποιητικό σημάδι για ό,τι επρόκειτο να ακολουθήσει».

Όταν άρχισε να καταρρέει ο 25χρονος γάμος τους

Τα Χριστούγεννα του 2021, νοίκιασαν ένα σπίτι στην αγαπημένη τους Κορνουάλη. Εκεί άρχισε να καταρρέει ο 25χρονος γάμος τους. «Δεν κατάλαβα τι είχε συμβεί, δεν είχα σχεδόν καθόλου χρόνο να επεξεργαστώ το σοκ και τον τρόμο», λέει η Γκραντ. Η μικρότερη κόρη τους ήταν 13 ετών, η επόμενη ετοιμαζόταν για τις εξετάσεις A-level, μια άλλη έδινε πτυχιακές.

Η ίδια βρέθηκε ξαφνικά χωρίς εισόδημα, καθώς έχτιζε τη δική της επιχείρηση, με τα περισσότερα χρήματα του ζευγαριού «κλειδωμένα» σε ακίνητα. Δεν άντεχε οικονομικά δικηγόρο, οπότε διαπραγματεύτηκε μόνη της τον οικονομικό διακανονισμό μέσω email, «σε οικονομικό πανικό, σκεπτόμενη μόνο βραχυπρόθεσμα».

Οι συνέπειες εκείνων των αποφάσεων άφησαν μακρά ουρά. Ρευστοποίησε μια σύνταξη - γεγονός που σημαίνει πως δεν δικαιούται πλέον πλήρη σύνταξη -, πήρε το οικογενειακό σπίτι αλλά αναγκάστηκε να το πουλήσει επειδή το δάνειο βασιζόταν στο κοινό τους εισόδημα, εγκατέλειψε τα επιχειρηματικά της σχέδια για να αναζητήσει δουλειά, αλλά κανείς δεν την προσλάμβανε λόγω της μακράς αυτοαπασχόλησής της, και τελικά βρέθηκε να κάνει αίτηση για επίδομα - κάτι που ποτέ δεν φανταζόταν πως θα της συνέβαινε.

Το διαζύγιο οριστικοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 2022, και δύο χρόνια αργότερα μετακόμισε σε ενοικιαζόμενο σπίτι στο Γουίμπλεντον. Εκεί βρήκε επιτέλους χρόνο να επεξεργαστεί τι είχε συμβεί. «Ανακάλυψα πόσο γρήγορα μια γυναίκα μπορεί να περάσει από το "σταθερή στα χαρτιά" στο "συντετριμμένη στην πράξη", και ότι το να είσαι λογική δεν σημαίνει ότι είσαι προστατευμένη», λέει.

Από τότε, η Γκραντ έχει μιλήσει με δεκάδες γυναίκες που περνούν αθόρυβα κάτι παρόμοιο: μορφωμένες, ικανές γυναίκες, οι τελευταίες που θα περίμενε κανείς να δυσκολεύονται - κάποιες βρίσκονται σε καταυλισμούς προσωρινής στέγασης ή σε τράπεζες τροφίμων, εν μέρει εξαιτίας των χασμάτων στον μισθό, στην προαγωγή και στη σύνταξη που συσσωρεύονται μέσα σε έναν γάμο.

Πολλές, λέει, πιστεύουν ότι ο διαμοιρασμός της περιουσίας 50-50 είναι δίκαιος, χωρίς να υπολογίζουν τον χρόνο που πήραν άδεια από την εργασία για τα παιδιά, τα χαμηλότερα εισοδήματα ή τα κενά στη σύνταξη - κενά που, όσο ικανή κι αν είναι μια γυναίκα, έχουν τεράστιο αντίκτυπο όταν φεύγει το μισό οικονομικό της κεφάλαιο.

Πέντε λάθη που βλέπει να επαναλαμβάνονται συνεχώς

Πλέον η Γκραντ βοηθά γυναίκες να χτίσουν έναν «οδικό χάρτη» νομικής, οικονομικής και ψυχολογικής καθοδήγησης, μέσα από την πλατφόρμα Amelliora που ίδρυσε. Και καταγράφει πέντε λάθη που βλέπει να επαναλαμβάνονται συνεχώς, «κανένα από τα οποία δεν είναι αποτέλεσμα έλλειψης εξυπνάδας ή χαρακτήρα», τονίζει, «στην πλειονότητά τους είναι στρατηγικές επιβίωσης που, χωρίς τη σωστή στήριξη, κοστίζουν αθόρυβα για χρόνια».

Το πρώτο λάθος είναι η πεποίθηση πως η δικαιοσύνη θα προκύψει αυτόματα. «Η δικαιοσύνη δεν είναι συναίσθημα· πρέπει να τεκμηριώνεται, να δομείται και να προστατεύεται», λέει η Γκραντ. Πολλές γυναίκες θέλουν να διατηρήσουν την ηρεμία, να προστατέψουν τα παιδιά τους και να περάσουν τη διαδικασία χωρίς να καταστρέψουν ό,τι έχει απομείνει από την οικογενειακή ζωή - ενστικτώδεις επιλογές που όμως μπορούν να αποδειχθούν οικονομικά επικίνδυνες. «Αυτό που βλέπω πολύ πιο συχνά είναι γυναίκες που προσπαθούν τόσο σκληρά να είναι δίκαιες και μη συγκρουσιακές, ώστε ρισκάρουν το ίδιο τους το μέλλον».

Το δεύτερο λάθος είναι η επιλογή λάθος διαδικασίας. Διαμεσολάβηση, διαπραγμάτευση μέσω δικηγόρων, διαιτησία, συνεργατικές προσεγγίσεις ή δικαστήριο - κάθε μία ταιριάζει σε διαφορετικές συνθήκες, ανάλογα με τα οικονομικά, τις προσωπικότητες, το επίπεδο εμπιστοσύνης. «Το πρώτο ερώτημα δεν είναι "ποιος είναι ο καλύτερος δικηγόρος", αλλά "τι είδους διαδικασία χρειάζεται πραγματικά η κατάστασή μου"», εξηγεί.

Το τρίτο λάθος είναι η υπερβολική εστίαση στον διαμοιρασμό της περιουσίας και όχι στο τι έπεται. Οι συντάξεις, συχνά αντιμετωπίζονται σαν δευτερεύον θέμα, ενώ μπορεί να είναι από τα μεγαλύτερα περιουσιακά στοιχεία. «Ένας διακανονισμός που φαίνεται δίκαιος στα χαρτιά, όπως το 50-50, μπορεί να είναι εύθραυστος στην πράξη αν δεν έχουν σταθμιστεί σωστά η ρευστότητα, οι συντάξεις, η στέγαση και οι μελλοντικές δυνατότητες εισοδήματος», σημειώνει η Γκραντ. Περίπου μία στις τέσσερις γυναίκες δηλώνει πως δυσκολεύεται οικονομικά μετά από χωρισμό.

Το τέταρτο λάθος είναι η καθυστερημένη αναζήτηση οικονομικής συμβουλής. Σε πολλούς γάμους, ο ένας σύντροφος διαχειρίζεται τα χρήματα - ένα μοτίβο που συχνά συνεχίζεται και στο διαζύγιο. «Ο άνθρωπος από τον οποίο χωρίζεις δεν μπορεί ταυτόχρονα να είναι κι αυτός που ορίζει την οικονομική σου πραγματικότητα», λέει η Γκραντ. Χρειάζεται η δική σου πληροφόρηση, η δική σου συμβουλή, το δικό σου σχέδιο.

Το πέμπτο και ίσως πιο κοινό λάθος είναι η προσπάθεια να τα αντιμετωπίσει κανείς όλα μόνος του. «Το διαζύγιο δεν είναι ένα πρόβλημα. Είναι ταυτόχρονα νομικό, οικονομικό, συναισθηματικό, πρακτικό και γονεϊκό πρόβλημα», καταλήγει η Γκραντ. «Το να προσπαθείς να τα συντονίσεις όλα μόνος σου δεν είναι δύναμη· είναι δρόμος προς την εξάντληση, την απομόνωση και τις αποφάσεις που παίρνονται όταν είσαι εξαντλημένος».