Ένα κράνος της Formula 1 δεν είναι απλή υπόθεση και η κατασκευή του είναι μια σημαντική και εξαιρετικά δύσκολη δουλειά την οποία ανέδειξε το BBC.
Η Γερμανίδα δημοσιογράφος με ειδίκευση σε θέματα Formula 1, Ίνγκα Στράκε, επισκέφθηκε για λογαριασμό του BBC στο εργοστάσιο της Schuberth Performance.
Η γερμανική εταιρεία διαθέτει μακρά ιστορία στον τομέα της προστασίας της κεφαλής. Ιδρύθηκε το 1922 και αρχικά κατασκεύαζε βιομηχανικά προϊόντα, προτού στραφεί στις επενδύσεις για κράνη στα τέλη της δεκαετίας του 1920, και στη συνέχεια, κατά τη δεκαετία του 1950, στην παραγωγή κρανών για τον κλάδο της εξόρυξης και για μοτοσικλετιστές.
Με έδρα το Μαγδεμβούργο και μονάδα παραγωγής κρανών για τη Formula 1 στο Σκίο της βόρειας Ιταλίας, η εταιρεία κατασκευάζει ειδικά κράνη για στρατιωτικές δυνάμεις στο ίδιο εργοστάσιο όπου παράγονται και τα κράνη για τη Formula 1.
Όπερα, απόλυτα ακριβή θερμοκρασία και κράνη
Η Στράκε αναφέρει μεταξύ άλλων ότι, καθώς ήρεμη ορχηστρική μουσική από όπερες ακούγεται στο βάθος ενός χώρου στη βόρεια Ιταλία, όπου η θερμοκρασία διατηρείται με απόλυτη ακρίβεια, ο Τομάσο χρησιμοποιεί μια παιδική μπάλα και ένα πιστολάκι μαλλιών για να εκτελέσει τη σχολαστική του εργασία.
Με απόλυτη προσήλωση και φορώντας μια πεντακάθαρη λευκή ποδιά, πλάθει ένα πολύτιμο, κολλώδες μαύρο υλικό, ξανά και ξανά, για διάστημα που μπορεί να φτάσει τις έξι ώρες. Κάποια μέρα, η σχολαστικότητά του ίσως σώσει τη ζωή ενός από τους κορυφαίους αθλητές στον κόσμο.
Ο χώρος όπου εργάζεται ο Τομάσο αποκαλείται «το μαγικό εργαστήρι». Το μότο του; «Ένας άνθρωπος, ένα κέλυφος».
Μείγμα ανθρακονημάτων φυλάσσεται σε θερμοκρασία ακριβώς -16°C
Μεγάλο μέρος των όσων συμβαίνουν στο εσωτερικό του παραμένει αυστηρά απόρρητο. Το μαύρο υλικό που επεξεργάζεται ο Τομάσο είναι ένα μείγμα ανθρακονημάτων, το οποίο πρέπει να φυλάσσεται σε θερμοκρασία ακριβώς -16°C. Εκείνος το διαμορφώνει σε ένα μυστικό καλούπι, στρώση προς στρώση, και στη συνέχεια ολόκληρη η κατασκευή ψήνεται μέσα σε έναν σάκο κενού αέρος, υπό συγκεκριμένη πίεση και σε θερμοκρασία 120°C, για τρεισήμισι ώρες.
Τα χειροποίητα προϊόντα στα οποία εργάζονται επιλέγονται προσωπικά από τους πελάτες τους, τόσο για τα χαρακτηριστικά ασφαλείας που προσφέρουν, όσο και για την άνεση, την πρακτικότητα και την εμφάνισή τους.
Ο συνάδελφος του Τομάσο, ο Σβεν, ταξιδεύει σε όλο τον κόσμο από τον Φεβρουάριο έως τον Δεκέμβριο, φροντίζοντας για την ικανοποίηση αυτών των πελατών. Επισκέπτεται μια διαφορετική χώρα σχεδόν κάθε εβδομάδα. Μαζί με 32 ακόμη συναδέλφους, ο Τομάσο και ο Σβεν εργάζονται για έναν από τους τέσσερις κορυφαίους κατασκευαστές κρανών για τη Formula 1. Δημιουργούν εξελιγμένα τεχνολογικά αριστουργήματα, που αποτελούν ταυτόχρονα και έργα τέχνης.
«Η φιλοσοφία μας είναι να κατασκευάζουμε το καλύτερο προϊόν για τους καλύτερους οδηγούς», δηλώνει στο BBC ο διευθύνων σύμβουλος Αλμπέρτο Ντραλ Όλιο.
Υφασμάτινο καπέλο, προστατευτικά γυαλιά, βαμβακερή φόρμα και δερμάτινες μπότες
Στα πρώτα χρόνια των αγώνων Grand Prix, η προστασία ήταν πρωτόγονη. Οι οδηγοί συχνά φορούσαν ελάχιστα προστατευτικά. Επρόκειτο για δερμάτινα σκουφιά αεροπόρων, προστατευτικά γυαλιά και, σχετικά απλά κράνη ανοιχτού τύπου. Τα πρότυπα ασφαλείας ήταν ασυνεπή, τα υλικά πρωτόγονα και οι συνέπειες ενός ατυχήματος συχνά καταστροφικές.
Σύμφωνα με τον επίσημο ιστότοπο της F1, ο Τζιουζέπε Φαρίνα, ο πρώτος νικητής αγώνα F1 και ο πρώτος παγκόσμιος πρωταθλητής, αγωνιζόταν φορώντας μόνο το υφασμάτινο καπέλο του, δύο ζευγάρια προστατευτικά γυαλιά -το εφεδρικό ζευγάρι το φορούσε γύρω από τον λαιμό του-, βαμβακερή φόρμα εργασίας, δερμάτινες μπότες και δερμάτινα γάντια.
Η εμφάνιση του κράνους κλειστού τύπου (full-face) στα τέλη της δεκαετίας του 1960 αποτέλεσε καθοριστική στιγμή. Η εταιρεία Bell παρουσίασε το πρωτοποριακό μοντέλο Star το 1966, ενώ ο Νταν Γκάρνεϊ έγινε ο πρώτος οδηγός που αγωνίστηκε με κράνος κλειστού τύπου κράνος το 1968. Το πρόσωπο. το οποίο προηγουμένως ήταν εκτεθειμένο σε ιπτάμενα συντρίμια, φωτιά και προσκρούσεις, απέκτησε επιτέλους ουσιαστική προστασία.
Ο Νίκο Λάουντα, ο Ρόλαντ Ράτζενμπεργκερ και ο Άιρτον Σένα
Η πρόοδος ήταν επώδυνα αργή και οι πιο σκοτεινές στιγμές του μηχανοκίνητου αθλητισμού ανέδειξαν επανειλημμένα τους περιορισμούς της τεχνολογίας. Το 1976, η Ferrari του Νίκι Λάουντα τυλίχθηκε στις φλόγες στην πίστα του Νιρμπουργκρίνγκ. Το κράνος του μετακινήθηκε, αφήνοντας το κεφάλι του εκτεθειμένο στη φωτιά. Ο ίδιος επιβίωσε, αλλά υπέστη σοβαρά εγκαύματα και τραυματισμούς που τον συνόδευαν σε όλη του τη ζωή. Το ατύχημα αυτό αποτέλεσε ένα καθοριστικό μάθημα σχετικά με τη σημασία της σταθερής εφαρμογής του κράνους, της αντοχής στη φωτιά και της προστασίας ολόκληρου του κεφαλιού του οδηγού.
Οι τραγικοί θάνατοι του Ρόλαντ Ράτζενμπεργκερ και του Άιρτον Σένα στην Ίμολα το 1994, καθώς και το μοιραίο ατύχημα του Ζιλλ Μπιανκίο στη Σουζούκα το 2014, έδειξαν ότι ακόμη και τα ολοένα πιο εξελιγμένα κράνη δεν μπορούσαν να εξαλείψουν κάθε κίνδυνο.
Τα κράνη αποτελούν μόνο ένα μέρος ενός ευρύτερου συστήματος ασφαλείας, το οποίο πλέον περιλαμβάνει ισχυρότερους θαλάμους επιβίωσης (survival cells), το σύστημα HANS και το σύστημα προστασίας «halo». Το 2004, η FIA εισήγαγε το νέο πρότυπο ασφαλείας για τα κράνη, απαιτώντας προηγμένη κατασκευή από ανθρακονήματα, ώστε να παρέχεται μεγαλύτερη αντοχή, βελτιωμένη προστασία από προσκρούσεις και μειωμένο βάρος για τους οδηγούς της F1.
Κράνη που αντέχουν σε θερμοκρασίες 700, ή ακόμα και 800, βαθμών Κελσίου
«Τα σημερινά κράνη αντέχουν για έως και 30 δευτερόλεπτα σε θερμοκρασίες 700, ή ακόμα και 800, βαθμών Κελσίου», λέει ο ΝΒτραλ Άλιο, ο Διευθύνων Σύμβουλος της Schuberth Performance. Ο Τομάσο εργάζεται ως μηχανικός και ο Σβεν ως τεχνικός αγωνιστικού εξοπλισμού. Και οι δύο βρίσκονται στις πίστες σε περισσότερα από 400 Grand Prix, προετοιμάζοντας κράνη και ζελατίνες ανάλογα με τις συνθήκες, δηλαδή βροχή, ηλιοφάνεια ή τεχνητό φωτισμό.
Από τους σημερινούς οδηγούς, ο τετράκις παγκόσμιος πρωταθλητής Μαξ Φερστάπεν είναι ο πιο διακεκριμένος που χρησιμοποιεί κράνος Schuberth. Η ομάδα του Νταλ'Όλιο κατασκευάζει χειροποίητα περίπου 250 κράνη ετησίως.
«Καταβάλλουμε μεγάλη προσπάθεια για να αφαιρέσουμε 20 γραμμάρια βάρους... ώστε στη συνέχεια ο οδηγός να μπορεί να προσθέσει διακοσμητικά στοιχεία βάρους 80 γραμμαρίων».
Ένα κράνος Formula 1 αποτελεί έναν εντυπωσιακό συνδυασμό επιστήμης και αισθητικής.
Σήμερα, τα κράνη της Formula 1 πρέπει να αντέχουν την πρόσκρουση ενός μεταλλικού αντικειμένου βάρους 225 γραμμαρίων που εκτοξεύεται με ταχύτητα περίπου 250 χλμ./ώρα, την έκθεση σε φλόγες θερμοκρασίας 790°C, καθώς και αυστηρές δοκιμές πρόσκρουσης και σύνθλιψης.