Ο Τι Τζέι Σορτς θυμίζει ξανά MVP στη Βαλένθια και ανοίγει τη συζήτηση για τον Αταμάν, τον ρόλο του στον Παναθηναϊκό AKTOR και τελικά αν έγινε... λάθος με την τακτική του διαχείρισή.
Ο Τι Τζέι Σορτς χρειάστηκε μόλις τέσσερις αγωνιστικές με τη φανέλα της Βαλένθια στη φετινή Euroleague για να επαναφέρει ένα ερώτημα που απασχόλησε έντονα το ελληνικό μπάσκετ. Έκανε λάθος ο Εργκίν Αταμάν στη διαχείρισή του ή ο Αμερικανός γκαρντ δεν μπορούσε να προσαρμοστεί στις απαιτήσεις και στο αγωνιστικό σύστημα του Παναθηναϊκού ΑΚΤΟR;
Η απάντηση βέβαια, δεν είναι τόσο απλή όσο δείχνουν οι αριθμοί. Για να εξηγηθεί η εντυπωσιακή αλλαγή στην απόδοση του Σορτς, χρειάζεται να εξεταστούν ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιήθηκε στην Αθήνα, τα ιδιαίτερα αγωνιστικά χαρακτηριστικά του και κυρίως όσα έχει αλλάξει η Βαλένθια στον ρόλο που πλέον έχει.
Από την αμφισβήτηση στον Παναθηναϊκό AKTOR στην επιστροφή σε MVP mode
Το ξεκίνημα του Σορτς στην Ισπανία είναι ελίτ. Στις πρώτες τέσσερις αγωνιστικές της Euroleague, ο Αμερικανός γκαρντ μετρά κατά μέσο όρο 17,5 πόντους, 6,2 ασίστ και 19,8 μονάδες αξιολόγησης, αγωνιζόμενος μόλις 21 λεπτά και 50 δευτερόλεπτα ανά παιχνίδι. Προσέξτε. Δεν κάνει αριθμούς με 35 λεπτά, τους κάνει με κάτι παραπάνω από... ένα ημίχρονο.
Η Βαλένθια έχει ξεκινήσει με τέσσερις νίκες σε ισάριθμες αναμετρήσεις και ας μη γελιόμαστε, ο Σορτς αποτέλεσε καθοριστικό παράγοντα και στις τέσσερις.
Όπως καταλαβαίνει κανείς, η σύγκριση με την παρουσία του στον Παναθηναϊκό AKTOR είναι αναπόφευκτη. Ο παίκτης που στην Παρί της σεζόν 2024-25 είχε εξελιχθεί σε έναν από τους κορυφαίους δημιουργούς της διοργάνωσης, με 19 πόντους και 7,3 ασίστ κατά μέσο όρο, δεν κατάφερε να αποκτήσει ανάλογη επιρροή στο παιχνίδι των «πράσινων».
Ωστόσο, η αγωνιστική του αναγέννηση δεν αποτελεί απαραίτητα απόδειξη ότι ο Αταμάν είχε άδικο. Τουλάχιστον όχι σε όλα. Αποδεικνύει, κυρίως, πόσο καθοριστική είναι η συμβατότητα ενός παίκτη με τη φιλοσοφία της ομάδας στην οποία αγωνίζεται.
Γιατί ο Σορτς δεν... κούμπωσε στον Παναθηναϊκό AKTOR του Αταμάν
Το βασικό αγωνιστικό χαρακτηριστικό του Σορτς είναι η ικανότητά του να δημιουργεί πλεονεκτήματα με την μπάλα στα χέρια. Πρόκειται για έναν γκαρντ που αξιοποιεί την εκρηκτικότητα, την αλλαγή κατεύθυνσης και την ταχύτητα λήψης αποφάσεων για να διασπά τις αντίπαλες άμυνες. Και αυτό όπως όλοι γνωρίζουμε απαιτεί υψηλό usage.
Στον Παναθηναϊκό, όμως, βρέθηκε σε μια περιφέρεια με αρκετούς παίκτες που χρειάζονταν επίσης κατοχές και πρωτοβουλίες για να γίνουν αποτελεσματικοί. Αυτό, εκτός από το γεγονός πως... αφαιρούσε κατοχές από τον Σορτς, συχνά τον έκανε να... συμβιβάζεται σε κάτι το οποίο δεν είναι.
Ένας off-ball γκαρντ που υπό συνθήκες γινόταν secondary creator. Ο Σορτς δε χωρούσε στα παπούτσια του δεύτερου δημιουργού. Αναγκάστηκε να γίνει σε πολλά παιχνίδια σουτέρ μετά από πάσα. Κι όλα αυτά... δεν είναι Σορτς.
Σορτς στον Παναθηναϊκό AKTOR: Το pick and roll και η τακτική διαφορά
Για να κατανοήσει κανείς την περίπτωση του Σορτς, πρέπει να εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο αξιοποιεί το pick and roll, δηλαδή τη συνεργασία του χειριστή της μπάλας με έναν ψηλό που του προσφέρει σκριν. Ο Σορτς διαθέτει εξαιρετική ικανότητα να επιταχύνει αμέσως μετά το σκριν, να εισχωρεί στη ρακέτα και να αναγκάζει την αντίπαλη άμυνα να αντιδράσει.
Απέναντι σε άμυνες drop, όπου ο αντίπαλος ψηλός παραμένει πιο κοντά στο καλάθι, μπορεί να εκμεταλλευτεί τον ενδιάμεσο χώρο με floater, ένα κοντινό σουτ με ψηλή τροχιά, ή να συνεχίσει προς τη ρακέτα. Αντίθετα, όταν ο αντίπαλος ψηλός ανεβαίνει επιθετικά για να περιορίσει την πορεία του, ο Σορτς έχει τη δυνατότητα να δημιουργήσει για τον συμπαίκτη του που κινείται προς το καλάθι.
Το πρόβλημα στον Παναθηναϊκό δεν ήταν ότι ο Αμερικανός ξέχασε ξαφνικά να εκτελεί αυτές τις συνεργασίες. Ήταν ότι δεν είχε σταθερά τον ίδιο βαθμό ελευθερίας και επιθετικής ευθύνης που τον είχε καθιερώσει στην Παρί και αργότερα στη Βαλένθια.
Επιπλέον, η περιορισμένη απειλή του από μακρινή απόσταση επέτρεπε στους αντιπάλους να προσαρμόζουν την άμυνά τους, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στην προστασία της ρακέτας. Ο ίδιος ο Αταμάν είχε εξηγήσει, μετά τη δημόσια κριτική του προς τον παίκτη, ότι η Βαλένθια εκμεταλλευόταν την απροθυμία του Σορτς να σουτάρει, αφήνοντας τον προσωπικό του αντίπαλο να βοηθά αμυντικά σε άλλους χώρους.
Πρόκειται για υπαρκτό τακτικό ζήτημα, το οποίο όμως δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά με την απαίτηση από έναν παίκτη να αλλάξει τα βασικά χαρακτηριστικά του παιχνιδιού του. Γιατί όσο πρέπει να προσαρμόζεται ένας παίκτης στο σύστημα της ομάδας, άλλο τόσο πρέπει να μην... εμποδίζει το ατομικό ταλέντο του παίκτη ο προπονητής, δίνοντας του ελευθερίες.
Τι άλλαξε στη Βαλένθια και γιατί ο Σορτς θυμίζει ξανά MVP
Η μετακίνηση στη Βαλένθια προσέφερε στον Σορτς κάτι που είχε ανάγκη. Έναν σαφέστερο ρόλο στην επιθετική λειτουργία. Με τον Τσάβι Άλμπερτ στον πάγκο, ο Αμερικανός αποκτά μεγαλύτερη ευθύνη στη δημιουργία και μπορεί να λειτουργεί ως βασικός χειριστής, αξιοποιώντας τα στοιχεία που τον έκαναν να ξεχωρίσει στην Παρί.
Η ισπανική ομάδα έχει εντάξει τον Σορτς σε ένα περιβάλλον που ευνοεί το γρήγορο παιχνίδι, τις επιθέσεις πριν οργανωθεί πλήρως η αντίπαλη άμυνα και τις αποφάσεις σε συνθήκες κίνησης. Όσο περισσότερο χώρο βρίσκει μπροστά του, τόσο πιο δύσκολο γίνεται για τον προσωπικό του αντίπαλο να περιορίσει το πρώτο του βήμα. Και όταν καταφέρει να αποκτήσει πλεονέκτημα, η άμυνα αναγκάζεται να συγκλίνει προς το μέρος του, δημιουργώντας προϋποθέσεις για ελεύθερα σουτ ή τελειώματα κοντά στο καλάθι.
Η ουσιαστική διαφορά, επομένως, δεν είναι μόνο ότι ο Σορτς εκτελεί περισσότερες επιθέσεις. Είναι ότι η δημιουργία του αποτελεί πλέον βασικό κομμάτι της επιθετικής ταυτότητας της ομάδας του. Παράλληλα, η Βαλένθια του επιτρέπει να αγωνίζεται με μεγαλύτερη πρωτοβουλία, χωρίς να χρειάζεται να προσαρμόζει διαρκώς το παιχνίδι του στις ανάγκες άλλων κυρίαρχων χειριστών.
Έκανε λάθος ο Αταμάν ή απλά δεν ανταποκρίθηκε ο Σορτς;
Η απάντηση βρίσκεται κάπου στη μέση, αν και το μεγαλύτερο ερώτημα αφορά τον αρχικό σχεδιασμό και την αξιοποίηση του παίκτη. Ο Αταμάν είχε βάσιμους λόγους να προβληματίζεται για την περιορισμένη επιθετική απειλή του Σορτς σε συγκεκριμένες συνθήκες. Σε μια ομάδα που διεκδικεί την κορυφή της Euroleague, κάθε αδυναμία στο spacing, δηλαδή στις αποστάσεις και στους διαθέσιμους χώρους της επίθεσης, μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική.
Από την άλλη πλευρά, ένας προπονητής οφείλει να γνωρίζει τα χαρακτηριστικά του παίκτη που εντάσσει στο ρόστερ του και να διαμορφώνει τις κατάλληλες συνθήκες για την αξιοποίησή του. Ο Σορτς δεν αποκτήθηκε ως ένας εξειδικευμένος σουτέρ, αλλά ως ένας από τους αποτελεσματικότερους δημιουργούς της διοργάνωσης. Επομένως, η προσπάθεια προσαρμογής του σε έναν περισσότερο περιορισμένο επιθετικό ρόλο ενείχε εξαρχής σημαντικό ρίσκο.
Υπάρχει, βέβαια, και η ατομική ευθύνη, αλλά είναι σαφέστατα πολύ μικρότερη. Ο Αμερικανός όφειλε να βελτιώσει τη λειτουργία του χωρίς την μπάλα και να προσαρμοστεί στις απαιτήσεις μιας ομάδας με διαφορετική κατανομή επιθετικών πρωτοβουλιών. Ωστόσο, για να λέμε την αλήθεια, η δημόσια κριτική που δέχθηκε από τον Αταμάν δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί ιδανικός τρόπος διαχείρισης ενός παίκτη που προσπαθούσε να βρει τον ρόλο του.
Το πραγματικό δίδαγμα της υπόθεσης Σορτς
Η περίπτωση του Αμερικανού γκαρντ αναδεικνύει μια θεμελιώδη αρχή του σύγχρονου μπάσκετ. Δεν αρκεί να διαθέτει μια ομάδα ποιοτικούς παίκτες. Πρέπει να διαθέτει και το κατάλληλο αγωνιστικό περιβάλλον για να αξιοποιεί τα χαρακτηριστικά τους.
Ο Σορτς δεν έγινε ξαφνικά καλύτερος μπασκετμπολίστας στη Βαλένθια. Απλώς επέστρεψε σε έναν ρόλο που του επιτρέπει να δείχνει γιατί είχε φτάσει να θεωρείται ένας από τους κορυφαίους γκαρντ της Euroleague.