Γυναίκα και μαραθώνιος, είναι σίγουρα μια δύσκολη εξίσωση στο Αφγανιστάν που όμως η Ντάνις Χουσεΐν Γιαρ την έλυσε και πλέον μπορεί να τρέχει ελεύθερη.
Την ιστορία της αναδεικνύουν οι New York Times και το αθλητικό τους ένθετο The Athletic με αφορμή της συμμετοχή της στον Μαραθώνιο της Νέας Υόρκης.
Πριν από πέντε χρόνια, ο κόσμος άλλαξε για τη Ντάνις Χουσεΐν Γιαρ. Γεννήθηκε το 2004, όταν είχαν περάσει τρία χρόνια από την αμερικανική εισβολή στο Αφγανιστάν που αποτελούσε άμεση απάντηση των ΗΠΑ και των συμμάχων τους στις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου.
Μεγαλώνοντας στη βόρεια έρημο πόλη Μαζάρι-ι-Σαρίφ, κοντά στα σύνορα με το Τατζικιστάν και το Ουζμπεκιστάν, ήρθε από νωρίς αντιμέτωπη με ότι σημαίνει γυναίκα στο Αφγανιστάν.
Ποδήλατο τα ξημερώματα για να μην την βλέπουν οι άντρες
Έκανε ποδήλατο τις πρώτες πρωινές ώρες πριν από το μάθημα στο σχολείο, όταν υπήρχαν λιγότεροι άντρες που μπορεί να την απειλούσαν επειδή βρισκόταν έξω χωρίς κάποιον να συνοδεύει και γυμναζόταν με τρόπο που τα κορίτσια και οι γυναίκες δεν θα μπορούσαν ποτέ υπό την κυριαρχία των Ταλιμπάν.
Η ποδηλασία ήταν ένα ασφαλέστερο υποκατάστατο για αυτό που πραγματικά ήθελε να κάνει, που ήταν να τρέχει. Αλλά το τρέξιμο ήταν πολύ περίπλοκο. Τι θα φορούσε σε μια χώρα όπου οι γυναίκες έπρεπε να καλύπτουν τα σημεία του σώματος; Και αν στους δρόμους βρίσκονταν άντρες; Θα την κοίταζαν επίμονα, θα την σταματούσαν, ή μπορεί ακόμη και να της επιτίθεντο. Φοβόταν. Με το ποδήλατό της, μπορούσε τουλάχιστον να επιταχύνει και να προσπεράσει γρήγορα.
Εμμονική με τους runfluencers και τον Μαραθώνιο της Νέας Υόρκης
Πίστευε πάντα ότι, μια μέρα, θα έτρεχε σε αυτούς τους μεγάλους αγώνες που παρακολουθούσε αποσπάσματα τους στο διαδίκτυο και θα προπονείτο όπως οι λεγόμενοι runfluencers -άτομα που χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να μοιράζονται την αγάπη τους για το τρέξιμο- με τους οποίους είχε γίνει εμμονική.
Το 2021, οι αμερικανικές δυνάμεις έφυγαν από τη χώρα, οι Ταλιμπάν ανέκτησαν την εξουσία και ο Χουσεΐν Γιαρ δεν μπορούσε πλέον να κάνει πολλά πράγματα. Μόλις που έβγαινε από το σπίτι της για περίπου ένα χρόνο. Το σπίτι της είχε wifi, οπότε μπορούσε να συνεχίσει να παρακολουθεί αυτά τα βίντεο με ανθρώπους να τρέχουν. Παρακολούθησε ακόμη και τον Μαραθώνιο της Νέας Υόρκης το 2021.
«Γι' αυτό μου αρέσει πολύ το τρέξιμο - επειδή μου έσωσε πραγματικά τη ζωή, μου έδωσε πραγματικά την ελπίδα ότι, μια μέρα, θα μπορέσω να τρέξω ελεύθερα», είπε ο Χουσεΐν Γιαρ σε πρόσφατη συνέντευξη.
Για την 22χρονη πλέον Χουσεΐν Γιαρ, τριτοετή φοιτήτρια στο Πανεπιστήμιο Κορνέλ, αυτή η μέρα έφτασε λίγο περισσότερο από δύο χρόνια πριν, όταν βρέθηκε στα βόρεια της Νέας Υόρκης και, για πρώτη φορά στη ζωή της, πήγε για τρέξιμο έξω σε ένα πάρκο δίπλα στη λίμνη χωρίς να ανησυχεί καθόλου για την ασφάλειά της.
Καμία από τις τέσσερις αδερφές δεν ξέρει πότε θα ξαναδούν τους γονείς τους
Την Κυριακή, η Χουσεΐν Γιαρ θα είναι μια από τους 60.000 δρομείς και θα συμμετάσχουν στον μαραθώνιο που παρακολούθησε αποσπάσματα πριν από πέντε χρόνια. Ο Μαραθώνιος της Νέας Υόρκης θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 1 Νοεμβρίου 2026. Η φετινή διοργάνωση είναι ιστορική, καθώς σηματοδοτεί την 50ή επέτειο της εμβληματικής διαδρομής πέντε δήμων που εισήχθη για πρώτη φορά το 1976.
Για την Χουσεΐν Γιαρ, η αίτησή της για άσυλο στις ΗΠΑ εκκρεμεί. Οι γονείς της παραμένουν στο Αφγανιστάν. Η μεγαλύτερη αδερφή της, η Γιάλντα, δραπέτευσε μαζί της το 2022. Δύο μικρότερες αδερφές κατέφυγαν πρόσφατα στο Ηνωμένο Βασίλειο. Καμία τους δεν ξέρει πότε θα ξαναδούν τους γονείς τους.
«Μεγαλώνοντας, ήμουν αρκετά αθλητική», είπε ο Χουσεΐν Γιαρ. Έκανε πατινάζ ως μικρό κορίτσι. Στα 12 της, απέκτησε το πρώτο της ποδήλατο και ξεκίνησε αυτές τις βόλτες νωρίς το πρωί, μερικές φορές στις 5 π.μ. Στο σχολείο, είχε 30 λεπτά την ημέρα για άσκηση. Τα περισσότερα κορίτσια το χρησιμοποιούσαν απλώς ως διάλειμμα.
Συμμετείχε στα μαθήματα γιόγκα αλλά οι Ταλιμπάν επέστρεψαν
Στα 14 της, άτομα από τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό Free to Run πήγαν στο λύκειό της και παρουσίασαν τα προγράμματα γιόγκα και τρεξίματος στους μαθητές. Ήταν στην 8η τάξη, οπότε δεν μπορούσε να συμμετάσχει στα προγράμματά τους, αλλά η Γιάλντα συμμετείχε στα μαθήματα γιόγκα και μίλησε στην αδερφή της για το τρέξιμο ως μορφή αθλητισμού.
Αλλά όταν οι Ταλιμπάν ανέκτησαν την εξουσία, οποιαδήποτε υπαίθρια δραστηριότητα για τις γυναίκες έγινε αδύνατη. Η διαφυγή από την πατρίδα της έγινε η κορυφαία προτεραιότητά της. Ήταν 17 ετών, μαθήτρια της ενδέκατης τάξης που ήθελε να φτάσει όσο μακριά μπορούσε η εκπαίδευσή της. Η παραμονή σε μια χώρα όπου οι γυναίκες και τα κορίτσια πλέον αποκλείονταν από τη δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση δεν ήταν επιλογή.
Το Ασιατικό Πανεπιστήμιο Γυναικών στο Μπαγκλαντές
Μπόρεσε να συνδεθεί με το Ασιατικό Πανεπιστήμιο Γυναικών στο Μπαγκλαντές, το οποίο προσέφερε υποτροφίες σε κορίτσια και γυναίκες από το Αφγανιστάν. Αυτή και η μεγαλύτερη αδερφή της υπέβαλαν αίτηση και έγιναν δεκτές, αλλά χρειάστηκε άλλος ένας χρόνος για να πάρουν διαβατήρια.
Πλέον, οι περισσότερες γυναίκες στο Αφγανιστάν δεν επιτρέπεται να κυκλοφορούν ελεύθερα δημόσια χωρίς άνδρα κηδεμόνα ή μαχράμ, δηλαδή συγγενή με τον οποίο απαγορεύεται διά βίου ο γάμος (όπως πατέρας, αδελφός, γιος, θείος). Μια γυναίκα δεν είναι υποχρεωμένη να φοράει χιτζάμπ παρουσία του μαχράμ της, και παραδοσιακά θεωρείται κατάλληλος συνοδός της σε μακρινά ταξίδια
Μέχρι τον Μάρτιο του 2022, οι γυναίκες είχε απαγορευτεί να ταξιδεύουν με αεροπλάνα χωρίς άνδρα συνοδό, αλλά ο Χουσεΐν Γιαρ είπε ότι αυτή και η αδερφή της κατάφεραν να εγκαταλείψουν τη χώρα πριν εφαρμοστεί αυστηρά η απαγόρευση.
Στο Πακιστάν κι από εκεί στο Ντουμπάι και τελικά στο Τσατογκράμ
Οι Αφγανοί αξιωματούχοι, είπε ο Χουσεΐν Γιαρ, είχαν μάθει για κορίτσια που έφευγαν από τη χώρα για να φοιτήσουν στο Μπαγκλαντές, επομένως είχαν βγάλει αεροπορικά εισιτήρια για το Πακιστάν. Στην Καμπούλ, στο διεθνές αεροδρόμιο, είπε ότι παρακολούθησαν τρία κορίτσια μπροστά τους να ανακρίνονται από φρουρούς, οι οποίοι κατάλαβαν ότι έφευγαν από τη χώρα για να σπουδάσουν, και τους είδαν να στέλνονται σπίτι.
Ιδρώνοντας από νευρικότητα καθώς πλησίαζε τους φρουρούς, η Χουσεΐν Γιαρ και η αδερφή της είπαν ότι επισκέπτονταν συγγενείς στο Πακιστάν. Οι φρουροί τους άφησαν να περάσουν.
Από το Πακιστάν πέταξαν στο Ντουμπάι και στη συνέχεια επιβιβάστηκαν σε αεροπλάνο για το Μπαγκλαντές. Στις 11 Αυγούστου 2022, 49 εβδομάδες μετά την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από την Καμπούλ, η Χουσεΐν Γιαρ έφτασε στο Τσατογκράμ, δεύτερη μεγαλύτερη πόλη -5 εκατομμυρίων κατοίκων- και σημαντικότερο λιμάνι του Μπανγκλαντές.
Μια κουζίνα και το κρεβάτι, στο οποίο κοιμόταν, έτρωγε, διάβαζε
Το πανεπιστήμιο αποτελούνταν από δύο κτίρια. Δεν ήταν ιδανικό. Αυτή και οι άλλοι φοιτητές από το Αφγανιστάν ήταν ουσιαστικά πρόσφυγες. Η Χουσεΐν Γιαρ είπε ότι ζούσε σε μια μικρή κουζίνα που μόλις είχε χώρο για ένα μονό κρεβάτι. Σε αυτό το κρεβάτι κοιμόταν, έτρωγε, διάβαζε.
Το πιο σημαντικό ήταν ότι το σχολείο είχε επίσης ένα μικρό γυμναστήριο - με διάδρομο. Δεν είχε ξαναπάει ποτέ σε γυμναστήριο. Εκεί, φορώντας ίσια αθλητικά παπούτσια για περπάτημα, έκανε το πρώτο της τρέξιμο.
Ένα χρόνο αργότερα, υπέβαλε την αίτησή της για πρόωρη αποδοχή (Early Decision) στο Πανεπιστήμιο Κορνέλ (αγγλικά: Cornell University) είναι ιδιωτικό πανεπιστήμιο στην πολιτεία της Νέας Υόρκης και συγκεκριμένα στην Ίθακα. Έγινε δεκτή με πλήρη υποτροφία, όπως και η αδερφή της. Αλλά έπρεπε ακόμα να βρουν χρήματα για να ταξιδέψουν από το Μπαγκλαντές στην Ιθάκα. Χρειάζονταν επίσης βίζα.
Για πρώτη φορά έτρεξε ελεύθερη στην λίμνη Καιούγκα
Αφού εξασφάλισαν χρηματοδότηση από τα Afghan Girls Financial Assistance Funds (AGFAF), έναν οργανισμό που παρέχει οικονομική στήριξη και καθοδήγηση σε κορίτσια από το Αφγανιστάν, μαζί με την η αδερφή της ταξίδεψαν στο Πακιστάν για να υποβάλουν αίτηση για βίζα των ΗΠΑ, όπου η αναμονή ήταν πολύ μικρότερη από ό,τι στην πρεσβεία των ΗΠΑ στο Μπαγκλαντές, είπε. Χρειάστηκαν δύο μήνες, αλλά τον Ιούλιο του 2024 έφτασαν στην Ιθάκα.
Λίγο μετά την άφιξή της, φόρεσε τα ίσια, ελαφριά αθλητικά παπούτσια, κατευθύνθηκε στο Κας Παρκ, στο νότιο άκρο της λίμνης Καιούγκα, και πήγε για πρώτη φορά για τρέξιμο σε εξωτερικούς χώρους της ζωής της. Ένιωσε τον αέρα στο πρόσωπό της και το γρασίδι και το πεζοδρόμιο κάτω από τα πόδια της.
Τα μαθήματα τρεξίματος και κολύμβησης και τα παπούτσια
Τον Αύγουστο, όταν ξεκίνησαν τα ακαδημαϊκά της μαθήματα, είδε ότι το Κορνέλ προσέφερε μαθήματα τρεξίματος και κολύμβησης και εγγράφηκε. Η μητέρα της λάτρευε το κολύμπι, ή, μάλλον, το είχε λατρέψει τη μία φορά που το είχε κάνει, σε ένα ποτάμι στην πατρίδα της.
Ένα ηλικιωμένο ζευγάρι στην Ιθάκα, το οποίο γνώρισε λίγο μετά την άφιξή της, είδε πόσο αγαπούσε το τρέξιμο και της αγόρασε ένα κανονικό ζευγάρι αθλητικά παπούτσια τρεξίματος. Η Χουσεΐν Γιαρ προσπάθησε να γίνει γρήγορη για να μπει στην ομάδα στίβου. Δεν τα κατάφερε, αλλά τον Ιούνιο του 2025, έτρεξε στον ημιμαραθώνιο Gorges μήκους 21,1 χιλιομέτρων (ή 13,1 μίλια). Μέχρι τότε δεν ν είχε τρέξει ποτέ περισσότερο από 13 χιλιόμετρα.
Πλέον την Κυριακή θα τρέξει στον Μαραθώνιο. Νοιώθει νευρική, ενθουσιασμένη αλλά κυρίως ελεύθερη.
- Όλες οι ειδήσεις
- Σε beast mode ο Ναν με 17 σερί τρίποντα στην προπόνηση -Ο Ομπράντοβιτς σχολίασε την πολιτική αλλαγή στη Σερβία [βίντεο]
- Επίσημη η ανανέωση του Δουβίκα με νέο συμβόλαιο μέχρι το 2031 με την Κόμο -«Από την πρώτη στιγμή ένιωσα σαν στο σπίτι μου»
- Αταμάν για τις εξελίξεις στο ελληνικό μπάσκετ: «Είμαι σοκαρισμένος, ο Παναθηναϊκός θα κάνει τις απαραίτητες ενέργειες» [βίντεο]