Ο δημόσιος δανεισμός βιβλίων αποτελεί βασικό πυλώνα της πολιτικής για το βιβλίο, εξασφαλίζοντας την ελεύθερη πρόσβαση των πολιτών στη γνώση και τον πολιτισμό.
Παράλληλα αναγνωρίζει την αξία του έργου των συγγραφέων, μεταφραστών/τριών, εικονογράφων και εκδοτικών επιχειρήσεων.
Συγκεντρωτικά στοιχεία του δημόσιου δανεισμού βιβλίων
Τα στοιχεία του δημόσιου δανεισμού αποκτούν ιδιαίτερη σημασία και στο πλαίσιο της εφαρμογής του θεσμού της εύλογης αμοιβής για τον δημόσιο δανεισμό, ο οποίος διασφαλίζει ότι οι δημιουργοί και οι εκδοτικές επιχειρήσεις αποζημιώνονται για τη χρήση των έργων τους από τις δημόσιες και δημοτικές βιβλιοθήκες, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή και εθνική νομοθεσία.
Ο Οργανισμός Συλλογικής Διαχείρισης Έργων του Λόγου (ΟΣΔΕΛ) παρουσιάζει τα συγκεντρωτικά στοιχεία του δημόσιου δανεισμού βιβλίων για το 2025, τα οποία προέκυψαν από την επεξεργασία των δεδομένων που απέστειλαν οι δημόσιες και δημοτικές βιβλιοθήκες της χώρας.
Τα στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι ο δημόσιος δανεισμός εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους θεσμούς πρόσβασης των πολιτών στο βιβλίο, καταγράφοντας νέα αύξηση και αναδεικνύοντας τις αναγνωστικές προτιμήσεις των αναγνωστών και των αναγνωστριών, εκεί όπου πρωταγωνιστούν στις επιλογές ο Ευγένιος Τριβιζάς, η συγγραφέας Λένα Μαντά και ο Γερμανός Jurgen Banscherus.
Συμμετοχή βιβλιοθηκών και συγκέντρωση στοιχείων
Για τη συλλογή των δεδομένων, ο ΟΣΔΕΛ απέστειλε επιστολή σε 247 βιβλιοθήκες (δημόσιες, δημοτικές, παιδικές και κοινοτικές) σε όλη τη χώρα.
Από αυτές:
• Στοιχεία απέστειλε η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος
• Συγκεντρώθηκαν στοιχεία από 25 δημόσιες βιβλιοθήκες (ποσοστό κάλυψης 55,56%)
• Συγκεντρώθηκαν στοιχεία από 54 δημοτικές βιβλιοθήκες (ποσοστό κάλυψης 31,21%)
• Συγκεντρώθηκαν στοιχεία από 5 παιδικές (δημόσιες/δημοτικές) βιβλιοθήκες (ποσοστό κάλυψης 16,67%)
Η ανταπόκριση των βιβλιοθηκών παρουσιάζει σημαντικές διαφοροποιήσεις ανά περιφέρεια, με υψηλά ποσοστά συμμετοχής σε ορισμένες περιοχές (όπως η Δυτική και η Κεντρική Μακεδονία) και χαμηλότερα σε άλλες, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης της συστηματικής καταγραφής των δεδομένων δημόσιου δανεισμού σε εθνικό επίπεδο.
Παράλληλα, αρκετές βιβλιοθήκες ενημέρωσαν ότι δεν διαθέτουν τη δυνατότητα εξαγωγής ή αποστολής στοιχείων, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία της ψηφιακής αναβάθμισης των υποδομών τους.
Βασικά ευρήματα
• 876.885 συνολικοί δανεισμοί βιβλίων το 2025, έναντι 846.225 το 2024
• Αύξηση κατά 30.660 δανεισμούς (+3,6%) μέσα σε έναν χρόνο
Η αύξηση των δανεισμών για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά αποτελεί θετική εξέλιξη για το οικοσύστημα του βιβλίου. Τα στοιχεία καταδεικνύουν ότι οι δημόσιες και δημοτικές βιβλιοθήκες εξακολουθούν να διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο στην προώθηση της φιλαναγνωσίας, προσφέροντας ελεύθερη πρόσβαση στη γνώση, τη λογοτεχνία και τον πολιτισμό, για όλες τις ηλικίες.
Επισημαίνεται ότι το παραπάνω σύνολο δανεισμών αφορά μόνον τις βιβλιοθήκες οι οποίες απέστειλαν στοιχεία στον ΟΣΔΕΛ. Με μια κατ’ εκτίμησην αναγωγή ο συνολικός αριθμός δανεισμών από τις δημόσιες και δημοτικές βιβλιοθήκες στην Ελλάδα (εξαιρούνται οι σχολικές και ακαδημαϊκές) προσεγγίζει τους 2.000.000 δανεισμούς για το έτος 2025.
Κατανομή δανεισμών ανά τύπο βιβλιοθήκης
• Δημόσιες βιβλιοθήκες: 299.475 δανεισμοί (34.15%)
• Δημοτικές βιβλιοθήκες: 577.410 δανεισμοί (65,85%)
Η κατανομή αυτή αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο των δημοτικών βιβλιοθηκών στη διάδοση της ανάγνωσης, ενώ παράλληλα επιβεβαιώνει τη σημαντική συμβολή των δημόσιων και παιδικών βιβλιοθηκών στην εξυπηρέτηση των αναγνωστικών αναγκών διαφορετικών ηλικιακών ομάδων.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι δημοτικές βιβλιοθήκες, παρά τις σημαντικές διαφοροποιήσεις ως προς το μέγεθος και τους διαθέσιμους πόρους τους, εξακολουθούν να εξυπηρετούν καθημερινά μεγάλο αριθμό αναγνωστών και αναγνωστριών, επιβεβαιώνοντας τον σημαντικό ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην ανάπτυξη της αναγνωστικής κουλτούρας.
Η λογοτεχνία κυριαρχεί
Η μεγαλύτερη κατηγορία δανεισμών παραμένει η μυθοπλασία ενηλίκων, με 389.638 δανεισμούς, που αντιστοιχούν στο 44,5% του συνόλου.
Ακολουθούν:
• Μυθοπλασία παιδικών βιβλίων: 152.688 δανεισμοί (17,4%)
• Παιδικά εικονογραφημένα: 120.276 δανεισμοί (13,7%)
• Επιστημονικά βιβλία: 61.343 δανεισμοί (7,0%)
Οι τρεις πρώτες κατηγορίες συγκεντρώνουν πάνω από το 75% των συνολικών δανεισμών, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονική προτίμηση των αναγνωστών/τριών στη λογοτεχνία για ενήλικες και παιδιά.
Τα στοιχεία του 2025 επιβεβαιώνουν επίσης ότι η ελληνική λογοτεχνία εξακολουθεί να κατέχει πρωταγωνιστική θέση στις προτιμήσεις του αναγνωστικού κοινού, ενώ ιδιαίτερα υψηλή παραμένει και η ζήτηση για παιδικά και εφηβικά βιβλία, γεγονός που υπογραμμίζει την αξία των βιβλιοθηκών στην καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας, ήδη από τις μικρές ηλικίες.
Πόσο «παλιά» είναι τα βιβλία που δανείζονται
Η ανάλυση των δανεισμών με βάση το έτος έκδοσης δείχνει ότι οι αναγνώστες και οι αναγνώστριες στρέφονται τόσο σε σύγχρονους τίτλους, όσο και σε παλαιότερα, διαχρονικά έργα:
• Έκδοση τελευταίας 5ετίας: 24,5%
• Έκδοση 6–10 ετών: 24,5%
• Έκδοση 11-15 ετών: 18,0%
• Έκδοση 16-20 ετών: 13,2%
• Έκδοση άνω των 20 ετών: 19,8%
Τα στοιχεία καταδεικνύουν ότι, πέρα από τις νέες κυκλοφορίες, σημαντικό μέρος του ενδιαφέροντος παραμένει στραμμένο σε βιβλία που έχουν ήδη καθιερωθεί στο αναγνωστικό κοινό, επιβεβαιώνοντας τον διαχρονικό χαρακτήρα της λογοτεχνίας. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι λόγω των εξαιρετικά περιορισμένων πόρων που διαθέτουν οι βιβλιοθήκες για αγορά βιβλίων, υπάρχει σημαντικό έλλειμα στους πλέον πρόσφατους τίτλους.
Τα βιβλία με τους περισσότερους δανεισμούς
Στη λίστα με τα 50 βιβλία τα 16 είναι της Λένας Μαντά
Τα πρώτα πενήντα βιβλία με τους περισσότερους δανεισμούς το 2025 ήταν:
Τίτλος βιβλίου Συγγραφέας Εκδοτική Επιχείρηση
1 Το σπίτι δίπλα στο ποτάμι Λένα Μαντά Ψυχογιός
2 Η σφραγίδα Λένα Μαντά Ψυχογιός
3 Το πράσινο φόρεμα Λένα Μαντά Ψυχογιός
4 Ταξίδι στη Βενετία Λένα Μαντά Ψυχογιός
5 Οι τρείς άσοι Λένα Μαντά Ψυχογιός
6 Αλμύρα. Η ευτυχία αλλιώς Ρένα Ρώσση – Ζαΐρη Ψυχογιός
7 Η μεγάλη χίμαιρα Μ. Καραγάτσης Βιβλιοπωλείον της Εστίας
8 Τιρκουάζ Ρένα Ρώσση - Ζαΐρη Ψυχογιός
9 Καλντερίμι Γιάννης Καλπούζος Ψυχογιός
10 Γράμμα από χρυσό (χρυσό εξώφυλλο) Λένα Μαντά Ψυχογιός
11 Μια συγγνώμη για το τέλος Λένα Μαντά Ψυχογιός
12 Όσο αντέχει η ψυχή Λένα Μαντά Ψυχογιός
13 Άγραφος νόμος Σόφη Θεοδωρίδου Ψυχογιός
14 Το ημερολόγιο ενός σπασίκλα 1 Jeff Kinney Ψυχογιός
15 Το λουλούδι του πάγου Μαρία Τζιρίτα Ψυχογιός
16 Αριόλ: Ο ιππότης ίππος Emmanuel Guibert Κόκκινο
17 Γυναικεία υπόθεση Κλαίρη Θεοδώρου & Λένα Μαντά Ψυχογιός
18 Πικρό γάλα Μένιος Σακελλαρόπουλος Ψυχογιός
19 Ολίβια Ρένα Ρώσση - Ζαΐρη Ψυχογιός
20 Το μωρό της σοφίτας Λένα Μαντά Ψυχογιός
21 Η γιατρίνα Πασχαλία Τραυλού Διόπτρα
22 Κάτω απ' τη μηλιά Μαρία Τζιρίτα Ψυχογιός
23 Η άλλη πλευρά του νομίσματος Λένα Μαντά Ψυχογιός
24 Έρωτας σαν βροχή Λένα Μαντά Ψυχογιός
25 Μυστική δαντέλα Μαρία Γαβριελάτου Έξη
26 Στάχτη και πορφύρα Μαρία Χίου Έξη
27 Μια υπόθεση για τον ντετέκτιβ Κλουζ: Η υπόθεση του κόκκινου σκύλου Jürgen Banscherus Μεταίχμιο
28 Ό,τι αγαπώ είναι δικό σου Γιάννης Καλπούζος Ψυχογιός
29 Το σπίτι δίπλα στο ποτάμι. Η επόμενη γενιά Λένα Μαντά Ψυχογιός
30 Το ημερολόγιο ενός σπασίκλα 2 Jeff Kinney Ψυχογιός
31 Το μπλε ζαφείρι Ρένα Ρώσση - Ζαΐρη Ψυχογιός
32 Νυφικό από πορφύρα Σοφία Βόικου Ψυχογιός
33 Γινάτι. Ο σοφός της λίμνης Γιάννης Καλπούζος Ψυχογιός
34 Τη μέρα που σε γνώρισα Λένα Μαντά Λιβάνης
35 Η εκδίκηση των αγγέλων Λένα Μαντά Ψυχογιός
36 Η αγαπημένη των θεών Ρένα Ρώσση - Ζαΐρη Ψυχογιός
37 Τα πέντε κλειδιά Λένα Μαντά Ψυχογιός
38 Dog Man 1 David Jr. Murray - Pilkey Ψυχογιός
39 Ψίθυροι του βαρδάρη Σοφία Βόικου Ψυχογιός
40 Ροδανθός Σόφη Θεοδωρίδου Ψυχογιός
41 Η σιωπηλή ασθενής Alex Michaelides Διόπτρα
42 Τικ και Τέλα: Το σούπερ πατίνι Axel Scheffler Ίκαρος
43 Με λένε Άννα Μαρία Τζιρίτα Ψυχογιός
44 Το ημερολόγιο ενός σπασίκλα 11: όλα για όλα Jeff Kinney Ψυχογιός
45 Μαργκώ Άννα Γαλανού Διόπτρα
46 Μια υπόθεση για τον ντετέκτιβ Κλουζ: Η συνωμοσία της τσίχλας Banscherus, Jürgen Μεταίχμιο
47 Αυγή Σπύρος Πετρουλάκης Μίνωας
48 Το ημερολόγιο ενός σπασίκλα 5 Jeff Kinney Ψυχογιός
49 Κόκκινο κοράλλι Ρένα Ρώσση - Ζαΐρη Ψυχογιός
50 Ο αρχάγγελος των βράχων Μένιος Σακελλαρόπουλος Ψυχογιός
Η κατάταξη αποτυπώνει τη σταθερή απήχηση ορισμένων ιδιαίτερα δημοφιλών τίτλων, οι οποίοι εξακολουθούν να επιλέγονται από το αναγνωστικό κοινό αρκετά χρόνια μετά την έκδοσή τους, παράλληλα με νεότερες κυκλοφορίες που βρίσκουν επίσης τη θέση τους στις συλλογές των βιβλιοθηκών.
Η Λένα Μαντά συνεχίζει να αποτελεί την πιο αγαπητή συγγραφέα του αναγνωστικού κοινού των βιβλιοθηκών, καταλαμβάνοντας τις πρώτες πέντε θέσεις της κατάταξης και συνολικά δεκαέξι θέσεις στα πρώτα πενήντα βιβλία, ενώ οι εκδόσεις Ψυχογιός έχουν εκδώσει την πλειοψηφία (συγκεκριμένα 38) των πρώτων πενήντα τίτλων.
Οι πρώτες δέκα εκδοτικές επιχειρήσεις με τους περισσότερους δανεισμούς:
1 Ψυχογιός
2 Μεταίχμιο
3 Πατάκης
4 Διόπτρα
5 Λιβάνης
6 Κέδρος
7 Παπαδόπουλος
8 Καστανιώτης
9 Μίνωας
10 Ίκαρος
Το γεγονός ότι η δεκάδα των εκδοτικών επιχειρήσεων παραμένει αμετάβλητη σε σχέση με το προηγούμενο έτος υποδηλώνει τη σταθερότητα των αναγνωστικών επιλογών, αλλά και τη διαχρονική παρουσία συγκεκριμένων εκδοτικών οίκων στις συλλογές των δημόσιων και δημοτικών βιβλιοθηκών.
Οι δέκα Έλληνες συγγραφείς με τους περισσότερους δανεισμούς
Η κατάταξη των δέκα Ελλήνων και Ελληνίδων συγγραφέων με τη μεγαλύτερη συχνότητα δανεισμού ακολουθεί, για ακόμα μία χρονιά με τον Ευγένιο Τριβιζά στην κορυφή, του οποίου η απήχηση παραμένει αμείωτη.
Η κατάταξη αναδεικνύει παράλληλα τη σταθερή παρουσία δημοφιλών Ελλήνων και Ελληνίδων δημιουργών, αλλά και τη σημαντική απήχηση της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνικής παραγωγής στο αναγνωστικό κοινό:
Συγγραφέας
1 Ευγένιος Τριβιζάς
2 Λένα Μαντά
3 Ρένα Ρώσση - Ζαΐρη
4 Χρυσηίδα-Χρύσα Δημουλίδου
5 Μαρία Τζιρίτα
6 Πασχαλία Τραυλού
7 Γιάννης Καλπούζος
8 Γιολάντα Τσορώνη – Γεωργιάδη
9 Μένιος Σακελλαρόπουλος
10 Σόφη Θεοδωρίδου
Οι δέκα Έλληνες και Ελληνίδες εικονογράφοι με τους περισσότερους δανεισμούς:
1 Ναταλία Καπατσούλια
2 Ίρις Σαμαρτζή
3 Λήδα Βαρβαρούση
4 Βαγγέλης Ελευθερίου
5 Νίκος Μαρουλάκης
6 Ντανιέλα Σταματιάδη
7 Κατερίνα Βερούτσου
8 Σοφία Ζαραμπούκα
9 Ελίζα Βαβούρη
10 Γιώργος Σγουρός
Η παρουσία εικονογραφημένων βιβλίων στις πρώτες θέσεις των δανεισμών επιβεβαιώνει τη σημαντική συμβολή τους στην ανάπτυξη της παιδικής και εφηβικής λογοτεχνίας και στη διαμόρφωση ποιοτικών εκδόσεων που επιλέγονται συστηματικά από το αναγνωστικό κοινό.
Αναλυτικά οι δέκα Έλληνες μεταφραστές και Ελληνίδες μεταφράστριες με τους περισσότερους δανεισμούς:
1 Μαρία Αγγελίδου
2 Φίλιππος Μανδηλαράς
3 Πετρούλα Γαβριηλίδου
4 Μάρω Ταυρή
5 Ευγενία Κολυδά
6 Σοφία Γρηγορίου
7 Βίκυ Λιανού
8 Ρένα Ρώσση – Ζαΐρη
9 Αντώνης Παπαθεοδούλου
10 Τιτίνα Σπερελάκη
Η Μαρία Αγγελίδου παραμένει για ακόμα μια χρονιά στην πρώτη θέση της κατάταξης. Η παρουσία των μεταφραστών και μεταφραστριών αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο της μετάφρασης στη διάδοση της παγκόσμιας λογοτεχνίας και της γνώσης μέσω των ελληνικών βιβλιοθηκών.
Οι πρώτοι δέκα ξένοι συγγραφείς με τους περισσότερους δανεισμούς:
1 Jürgen Banscherus Γερμανία
2 Elisabetta -Maria Dami Ιταλία
3 Jeff Kinney ΗΠΑ
4 René Goscinny Γαλλία
5 Renée - Rachel Russell ΗΠΑ
6 David Jr. Murray - Pilkey ΗΠΑ
7 Orianne Lallemand Γαλλία
8 Roger Hargreaves Μεγάλη Βρετανία
9 Daisy Meadows Μεγάλη Βρετανία
10 Agatha Christie Μεγάλη Βρετανία
Οι επιλογές αυτές αποδεικνύουν ότι οι αναγνώστες και οι αναγνώστριες στρέφονται τόσο σε διαχρονικούς, όσο και σε σύγχρονους ξένους δημιουργούς, με ιδιαίτερη απήχηση να παρουσιάζουν τα παιδικά, εφηβικά και αστυνομικά βιβλία.
Οι πρώτοι δέκα ξένοι εικονογράφοι με τους περισσότερους δανεισμούς:
Α/Α Εικονογράφοι Χώρα
1 Ralf Butschkow Γερμανία
2 Axel Scheffler Μεγάλη Βρετανία
3 Éléonore Thuillier Γαλλία
4 Roger Hargreaves Μεγάλη Βρετανία
5 Georgie Ripper Μεγάλη Βρετανία
6 Jeff Kinney ΗΠΑ
7 Ingo Siegner Γερμανία
8 Benji Davies Μεγάλη Βρετανία
9 Albert Uderzo Γαλλία
10 Jean - Jacques Sempé Γαλλία
Στοιχεία δημόσιου δανεισμού 2025 / Δημόσιες, δημοτικές και παιδικές βιβλιοθήκες
Ακολουθεί η παρουσίαση πινάκων