«Aυτοψία» στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης που αποχαιρέτησε οριστικά το άλικο χρώμα επί της Καλλιρρόης, καθώς ετοιμάζεται για τα εγκαίνια δύο εκθέσεων και μίας νέας θέασης της Συλλογής.
Η επίσκεψη του Σαββατοκύριακου στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης είχε μία έκπληξη: η είσοδος του ΕΜΣΤ επί της οδού Καλλιρρόης έχει αποχαιρετίσει οριστικά το εμβληματικό κατακόκκινο χρώμα που φώτιζε τα σκαλιά κάτω από την ντυμένη με πέτρα όψη του κτιρίου. Έχει ήδη αντικατασταθεί από ένα γκρι χρώμα.
Η είσοδος ήταν κλειστή λόγω εργασιών -η είσοδος για κάποιες μέρες γίνεται από τη Συγγρού-, τα τζάμια καλυμμένα με μεγάλες επιφάνειες νάιλον και πίσω από αυτά βρίσκονταν όλα τα σύνεργα της ομάδας που ανέλαβε να αλλάξει την όψη.
Οι λόγοι της αλλαγής είναι, μαθαίνουμε, πρακτικοί: η κόκκινη όψη ήταν εξαιρετικά ταλαιπωρημένη και ήταν εξαιρετικά δύσκολο έως αδύνατον να καθαριστεί πλήρως. Η όψη φθοράς δεν ταιριάζει με το μουσείο, και έτσι αποφασίστηκε να γίνει αυτή η μετάβαση στο «ήσυχο» γκρι.
Η αρχιτεκτόνισσα Καλλιόπη Κοντόζογλου, που είχε αναλάβει τη μετατροπή του ιστορικού κτιρίου του Τάκη Ζενέτου σε μουσείο, το χαρακτήριζε «μεγάλο στόμα με κόκκινο κραγιόν». Ίσως στην πρώτη εποχή του ΕΜΣΤ ήταν απαραίτητη αυτή η χρωματική υπερβολή για να σημάνει τη σχέση με τη σύγχρονη Τέχνη, την είσοδο σε έναν μουσειακό χώρο που όμοιό του δεν είχαμε δει στην Αθήνα, ως προς την αποστολή του.
Τα χρόνια πέρασαν και το ΕΜΣΤ κατάφερε όχι μόνο να ενταχθεί στον αστικό ιστό με δυνατή παρουσία, νευρώδη και παρεμβατική, αλλά και να περάσει το μήνυμα της αποστολής και της στόχευσης. Πλέον η όποια συμβολική χρήση του κόκκινου ως σήμανσης του διαφορετικού δεν έχει την ίδια αξία. Όλοι ξέρουμε τι συμβαίνει πίσω από τους τοίχους.
Η έκπληξη όμως δεν σταματά εδώ: η αλλαγή της εισόδου γίνεται και στο πλαίσιο προσαρμογής για τις ανάγκες ενός καλλιτεχνικού πρότζεκτ, αφού θα προσαρμοστεί σε αυτήν ένα έργο τέχνης. Η πρώτη φάση της αλλαγής θα είναι πλήρως ορατή στα εγκαίνια των νέων εκθέσεων του Μουσείου, που θα γίνουν στις 11 Ιουνίου.
Όπως προμηνύεται από την πρόσκληση, με τίτλο «South by Southest: Re -Οrienting the collection», θα έχουμε μια αναθεώρηση, ή ορθότερα μία νέα θέαση της Συλλογής του ΕΜΣΤ, με έμφαση στον Νότο. Στο site του μουσείου διαβάζουμε ότι η έκθεση αυτή, σε επιμέλεια της καλλιτεχνικής διευθύντριας Κατερίνας Γρέγου, σηματοδοτεί μια καθοριστική στιγμή στην εξέλιξη της συλλογής του ΕΜΣΤ και στον προσανατολισμό της.
«Βασισμένη σε πρόσφατες αγορές, δωρεές και έργα που ήδη ανήκουν στη συλλογή, αναδεικνύει τη νέα πολιτική εμπλουτισμού που εγκαινιάστηκε το 2021. Μια πολιτική που κοιτά πέρα από τους κληρονομημένους δυτικούς κανόνες και επανατοποθετεί την Ελλάδα μέσα σε μια ευρύτερη γεωγραφία της Μεσογείου και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, η οποία εκτείνεται στα Βαλκάνια, την Τουρκία, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική. Η έκθεση περιλαμβάνει 50 καλλιτέχνες από περισσότερες από 20 χώρες.
Όσο για τον τίτλο, «αποτελεί συνειδητό λογοπαίγνιο με την ταινία του Άλφρεντ Χίτσκοκ North by Northwest. Υποδηλώνει μια συμβολική μετατόπιση από τη μακρόχρονη προσήλωση της ελληνικής νεωτερικότητας στα αγγλοσαξονικά και δυτικοευρωπαϊκά πολιτιστικά πρότυπα». Ταυτόχρονα θα ανοίξουν για το κοινό δύο νέες εκθέσεις, η «Spotlight» με έργα του Γιώργου Λάππα σε επιμέλεια της Δάφνης Βιτάλη, και η «Voices» της Μαργαρίτας Αθανασίου.
Για χρόνια η συζήτηση στη σύγχρονη τέχνη περιστρεφόταν γύρω από το ποιος έχει δικαίωμα να μιλά, ποιος αποκλείστηκε από την Ιστορία και ποια τραύματα έπρεπε να αναγνωριστούν. Σήμερα το ερώτημα μοιάζει να μετατοπίζεται. Δεν αφορά μόνο τις ταυτότητες αλλά και τις γεωγραφίες.
Ποιος ορίζει το κέντρο; Από ποιο σημείο του χάρτη αφηγούμαστε τον κόσμο; Η αλλαγή του χρώματος στην είσοδο του ΕΜΣΤ μοιάζει σχεδόν συμβολική αυτής της μετάβασης. Άλλωστε η Κατερίνα Γρέγου, της οποίας η θητεία ανανεώθηκε μόλις για μία πενταετία, δηλώνει σταθερά, και στο iefimerida, ότι η στρατηγική του ΕΜΣΤ δεν θα διαμορφωθεί στον άξονα που ορίζει το Λονδίνο, το Παρίσι και η Νέα Υόρκη, αλλά μέσα από έναν πιο σύνθετο διάλογο που περνά από την Αθήνα, τη Βηρυτό, την Κωνσταντινούπολη, το Κάιρο και τα Βαλκάνια. Όχι ως περιφέρεια κάποιου άλλου κόσμου, αλλά ως δικό του κέντρο.