Η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη στο iefimerida: Η Τεχνητή Νοημοσύνη βρίσκεται στα σχολεία, αλλά δεν αντικαθιστά τον εκπαιδευτικό

Η Παιδεία βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο μιας περιόδου σημαντικών μεταρρυθμίσεων σε όλες τις βαθμίδες και στόχος της κυβέρνησης είναι η δημιουργία ενός εκπαιδευτικού συστήματος σύγχρονου, ποιοτικού και ανταγωνιστικού.

Στη συνέντευξή της στο iefimerida.gr η Υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη παρουσιάζει τις βασικές προτεραιότητες της κυβέρνησης στον κρίσιμο τομέα της Παιδείας, αλλά και τα επόμενα βήματα στο πεδίο των μεταρρυθμίσεων.

Η κυρία Ζαχαράκη κάνει αναφορά στη λειτουργία των μη κρατικών πανεπιστημίων και την παράλληλη ενίσχυση των δημόσιων ΑΕΙ, στις αλλαγές που σχεδιάζονται για το Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο, καθώς και στις πρωτοβουλίες για τη στήριξη των εκπαιδευτικών και τη βελτίωση των σχολικών υποδομών. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στο σχολείο του μέλλοντος με την αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην εκπαιδευτική διαδικασία, στην ενίσχυση της επαγγελματικής εκπαίδευσης και στον εθνικό διάλογο για τις μελλοντικές μεταρρυθμίσεις.
Παράλληλα, η υπουργός Παιδείας υπογραμμίζει την ανάγκη για ένα εκπαιδευτικό σύστημα που θα προσφέρει ίσες ευκαιρίες, θα ενισχύει την καινοτομία και θα δημιουργεί περισσότερες προοπτικές για τους νέους στην Ελλάδα.

Ακολουθεί η συνέντευξη της υπουργού Παιδείας Σοφίας Ζαχαράκη

Τα μη κρατικά πανεπιστήμια ήταν ίσως η μεγαλύτερη αλλαγή που έγινε στην ανώτατη εκπαίδευση τα τελευταία χρόνια. Σήμερα, αισθάνεστε ότι αυτή η επιλογή δικαιώνεται;

Η επιλογή μας δεν ήταν ποτέ «δημόσια ή μη κρατικά». Ήταν περισσότερες ευκαιρίες, υψηλότερη ποιότητα και μεγαλύτερη εξωστρέφεια για την ελληνική ανώτατη εκπαίδευση. Και το ενδιαφέρον πανεπιστημίων διεθνούς κύρους δείχνει ότι η Ελλάδα μπορεί πλέον να αποκτήσει μια νέα θέση στον διεθνή ακαδημαϊκό χάρτη.
Οι πρώτες εγκρίσεις έχουν δοθεί, νέες αιτήσεις αξιολογούνται από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης και το διεθνές ενδιαφέρον παραμένει ισχυρό. Για εμάς, όμως, το κρίσιμο δεν είναι απλώς πόσα ιδρύματα θα έρθουν. Είναι με ποιες προϋποθέσεις θα λειτουργούν, ποια ποιότητα σπουδών θα προσφέρουν και πώς θα συμβάλουν στο συνολικό οικοσύστημα γνώσης της χώρας.

Ταυτόχρονα, ενισχύουμε ουσιαστικά τα δημόσια πανεπιστήμια. Το 2026 η λειτουργική επιχορήγηση των ΑΕΙ ανέρχεται σε 133,15 εκατ. ευρώ, ενώ ενεργοποιήσαμε νέα χρηματοδότηση 115,85 εκατ. ευρώ για συντηρήσεις, επισκευές και αναβαθμίσεις υποδομών. Προχωρούμε σε ξενόγλωσσα προγράμματα, κοινά και διπλά μεταπτυχιακά, ερευνητικές υποδομές και διεθνείς συνεργασίες.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνουμε και στη φοιτητική μέριμνα. Προχωρά το μεγαλύτερο πρόγραμμα φοιτητικών εστιών στη χώρα, με 8.600 νέες κλίνες και 738 εκατ. ευρώ μέσω ΣΔΙΤ, ενώ 224 εκατ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο κατευθύνονται στην αναβάθμιση 17 κτιρίων εστιών. Φέτος διατίθενται επίσης 90 εκατ. ευρώ για το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα.
Και αυτή η στρατηγική συνδέεται με έναν ευρύτερο στόχο για τη χώρα. Για πολλά χρόνια, όταν μιλούσαμε για τους νέους και την εκπαίδευση, η συζήτηση κυριαρχούνταν από το brain drain: από νέους ανθρώπους που σπούδαζαν εδώ και έφευγαν για να αναζητήσουν αλλού τις προοπτικές που δεν έβρισκαν στην πατρίδα τους
Άρα η διεύρυνση του ακαδημαϊκού χάρτη και η ενίσχυση του δημόσιου πανεπιστημίου δεν είναι ανταγωνιστικές πολιτικές. Είναι δύο πλευρές της ίδιας στρατηγικής: να γίνει η Ελλάδα περιφερειακός κόμβος εκπαίδευσης, έρευνας και καινοτομίας, ώστε περισσότεροι νέοι να επιλέγουν να σπουδάσουν, να ερευνήσουν και να χτίσουν το μέλλον τους εδώ.

Αναλάβατε το Υπουργείο Παιδείας σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο, με μεγάλες προσδοκίες αλλά και πολλές απαιτήσεις. Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση που βρήκατε μπροστά σας και ποιο είναι το προσωπικό σας στοίχημα μέχρι το τέλος της θητείας;

Στο Υπουργείο Παιδείας η ευθύνη δεν είναι αφηρημένη. Τη συναντάς κάθε πρωί: στην τάξη που πρέπει να έχει τον εκπαιδευτικό της, στην οικογένεια που περιμένει ένα καλύτερο δημόσιο σχολείο, στον φοιτητή που ζητά περισσότερες επιλογές, στον εκπαιδευτικό που χρειάζεται εργαλεία και στήριξη.
Το προσωπικό μου στοίχημα είναι να μη χάνεται πολύτιμος χρόνος για τα παιδιά. Κάθε σχεδιασμός μας πρέπει να φτάνει στην πράξη: στην τάξη, στο σχολείο, στην καθημερινότητα του μαθητή και του εκπαιδευτικού.

Η μεγάλη πρόκληση είναι να περάσουμε από ένα σύστημα που συχνά αντιμετωπίζει τα προβλήματα αφού εμφανιστούν, σε ένα σύστημα που προβλέπει καλύτερα τις ανάγκες, σχεδιάζει έγκαιρα και παρεμβαίνει νωρίτερα. Γι’ αυτό προχωρούμε και το EDUPLAN,, ένα εργαλείο ψηφιακής καταγραφής και πρόβλεψης αναγκών, ώστε οι αποφάσεις για προσωπικό, υποδομές και πόρους να στηρίζονται σε πραγματικά δεδομένα.
Αυτό προϋποθέτει καλύτερο σχεδιασμό στη στελέχωση, πιο λειτουργική κατανομή των ανθρώπων και των πόρων, αλλά και μεγαλύτερη συνοχή ανάμεσα στις πολιτικές μας. Δεν μπορούμε να βλέπουμε χωριστά τους εκπαιδευτικούς, την επιμόρφωση, τις υποδομές, την τεχνολογία, την ειδική αγωγή, την επαγγελματική εκπαίδευση ή τον επαγγελματικό προσανατολισμό. Όλα αυτά συναντώνται μέσα στο ίδιο σχολείο και επηρεάζουν την ίδια εμπειρία μάθησης.
Επειδή υπήρξα εκπαιδευτικός, εξακολουθώ να βλέπω την Παιδεία πρώτα μέσα από την τάξη. Εκεί φαίνεται αν ένας νόμος, ένα πρόγραμμα ή μια μεταρρύθμιση έχουν πραγματική αξία. Μια αλλαγή δεν κρίνεται από το πόσο καλά περιγράφεται σε ένα κείμενο. Κρίνεται από το αν κάνει καλύτερη τη μάθηση και την καθημερινότητα στο σχολείο.

Οι Πανελλαδικές παραμένουν στο επίκεντρο της συζήτησης. Τι θα αλλάξει τελικά;

Καταρχάς, να είμαστε απολύτως σαφείς: το κεντρικό ερώτημα του Εθνικού Διαλόγου δεν είναι η κατάργηση των Πανελλαδικών Εξετάσεων.
Αυτό που συζητούμε είναι κάτι ευρύτερο και ουσιαστικότερο: πώς θα ενισχύσουμε τον αυτοτελή μορφωτικό ρόλο του Λυκείου και πώς θα διαμορφώσουμε ένα ισχυρό, αξιόπιστο Εθνικό Απολυτήριο.
Σήμερα υπάρχει μια μεγάλη αντίφαση. Από τη μία, οι Πανελλαδικές είναι ένας θεσμός με υψηλή κοινωνική αξιοπιστία. Από την άλλη, το Λύκειο, ιδίως στην τελευταία τάξη, λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό ως προθάλαμος εξετάσεων. Έτσι, συχνά η προσπάθεια ετών συμπυκνώνεται στην εικόνα μιας στιγμής.

Θέλουμε ένα Λύκειο που θα δίνει γερή γνώση, θα καλλιεργεί κριτική σκέψη και θα ανοίγει διαδρομές, όχι ένα Λύκειο που θα στενεύει τον ορίζοντα του μαθητή. Σε αυτό εντάσσεται και ο επαγγελματικός προσανατολισμός έγκαιρα από τις μικρότερες τάξεις. Τα παιδιά χρειάζονται έγκαιρη, αξιόπιστη και εξατομικευμένη ενημέρωση για τις επιλογές τους: τα πανεπιστήμια, την επαγγελματική εκπαίδευση, τα ΕΠΑΛ, τις ΣΑΕΚ, τη μαθητεία, τις νέες δεξιότητες και τα επαγγέλματα που αλλάζουν.
Η Επαγγελματική Εκπαίδευση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως δεύτερη επιλογή. Για πολλά παιδιά μπορεί να είναι μια πολύ δυναμική διαδρομή γνώσης, δεξιοτήτων, απασχόλησης και κοινωνικής ανόδου. Γι’ αυτό επενδύουμε σε σύγχρονα εργαστήρια, ανανεωμένες ειδικότητες, καλύτερη σύνδεση με την αγορά εργασίας

Ο Εθνικός Διάλογος προχωρά με ανεξάρτητη Επιτροπή, διαβούλευση με φορείς και κόμματα, και αξιοποίηση ευρωπαϊκής τεχνικής βοήθειας με σημαντική ευρωπαϊκή εμπειρία από Ισπανία, Πορτογαλία, Γαλλία, Ολλανδία και Φινλανδία.
Δεν προδικάζουμε τις προτάσεις. Θέλουμε να ακούσουμε εκπαιδευτικούς, μαθητές, γονείς, πανεπιστήμια και κοινωνία και να παρουσιάσουμε μια πρόταση παιδαγωγικά τεκμηριωμένη, κοινωνικά δίκαιη και εφαρμόσιμη. Γι’ αυτό σχεδιάζουμε στο υπουργείο την πλατφόρμα δημόσιας διαβούλευσης η οποία θα είναι διαθέσιμη το επόμενο δίμηνο.
Στην Παιδεία δεν πρέπει να εργαζόμαστε με τον χρόνο των εκλογών. Πρέπει να εργαζόμαστε με τον χρόνο των παιδιών.

Ποια θεωρείτε ότι είναι σήμερα η μεγαλύτερη πρόκληση για έναν εκπαιδευτικό και με ποιες πρωτοβουλίες επιχειρείτε να τον στηρίξετε;

Αν θέλουμε καλύτερη εκπαίδευση, πρέπει να επενδύουμε στους ανθρώπους που βρίσκονται κάθε ημέρα μέσα στην τάξη.
Ο ρόλος του εκπαιδευτικού σήμερα είναι πιο απαιτητικός από ποτέ. Καλείται να ανταποκριθεί σε διαφορετικές ανάγκες μαθητών, να αξιοποιήσει νέες τεχνολογίες, να ανανεώνει τις γνώσεις και τις πρακτικές του και να διαχειρίζεται μια σύνθετη σχολική πραγματικότητα. Σε πολλές περιοχές, ιδιαίτερα σε νησιά και δυσπρόσιτες περιοχές, αντιμετωπίζει και σοβαρές δυσκολίες στέγασης και κόστους ζωής.
Η στήριξη, λοιπόν, δεν μπορεί να εξαντλείται σε μία παρέμβαση. Ξεκινώ από τη στελέχωση. Από το 2020 έως το τέλος του 2025 πραγματοποιήθηκαν 48.653 μόνιμοι διορισμοί εκπαιδευτικών και μελών Ειδικού Εκπαιδευτικού και Βοηθητικού Προσωπικού, οι πρώτοι μαζικοί μόνιμοι διορισμοί ύστερα από δώδεκα χρόνια.
Παράλληλα, εργαζόμαστε για ένα πιο σταθερό και προβλέψιμο σύστημα. Ξεκινήσαμε νωρίτερα τον προγραμματισμό της σχολικής χρονιάς, μειώσαμε σημαντικά τον χρόνο μεταξύ των φάσεων προσλήψεων, περιορίσαμε τις αποσπάσεις και επιστρέψαμε εκπαιδευτικούς από διοικητικές θέσεις στην τάξη.
Επενδύουμε και στην επαγγελματική ανάπτυξη. Περισσότεροι από 64.000 εκπαιδευτικοί έχουν πιστοποιηθεί, μέσω του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής, σε ψηφιακές και αναδυόμενες τεχνολογίες. Δεν αρκεί να βάλουμε νέα εργαλεία στο σχολείο. Πρέπει ο εκπαιδευτικός να έχει τη γνώση, την υποστήριξη και την αυτοπεποίθηση για να τα αξιοποιήσει παιδαγωγικά.
Δεν αγνοούμε, τέλος, το στεγαστικό πρόβλημα. Έχουν θεσμοθετηθεί μέτρα στήριξης, φορολογικά κίνητρα για μακροχρόνιες μισθώσεις και δυνατότητες ενίσχυσης από τους δήμους, ενώ προχωρούμε στη δημιουργία μόνιμου στεγαστικού αποθέματος για εκπαιδευτικούς και άλλους δημόσιους λειτουργούς.
Οι εκπαιδευτικοί δεν είναι αποδέκτες των αλλαγών. Είναι εκείνοι που μετατρέπουν κάθε πολιτική σε πραγματική εμπειρία μάθησης για το παιδί.

Το σχολείο αλλάζει με γρήγορους ρυθμούς. Είναι έτοιμη η ελληνική εκπαίδευση για την εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης;

Η Τεχνητή Νοημοσύνη βρίσκεται ήδη στην καθημερινότητα των μαθητών μας. Άρα το ερώτημα δεν είναι αν θα μπει στο σχολείο. Έχει ήδη μπει. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν το σχολείο θα μάθει στα παιδιά να τη χρησιμοποιούν με γνώση, κρίση και ευθύνη.
Θα με ανησυχούσε περισσότερο ένα σχολείο που θα επέλεγε να αγνοήσει μια τεχνολογική αλλαγή τέτοιου μεγέθους και θα άφηνε τους μαθητές να τη διαχειριστούν μόνοι τους.
Η δική μας προσέγγιση στηρίζεται σε μια καθαρή αρχή: η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αντικαθιστά τον εκπαιδευτικό. Μπορεί όμως να του δώσει καλύτερα εργαλεία, να υποστηρίξει τη διδασκαλία και να βοηθήσει το σχολείο να ανταποκρίνεται καλύτερα στις διαφορετικές ανάγκες των μαθητών.
Έχουμε ήδη περάσει από τη θεωρία στην πράξη. Θεσπίσαμε, με Κοινή Υπουργική Απόφαση με το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, πλαίσιο για την ηθική χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Προχωρούμε στην αξιοποίηση του ChatGPT Edu στα Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία, αναπτύσσουμε το EduAI στο Ψηφιακό Φροντιστήριο και, με το EDUPLAN.αξιοποιούμε την ΤΝ και για καλύτερο σχεδιασμό του ίδιου του εκπαιδευτικού συστήματος.
Παράλληλα, η ψηφιακή αναβάθμιση των σχολείων προχωρά: έχουν τοποθετηθεί 39.000 διαδραστικοί πίνακες και θα προστεθούν περίπου 8.000 ακόμη μέσα στη χρονιά, έχουν διατεθεί 117.000 σετ ρομποτικής και 17.000 ψηφιακά εργαλεία για μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, ενώ δημιουργούνται 13 Κέντρα Καινοτομίας, ένα σε κάθε Περιφέρεια.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη χρειάζεται κανόνες: προστασία προσωπικών δεδομένων, ακαδημαϊκή ακεραιότητα, αυθεντική σκέψη. Χρειάζεται όμως και κάτι βαθύτερο: γερή γνώση, κριτική σκέψη, δημιουργικότητα, συνεργασία και ικανότητα διάκρισης της αξιόπιστης πληροφορίας. Όσο πιο ισχυρή γίνεται η τεχνολογία, τόσο πιο σημαντικός γίνεται ο ρόλος του εκπαιδευτικού.

Η Παιδεία βρίσκεται διαχρονικά στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης. Πιστεύετε ότι υπάρχουν ζητήματα στα οποία μπορεί να υπάρξει ευρύτερη συναίνεση;

Πιστεύω ότι υπάρχει ένα σημείο εκκίνησης στο οποίο μπορούμε να συμφωνήσουμε: κανείς δεν μπορεί να είναι ικανοποιημένος με ένα σχολείο που αφήνει παιδιά πίσω, με ένα Λύκειο που έχει χάσει μέρος του μορφωτικού του ρόλου ή με έναν εκπαιδευτικό που καλείται να αντιμετωπίσει μόνος του όλο και περισσότερες απαιτήσεις.
Οι διαφωνίες είναι θεμιτές. Είναι μέρος της δημοκρατίας και μπορούν να κάνουν καλύτερες τις αποφάσεις. Αυτό που δεν επιτρέπεται είναι να χρησιμοποιούμε τη διαφωνία ως άλλοθι για ακινησία. Ο κοινός στόχος οφείλει να είναι ένα δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα πιο ποιοτικό, πιο σύγχρονο και πιο δίκαιο για όλους.
Η εκπαίδευση χρειάζεται συνέχεια. Ένα παιδί που μπαίνει σήμερα στο Δημοτικό θα αποφοιτήσει από το σχολείο έπειτα από δώδεκα χρόνια. Δεν μπορούμε να σχεδιάζουμε την Παιδεία σαν να αρχίζει και να τελειώνει με κάθε κυβερνητική θητεία.
Συναίνεση δεν σημαίνει ομοφωνία. Σημαίνει να αναγνωρίζουμε με ειλικρίνεια τα προβλήματα και να συμφωνούμε σε ορισμένες βασικές αρχές: υψηλές προσδοκίες για κάθε παιδί, ισχυρή γνώση, δίκαιες ευκαιρίες, στήριξη του εκπαιδευτικού και αξιοπιστία του συστήματος.
Με αυτή τη λογική προσεγγίζουμε και τον Εθνικό Διάλογο για το Νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο. Η συναίνεση δεν χτίζεται όταν η κοινωνία καλείται να αποδεχθεί μια έτοιμη απόφαση. Χτίζεται όταν υπάρχει πραγματικός χώρος για διάλογο, αλλά και η βούληση να προχωρήσουμε μετά τον διάλογο στις αλλαγές που χρειάζονται.

Αν σε λίγα χρόνια κάποιος έλεγε ότι μία αλλαγή στην Παιδεία άντεξε στον χρόνο, ποια θα θέλατε να είναι αυτή;

Θα ήθελα να μπορούμε να πούμε ότι κάναμε το δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα πιο δίκαιο, πιο αποτελεσματικό και πιο κοντά σε κάθε παιδί. Ένα σύστημα που δίνει επιλογές, δεν κλείνει δρόμους και δεν περιμένει να αποτύχει ο μαθητής για να τον στηρίξει.
Αυτό σημαίνει πρώτα ένα σχολείο που αναγνωρίζει έγκαιρα τις ανάγκες του παιδιού και προσφέρει υποστήριξη μέσα στο φυσικό περιβάλλον της τάξης και της σχολικής κοινότητας. Γι’ αυτό έχουν σημασία οι παρεμβάσεις στην Ειδική Αγωγή, τα Τμήματα Ένταξης, τα ΚΕΔΑΣΥ, οι ψυχολόγοι και οι κοινωνικοί λειτουργοί, αλλά και η συνεχής επιμόρφωση των εκπαιδευτικών.
Σημαίνει επίσης ένα σχολείο που μειώνει τις ανισότητες. Το Ψηφιακό Φροντιστήριο είναι ένα τέτοιο παράδειγμα: δωρεάν πρόσθετη εκπαιδευτική υποστήριξη για κάθε παιδί, ανεξάρτητα από τον τόπο κατοικίας ή τις οικονομικές δυνατότητες της οικογένειάς του.

Σημαίνει, ακόμη, καλύτερες υποδομές. Με το πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου» προχωρούν ανακαινίσεις σχολικών μονάδων, ενώ για το 2026-2027 έχει προγραμματιστεί νέος εξοπλισμός: διαδραστικοί πίνακες, αθλητικό υλικό, απινιδωτές, lockers για τα Δημοτικά, εξοπλισμός εργαστηρίων φυσικών επιστημών, σχολικοί κήποι, λογοτεχνικά βιβλία για βιβλιοθήκες, μουσικά όργανα για τα μουσικά σχολεία, εξοπλισμός για τα καλλιτεχνικά σχολεία και media labs. Πολλά από αυτά για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια.
Θα ήθελα, όμως, να έχει αντέξει στον χρόνο και μια πιο ουσιαστική αλλαγή νοοτροπίας: ότι η επιτυχία ενός παιδιού δεν έχει μία μόνο διαδρομή. Η Επαγγελματική Εκπαίδευση, ο σχολικός επαγγελματικός προσανατολισμός, οι δεξιότητες, η μαθητεία και η σύνδεση με τις πραγματικές ανάγκες της οικονομίας πρέπει να αποτελέσουν οργανικό κομμάτι ενός σύγχρονου σχολείου. Να μπορεί κάθε μαθητής να γνωρίζει εγκαίρως τις επιλογές του και να επιλέγει με αυτοπεποίθηση, χωρίς στερεότυπα.
Επιπλέον θα ήθελα τα δημόσια πανεπιστήμιά μας να είναι ακόμη πιο ισχυρά και εξωστρεφή, και η Ελλάδα ένας προορισμός που θα επιλέγουν φοιτήτριες και φοιτητές από το εξωτερικό για όλες τις επιλογές που προσφέρει.

Στο τέλος, το μέτρο της επιτυχίας δεν είναι πόσους νόμους ψηφίσαμε ή πόσα προγράμματα ανακοινώσαμε. Είναι αν ένα παιδί βρήκε έγκαιρα την υποστήριξη που χρειαζόταν, αν ένας εκπαιδευτικός μπόρεσε να κάνει καλύτερα τη δουλειά του και αν ένας νέος απέκτησε περισσότερες ευκαιρίες να χτίσει εδώ το μέλλον του. Αυτή θα ήταν μια πραγματική παρακαταθήκη για την Παιδεία μας.