Απάντηση στα προσφατα δημοσιεύματα και στις αιτιάσεις που έχουν διατυπωθεί σχετικά με το πρόγραμμα προστασίας δασών Antinero δίνει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Το υπουργείο υπογραμμίζει ότι η αποτελεσματικότητά του πρέπει να αξιολογείται «με βάση το σύνολο των στοιχείων και τα αποτελέσματα στο πεδίο».
Το ΥΠΕΝ παραθέτει αναλυτικά στοιχεία για τη χρηματοδότηση, τις συμβάσεις και τις παρεμβάσεις του προγράμματος, απαντά στις αναφορές περί «τεχνητής κατάτμησης» συμβάσεων και απώλειας ευρωπαϊκών πόρων, ενώ επισημαίνει ότι την τελευταία πενταετία έχουν πραγματοποιηθεί έργα πρόληψης και προστασίας σε περισσότερα από 900.000 στρέμματα δασικών οικοσυστημάτων σε όλη τη χώρα.
Η ανακοίνωση του υπουργείου
«Με αφορμή πρόσφατα δημοσιεύματα για το Πρόγραμμα Προστασίας Δασών Antinero, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας επισημαίνει τα ακόλουθα:
Η κριτική , όπως και ο έλεγχος κάθε ευρώ δημόσιου και ευρωπαϊκού χρήματος, είναι θεμιτή και αναγκαία. Όταν, όμως, διατυπώνονται ισχυρισμοί περί «σκανδάλου» για ένα από τα μεγαλύτερα προγράμματα πρόληψης δασικών πυρκαγιών που έχουν υλοποιηθεί στη χώρα, η συζήτηση οφείλει να γίνεται με βάση το σύνολο των στοιχείων και όχι με επιλεκτικές αναφορές.
Το ποσό των περίπου 667 εκατ. ευρώ δεν αφορά μία σύμβαση, μία ανάθεση ή έναν ενιαίο διαγωνισμό. Αφορά τον συνολικό προϋπολογισμό των δράσεων πρόληψης και προστασίας των δασών της τελευταίας πενταετίας, μέσα από τις οποίες έχουν υλοποιηθεί παρεμβάσεις σε περισσότερα από 900.000 στρέμματα δασικών οικοσυστημάτων σε ολόκληρη τη χώρα. Μόνο για το 2026, το Antinero V- PLUS περιλαμβάνει 19 συμβάσεις προϋπολογισμού 81,98 εκατ. ευρώ.
Πρόκειται για πραγματικές εργασίες στο πεδίο: καθαρισμούς και διαχείριση καύσιμης ύλης, συντήρηση δασικού οδικού δικτύου και αντιπυρικών ζωνών, στεγασμένες ζώνες, καθαρισμούς σε κρίσιμα οικοσυστήματα και αρχαιολογικούς χώρους, δασικές υποδομές και υδατοδεξαμενές. Έργα με συγκεκριμένο και μετρήσιμο φυσικό αντικείμενο, τα οποία επιμετρήθηκαν, πιστοποιήθηκαν και παραλήφθηκαν από τις αρμόδιες Δασικές Υπηρεσίες.
Το Antinero δεν σχεδιάζεται από τους αναδόχους. Ο σχεδιασμός, η έγκριση, η επίβλεψη και η παραλαβή ανήκουν στη Δημόσια Δασική Υπηρεσία. Κάθε παρέμβαση βασίζεται σε δασοτεχνική μελέτη, η οποία καθορίζει εκ των προτέρων την περιοχή, το φυσικό αντικείμενο, τις ποσότητες, τις προδιαγραφές και τον προϋπολογισμό. Οι ανάδοχοι υλοποιούν το εγκεκριμένο έργο-δεν αποφασίζουν ποιο δάσος θα καθαριστεί ούτε μπορούν να μεταβάλουν μονομερώς το αντικείμενό του.
Οι διαδικασίες διενεργούνται στο πλαίσιο της νομοθεσίας περί δημοσίων συμβάσεων και της ειδικής νομοθεσίας για τα δασοτεχνικά έργα. Η διενέργεια χωριστών διαγωνιστικών διαδικασιών υπαγορεύθηκε από αντικειμενικούς τεχνικούς και λειτουργικούς λόγους: διαφορετικά δασικά συμπλέγματα, διακριτά φυσικά αντικείμενα και ανάγκη έγκαιρης ολοκλήρωσης πριν από την αντιπυρική περίοδο. Οι δε συμπληρωματικές συμβάσεις αποτελούν θεσμοθετημένο εργαλείο του ν. 4412/2016 και συνάπτονται υπό τις αυστηρές προϋποθέσεις που ο νόμος προβλέπει».
Σύμφωνα πάντα με το ΥΠΕΝ; «Οι προσκλήσεις, οι αποφάσεις και οι συμβάσεις υπόκεινται στους κανόνες διαφάνειας και δημοσιότητας και είναι αναρτημένες στα επίσημα ηλεκτρονικά συστήματα ΕΣΗΔΗΣ και ΚΗΜΔΗΣ. Οι 139 προσκλήσεις όλων των φάσεων του Προγράμματος απευθύνθηκαν σε περισσότερους από 300 διαφορετικούς οικονομικούς φορείς από σχεδόν ολόκληρη τη χώρα».
Η δημοσιονομική διόρθωση και τα πραγματικά δεδομένα
«Ως προς τη δημοσιονομική διόρθωση, το Υπουργείο δεν την παραγνωρίζει, ούτε την αποκρύπτει. Με απόφαση της ΕΔΕΛ στις 11.09.2025 επιβλήθηκε κατ' αποκοπή δημοσιονομική διόρθωση ύψους 29.942.529,06 ευρώ, συνδεόμενη με εύρημα περί τεχνητής κατάτμησης σε μέρος των συμβάσεων του Antinero II της περιόδου 2022-2023. Η απόφαση έχει προσβληθεί ενώπιον του Ελεγκτικού Συνεδρίου και η εκτέλεσή της έχει ανασταλεί με δικαστική απόφαση».
«Πρέπει, όμως, να είναι απολύτως σαφές τι αφορά το συγκεκριμένο εύρημα και τι δεν αφορά», συνεχίζει στην ανακοίνωση του το Υπουργείο:
«Αφορά ένα συγκεκριμένο ζήτημα: τον ενιαίο ή χωριστό χαρακτήρα ανάθεσης μέρους των συμβάσεων. Δεν αποτελεί διαπίστωση μη εκτέλεσης έργων ή μη πραγματοποίησης των παρεμβάσεων.
Στο Antinero I ελέγχθηκαν οκτώ προσκλήσεις και είκοσι συμβάσεις χωρίς κανένα εύρημα. Συνολικά, από τις 71 συμβάσεις που ελέγχθηκαν, το εύρημα αφορά ένα μέρος αυτών . Η Διοίκηση έχει αναπτύξει ενώπιον του Δικαστηρίου τη θέση της ότι κατά τηνελεγχόμενη περίοδο 2022-2023, συνέτρεχαν αντικειμενικοί λόγοι, που δικαιολογούσαν τη χωριστή ανάθεση διακριτών φυσικών αντικειμένων .
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, απαντώντας στις 06.02.2026 σε αναφορά ενώπιον της Επιτροπής Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, επισήμανε ότι οι αναφέροντες δεν τεκμηρίωσαν τους ισχυρισμούς τους περί κατατμήσεων και ότι η ταυτόχρονη επίκληση διαφορετικών άρθρων της Οδηγίας 2014/24/ΕΕ είναι εννοιολογικά αντιφατική».
Κανένας ευρωπαϊκός πόρος δεν χάθηκε
«Ο ισχυρισμός περί "αυθαίρετης μεταφοράς ή απώλειας κονδυλίων από τις αναδασώσεις προς τους καθαρισμούς" παραβλέπει τον ενιαίο χαρακτήρα του Μέτρου 16849 του "Ελλάδα 2.0", το οποίο εγκρίθηκε με τρεις αλληλένδετους πυλώνες: αναδασώσεις, προληπτική προστασία και αντιδιαβρωτικά/αντιπλημμυρικά έργα.
Η ανακατανομή μεταξύ των πυλώνων το 2023 αποτυπώνεται στο αναθεωρημένο Σχέδιο, εγκρίθηκε με Εκτελεστική Απόφαση του Συμβουλίου της Ε.Ε. και αποτέλεσε προσαρμογή στις φυσικές καταστροφές που έπληξαν τη χώρα.
Κανένας ευρωπαϊκός πόρος δεν χάθηκε. Αντιθέτως, μετά την αναθεώρηση που ενέκριναν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 20.11.2025 και το Συμβούλιο στις 12.12.2025, ο προϋπολογισμός του Μέτρου αυξήθηκε κατά 427 εκατ. ευρώ.
Η πορεία του προγράμματος παρακολουθείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω συγκεκριμένων οροσήμων. Το ορόσημο 61, για την ανάθεση του συνόλου των συμβάσεων Antinero I και II, κρίθηκε εκπληρωμένο τον Σεπτέμβριο του 2024. Το ορόσημο 62, που περιλαμβάνει μεταξύ άλλων την αποκατάσταση 57.000 στρεμμάτων, την αναβάθμιση τεσσάρων δασικών φυτωρίων και αντιδιαβρωτικά και αντιπλημμυρικά έργα σε Έβρο και Ροδόπη, κρίθηκε εκπληρωμένο τον Μάρτιο του 2025. Το ορόσημο 63, που αφορά την εκτέλεση των έργων, ολοκληρώνεται στις 31 Αυγούστου 2026. Η επιτυχής αξιολόγηση των οροσήμων αποτελεί προϋπόθεση για την εκταμίευση των ευρωπαϊκών πόρων».
Σύμφωνα πάντα με το ΥΠΕΝ «η πρόληψη έχει επιστημονική βάση και μετρήσιμο αποτέλεσμα»
«Η προτεραιότητα στην πρόληψη δεν αποτελεί αυθαίρετη πολιτική επιλογή. Έχει σαφή επιστημονική βάση. Το Πόρισμα της Ανεξάρτητης Επιτροπής υπό τον καθηγητή Johann Georg Goldammer καταγράφει ως θεμελιώδες πρόβλημα τη συσσώρευση καύσιμης ύλης και υπογραμμίζει τη σημασία της ενεργού διαχείρισής της.
Η αναδάσωση, παράλληλα, δεν εγκαταλείφθηκε. Στα μεσογειακά οικοσυστήματα μεγάλο μέρος των καμένων εκτάσεων αναγεννάται φυσικά και η τεχνητή φύτευση απαιτείται εκεί όπου η φυσική αναγέννηση δεν είναι εξασφαλισμένη. Η κήρυξη μιας έκτασης ως αναδασωτέας αποτελεί πρωτίστως διοικητικό μέτρο προστασίας από αλλαγές χρήσης και δεν συνεπάγεται αυτομάτως τεχνητή φύτευση όταν η φυσική αναγέννηση εξελίσσεται κανονικά.
Για τον ίδιο λόγο, η Έκθεση Ελέγχου 2/2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τις αναδασώσεις δεν αποτελεί «πόρισμα κατά του Antinero». Το Antinero δεν αναφέρεται σε αυτήν ούτε μία φορά. Ο έλεγχος αφορά διαφορετικά προγράμματα και, κατά κύριο λόγο, δράση του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2014-2022, δηλαδή διαφορετική περίοδο και διαφορετικό πρόγραμμα.
Τη σημασία της πρόληψης επιβεβαιώνουν και οι επιστήμονες που συντάσσουν τις μελέτες και επιβλέπουν τα έργα. Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Γεωτεχνικών Δημοσίων Υπαλλήλων έχει επισημάνει σε δημόσιες ανακοινώσεις της ότι το Antinero είναι πρόγραμμα πρόληψης και όχι «αυτόματος μηχανισμός κατάσβεσης», αλλά δημιουργεί διαφορετικό επιχειρησιακό περιβάλλον: διασπά τη συνέχεια της καύσιμης ύλης, περιορίζει τη μετάδοση της φωτιάς στις κόμες και διευκολύνει την πρόσβαση των επίγειων δυνάμεων.
Η συμβολή αυτή έχει καταγραφεί στη Δυτική Αττική, στον Πύργο Ηλείας και στη Σίβηρη Χαλκιδικής, όπως και παλαιότερα σε Φολόη, Πάρνηθα, Πεντέλη και Ωραιόκαστρο. Η επιστημονική ορθότητα των εργασιών επιβεβαιώθηκε επίσης στο Περιαστικό Δάσος Θεσσαλονίκης, μετά από κοινή αυτοψία του Δασαρχείου Θεσσαλονίκης και του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του ΑΠΘ».
Όπως υπογραμμίζει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας:
«Το συμπέρασμα από την αντιπυρική περίοδο του 2026 είναι σαφές: όπου είχαν προηγηθεί έργα Antinero, δημιουργήθηκαν καλύτερες συνθήκες για τον περιορισμό της έντασης της πυρκαγιάς και την επέμβαση των δυνάμεων. Η αποτελεσματικότητα της πρόληψης δεν κρίνεται από το αν εκδηλώθηκε μια πυρκαγιά, αλλά από το πώς συμπεριφέρθηκε, πόσο γρήγορα εξαπλώθηκε και ποιες δυνατότητες ανάσχεσης δημιούργησαν οι προηγούμενες παρεμβάσεις».
Ευρωπαϊκή αναγνώριση του Antinero
Επίσης το ΥΠΕΝ τονίζει την διεθνή αναγνώριση του έργου: «Η σημασία του Antinero έχει αναγνωριστεί και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Στην επίσημη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Κατάσταση της Ένωσης 2025, το Antinero παρουσιάζεται ως έργο-σημαία («flagship example») ευρωπαϊκής επένδυσης στην κλιματική ανθεκτικότητα και ως το μεγαλύτερο έργο του είδους που έχει υλοποιηθεί ποτέ στην Ελλάδα, με προϋπολογισμό άνω των 400 εκατ. ευρώ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή περιγράφει ένα πρόγραμμα που καθαρίζει ξηρή βλάστηση, βελτιώνει το δασικό οδικό δίκτυο και τις αντιπυρικές ζώνες, φυτεύει νέα δέντρα και αποκαθιστά καμένες εκτάσεις. Τον Μάιο του 2025, ο Επίτροπος Κλίματος Βόπκε Χούκστρα επισκέφθηκε έργο Antinero στον Υμηττό και ενημερώθηκε επιτόπου για την υλοποίησή του.
Αξίζει, τέλος, να σημειωθεί ότι το ίδιο Πρόγραμμα, που σήμερα καταγγέλλεται πολιτικά, αποτέλεσε επανειλημμένα αντικείμενο κοινοβουλευτικών Ερωτήσεων βουλευτών της Αντιπολίτευσης, οι οποίοι ζητούσαν την επέκτασή του σε περισσότερες περιοχές των εκλογικών τους περιφερειών».
Τα στοιχεία και το αποτέλεσμα είναι η καλύτερη απάντηση στους υπαινιγμούς
Όπως προσθέτουν στο υπουργείο: «η πρόληψη των δασικών πυρκαγιών δεν αποτελεί επικοινωνιακή επιλογή. Αποτελεί υποχρέωση της Πολιτείας σε μια χώρα που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της κλιματικής κρίσης.
Η κριτική σε ένα πρόγραμμα αυτής της έκτασης, που έλειπε από τη χώρα επί δεκαετίες, είναι θεμιτή και απολύτως σεβαστή. Τυχόν επανάληψη, ωστόσο, ατεκμηρίωτων υπαινιγμών περί δήθεν παράνομων πράξεων θα αντιμετωπιστεί με τα προβλεπόμενα νόμιμα μέσα.Το οφείλουμε στο κύρος και την αξιοπιστία της Δασικής Υπηρεσίας, καθώς και των εκατοντάδων επιστημόνων, δασολόγων, δασοπόνων και εργαζομένων που αγωνίζονται καθημερινά για την προστασία του δασικού πλούτου της χώρας.
Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας θα συνεχίσει να επενδύει στην πρόληψη, στην επιστημονικά τεκμηριωμένη διαχείριση των δασών και στην ενίσχυση της Δασικής Υπηρεσίας με διαφάνεια, δημόσιο έλεγχο και λογοδοσία».