Αμηχανία και εκνευρισμό έχουν προκαλέσει στην Τουρκία οι εξελίξεις των τελευταίων μηνών στην Μέση Ανατολή, όπως και η γενικότερη στάση των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο γενικευμένος πόλεμος του Ισραήλ και των ΗΠΑ κατά του Ιράν ήταν μια εξέλιξη που η Άγκυρα δεν ανέμενε και απευχόταν, καθώς τίθενται πλέον υπό αμφισβήτηση βασικές παραδοχές της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής. Η αναβαθμισμένη δε στρατιωτική συνεργασία της Ελλάδας με το Ισραήλ και την Κύπρο προκαλεί σοβαρή δυσανεξία στην πολιτική και στρατιωτική ηγεσία της Τουρκίας.
Στις πρώτες ημέρες των στρατιωτικών επιχειρήσεων των ΗΠΑ και του Ισραήλ η Τουρκία ήλπιζε να κεφαλαιοποιήσει υπέρ της τη δυσφορία των ισλαμικών κρατών. Οι προσπάθειες όμως της Άγκυρας προσέκρουσαν σε τοίχο στην άτυπη σύνοδο των Υπουργών Εξωτερικών των ισλαμικών κρατών που διεξήχθη στην Τζέντα της Σαουδικής Αραβίας στις 19 Μαρτίου. Ο Τούρκος Υπουργός Χακάν Φιντάν έδωσε διπλωματική μάχη να υπάρξει στο κοινό ανακοινωθέν καταδίκη της επίθεσης των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν, αλλά τα αραβικά κράτη αρνήθηκαν πεισματικά να καταγγείλουν τον πόλεμο κατά του Ιράν και αρκέσθηκαν σε μια καταδίκη της εισβολής του Ισραήλ στο Λίβανο.
Συναγερμό δε προκάλεσε στην Άγκυρα το ενδεχόμενο ένοπλης ενεργοποίησης των αντικαθεστωτικών κουρδικών οργανώσεων στο βόρειο Ιράν, με μακροπρόθεσμο στόχο την δημιουργία ανεξάρτητου κουρδικού κράτους. Είναι προφανές ότι σε περίπτωση ανεξέλεγκτης κατάρρευσης του καθεστώτος των μουλάδων, οι κουρδικές ένοπλες οργανώσεις θα επιχειρήσουν να δημιουργήσουν τετελεσμένα στο βόρειο Ιράν. Μια τέτοια -έστω και ελάχιστα πιθανή- εξέλιξη αποτελεί κόκκινο πανί για την Τουρκία.
Ενοχλημένη είναι επίσης η Άγκυρα με την παρουσία ελληνικών και λοιπών ευρωπαϊκών ναυτικών δυνάμεων στα ανοικτά της Κύπρου, για την προστασία της Κυπριακής Δημοκρατίας από πιθανές πυραυλικές επιθέσεις από το Ιράν και τους Χεζμπολάχ. Μετά από αρκετές ημέρες αμηχανίας, ο Τούρκος Πρόεδρος δήλωσε την περασμένη εβδομάδα πως “οι ξένες δυνάμεις που βρίσκονται στην Κύπρο στο πλαίσιο των εντάσεων με το Ιράν δεν θα πρέπει να παραμείνει εκεί μόνιμα”. Οξεία υπήρξε επίσης η αντίδραση της τουρκικής κυβέρνησης στην εγκατάσταση πυροβολαρχίας Patriot στην Κάρπαθο, ενώ ενόχληση έχει προκαλέσει στην Άγκυρα και η εγκατάσταση πυροβολαρχίας Patriot και στη Θράκη για την αντιαεροπορική άμυνα και της συμμάχου Βουλγαρίας.
Στην κορυφή όμως των ενοχλήσεων της Τουρκίας βρίσκεται η τριμερής συνεργασία Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ, με τον Τούρκο Υπουργό Εξωτερικών να αναφέρεται στο ζήτημα δυο φορές τις τελευταίες ημέρες, επισείοντας μάλιστα και τον κίνδυνο πολέμου. Εχθές μάλιστα ο Χακάν Φιντάν δήλωσε πως “η ανησυχία δεν περιορίζεται στην Τουρκία, αλλά εκφράζεται έντονα και από μουσουλμανικές χώρες της περιοχής, οι οποίες παρακολουθούν με προβληματισμό τις εξελίξεις, ιδιαίτερα υπό το πρίσμα της πολιτικής του Ισραήλ”. Οι δηλώσεις αυτές ήρθαν μερικές ημέρες μετά την ανακοίνωση νέας συνόδου της τριμερούς τον Ιούνιο στην Ουάσιγκτον με τη συμμετοχή και των Ηνωμένων Πολιτειών.
Όσον αφορά τις σχέσεις με την Ελλάδα, ο Ρετσέπ Ταγίπ Ερντογάν την Παρασκευή κατήγγειλε “τις μαξιμαλιστικές μονομερείς προσεγγίσεις που επιδιώκουν να απομονώσουν την Τουρκία και την ΤΔΒΚ”, αν και πρόσθεσε πως “η Τουρκία δεν θα προσχωρήσει σε μάταιες ενέργειες που εναποθέτουν ελπίδες στο κλίμα του πολέμου”. Δεν παρέλειψε βέβαια ο Τούρκος Πρόεδρος να κατηγορήσει και πάλι την Ελλάδα για “παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων της τουρκικής [sic] μειονότητας της Δυτικής Θράκης”. Οι συγκεκριμένες δηλώσεις ήρθαν λίγα 24ωρα μετά από συνεχείς παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου από οπλισμένα τουρκικά μαχητά F-16, όπως και μη επανδρωμένα και κατασκοπευτικά αεροσκάφη.
Στην Άγκυρα επικρατεί επίσης σοβαρός προβληματισμός ως προς τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ και Αμερικανών αξιωματούχων για πιθανή αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από το NATO. Το τουρκικό πολιτικό και στρατιωτικό κατεστημένο λαμβάνει σοβαρά υπόψη του τις συγκεκριμένες δηλώσεις και στην Άγκυρα κλίνουν προς το συμπέρασμα πως δεν πρέπει καθόλου να αποκλειστεί ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Γι αυτό και ο Τούρκος Πρόεδρος προτίθεται να αναλάβει συγκεκριμένη πρωτοβουλία κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας που θα διεξαχθεί τον Ιούλιο στην Άγκυρα, με σκοπό να αποφευχθεί τυχόν αποχώρηση των ΗΠΑ από το NATO.
Στην τουρκική κυβέρνηση θεωρούν ότι η συμμετοχή των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ αποτελεί κορυφαίο ζήτημα εθνικής ασφαλείας για την χώρα, διότι χωρίς τις ΗΠΑ ως κορυφαίο σύμμαχο στο ΝΑΤΟ η Τουρκία θα ήταν ιδιαίτερα εκτεθειμένη απέναντι στο Ισραήλ. Τα γεγονότα των τελευταίων τριών ετών στη Μέση Ανατολή -Γάζα, Λίβανος, Συρία, Ιράν- έχουν οδηγήσει την τουρκική ηγεσία στο συμπέρασμα ότι ο βασικός κίνδυνος για την ασφάλεια και τα συμφέροντα της Τουρκίας είναι το Ισραήλ. Ο πόλεμος δε των ΗΠΑ και του Ισραήλ έχουν οδηγήσει τους Τούρκους οπαδούς του “ευρασιανισμού”, όπως ο εμπνευστής της “Γαλάζιας Πατρίδας” ναύαρχος Τσεμ Γκιούρντενιζ, να προτείνουν την στρατιωτική συνεργασία και μετέπειτα συμμαχία με την Ρωσία και την Κίνα ως αντιστάθμισμα στην “επιθετικότητα των ΗΠΑ και του Ισραήλ”.
Ο συσσωρευμένος αυτός γεωπολιτικός εκνευρισμός και σκεπτικισμός στην Άγκυρα παραμένει προς το παρόν καθαρά σε φραστικό επίπεδο, χωρίς να διαφαίνεται ότι υπάρχει κάποια κατασταλαγμένη άποψη για το πως πρέπει να τοποθετηθεί η Τουρκία απέναντι σε αυτό το μεταβαλλόμενο πεδίο στην ευρύτερη περιοχή. Ενδεχομένως να δούμε τις πραγματικές αντιδράσεις της Τουρκίας όταν γίνει πιο ξεκάθαρο το τοπίο στη σύγκρουση των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν και την Χεζμπολάχ.