Ο νέος κύκλος των δημοσκοπήσεων βρίσκεται σε εξέλιξη. Η πρώτη ανάγνωσή τους βγάζει και τους τίτλους στα ρεπορτάζ-πανομοιότυπα με τους προηγούμενους μήνες.
Η ΝΔ προηγείται με 30% στην εκτίμηση ψήφου, η ΕΛΑΣ ακολουθεί με ποσοστά της τάξης του 15% και πιο πίσω το ΠΑΣΟΚ με 12-13%. Η ακρίβεια αναδεικνύεται το υπ’ αριθμόν ένα πρόβλημα για τους πολίτες-εντάξει, δεν χρειάζεται έρευνα γι’ αυτό μια βόλτα στα σούπερ μάρκετ αρκεί. Η μάχη για τη δεύτερη θέση ανάμεσα σε ΕΛΑΣ και ΠΑΣΟΚ καλά κρατεί. Κάπου εδώ συνήθως εξάγεται το συμπέρασμα μιας δημοσκοπικής σταθερότητας ή, επί το λαϊκότερο, η βελόνα είναι κολλημένη για τους «Big Three».
Ας ρίξουμε όμως μια δεύτερη ματιά στις έρευνες της Opinion Poll και της Pulse. Όλα δείχνουν ότι, σε αντίθεση με τη «στατική» εικόνα των τριών μεγαλύτερων κομμάτων, στο ευρύτερο κομματικό φάσμα γίνεται το «έλα να δεις». Εμφανίζονται στις μετρήσεις να εισέρχονται στη Βουλή είτε 9 (Opinion)είτε και 11 κόμματα, συνολικά (Pulse, που τον περασμένο μήνα έδινε 10 κόμματα εντός Βουλής). Στην Pulse, πέρα από τον ΣΥΡΙΖΑ και το ΜέΡΑ25 στο 3%, η Ελπίδα για τη Δημοκρατία, η Φωνή Λογικής και η Συμμαχία Ελλήνων βρίσκονται στο 4%. Αν οι σχηματισμοί αυτοί διατηρήσουν διακριτά ακροατήρια, η ψήφος διαμαρτυρίας μπορεί να αποκτήσει ευρεία κοινοβουλευτική εκπροσώπηση χωρίς να συγκεντρωθεί σε έναν διεκδικητή της εξουσίας.
Όλα αυτά μπορεί να μεταβληθούν από τον ερχόμενο κιόλας μήνα. Η πιθανή εμφάνιση του κόμματος του Αντώνη Σαμαρά στις 29 Νοεμβρίου, δημιουργεί νέα δεδομένα. Το ενδεχόμενο κόμματος Σαμαρά μπορεί να έχει διπλό αποτέλεσμα. Αν αντλήσει ψήφους από τη ΝΔ και περάσει το 3% χωρίς να εκτοπίσει κάποιον ήδη κοινοβουλευτικό σχηματισμό, δυσκολεύει την αυτοδυναμία κυρίως επειδή μειώνει το ποσοστό του πρώτου κόμματος. Αν προσελκύσει ψηφοφόρους κυρίως από άλλους μικρούς σχηματισμούς και ωθήσει κάποιους κάτω από το 3%, μπορεί να αυξήσει την εκτός Βουλής ψήφο και να χαμηλώσει τον πήχη Από την άλλη, η πτώση του κόμματος της κ. Καρυστιανού είναι συνεχιζόμενη. Το ενδεχόμενο να μείνει -δημοσκοπικά-εκτός Βουλής είναι πιθανό. Και μόνο οι δύο αυτοί παράμετροι μπορούν να δημιουργήσουν ένα νέο τοπίο, που δεν αφορά μόνο στη διάταξη των μικρότερων κομμάτων.
Το ερώτημα είναι αν ο κατακερματισμός αυτός μπορεί να μειωθεί όσο πλησιάζουμε στην κάλπη. Αυτό μπορεί να συμβεί αν ένα μέρος των ψηφοφόρων επιλέξει μεγαλύτερο κόμμα για να επηρεάσει τον σχηματισμό κυβέρνησης ή αν η διαφορετική κινητοποίηση των εκλογικών ακροατηρίων αφήσει οριακά σχήματα κάτω από το 3%. Εδώ έχει σημασία πού πάνε οι ψήφοι. Αν ένα κόμμα μείνει στο 2,9%, σχεδόν τρεις μονάδες βγαίνουν από την κατανομή των εδρών και ο πήχης για τη ΝΔ πέφτει. Αν το ίδιο κόμμα χάσει τους ψηφοφόρους του προς την ΕΛΑΣ ή το ΠΑΣΟΚ, οι ψήφοι αυτές εξακολουθούν να μετρούν στην κατανομή. Αν μετακινηθούν προς τη ΝΔ, τότε ενισχύεται απευθείας το ποσοστό της. Επομένως, μια μικρότερη σε αριθμό κομμάτων Βουλή μπορεί να προκύψει με πολύ διαφορετικές συνέπειες για την αυτοδυναμία και τη γενικότερη διάταξη δυνάμεων.
‘Ήδη αυτή η ρευστότητα στους «μικρούς» προκαλεί αναταράξεις στα τρία κόμματα που προηγούνται δημοσκοπικά. Η ΝΔ βρίσκεται μακριά από το στόχο της αυτοδυναμίας, αλλά ταυτόχρονα καταγράφει το εύρημα της Opinion για ισχυρό ρεύμα υπέρ της αυτοδυναμίας (46,7%) έναντι του ισοδύναμου για κυβερνήσεις συνεργασίας (46,6%). Ενισχύει την θέση της για μια κάλπη αλλά ταυτόχρονα βλέπει πως δεξιά της συσσωρεύεται ψήφος δυσαρέσκειας της τάξης του 20%. Η ΕΛΑΣ που παραμένει σε ποσοστά κάτω των προσδοκιών του αρχηγού της, μετατρέπει τη διακήρυξη για προγραμματικό συνέδριο σε οργανωτικό, τον προσεχή Φεβρουάριο. Το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί διεύρυνση αλλά με στελέχη όπως η κ. Κασιμάτη, που προκαλούν εσωκομματικές δυσφορίες και σε κάθε περίπτωση δεν ελκύουν δυνάμεις από το Κέντρο. Η ΝΔ μπορεί να διατηρήσει την πρωτιά αλλά ο ίδιος ο Πρωθυπουργός δεν αποκλείει να χρειαστεί συνεργασία για να κυβερνηθεί ο τόπος. Από την άλλη, η πολυδιάσπαση κάνει δυσκολότερη και τη συγκρότηση μιας εναλλακτικής πλειοψηφίας, γιατί αυξάνει τις προγραμματικές αποστάσεις που πρέπει να γεφυρωθούν αλλά και τους αρχηγικούς ανταγωνισμούς.
Η ρευστότητα στο ευρύτερο πολιτικό φάσμα συνυπάρχει με την σκληρή καθημερινότητα μεγάλου μέρους του πληθυσμού-ακρίβεια, στέγη- και ταυτόχρονα με ένα αβέβαιο γεωπολιτικά περιβάλλον. Ο χρόνος προς τις κάλπες, στο μεταξύ, είναι μακρύς και οι παράγοντες που ενδέχεται να μεταβάλλουν τους παρόντες συσχετισμούς είναι μη ανιχνεύσιμοι. Όσο για την πολυδιάσπαση στο φάσμα τόσο προς τα Αριστερά όσο και δεξιά της ΝΔ, μπορεί να φαίνεται ότι ευνοεί τα μεγαλύτερα κόμματα, που πάντως παραγνωρίζουν ότι αυτή οφείλεται στη διασπορά ψήφων στα μικρότερα κόμματα, με κύριο κριτήριο είτε την τιμωρητική διάθεση είτε τον έρποντα αντισυστημισμό. Αυτός τελικά μπορεί να είναι ο καθοριστικός παράγοντας είτε για την αυτοδυναμία είτε για την πολυπόθητη δεύτερη θέση…