Σημαντική μείωση της γραφειοκρατίας και ουσιαστική ελάφρυνση στις συναλλαγές των πολιτών και των επιχειρήσεων με το Δημόσιο φέρνει η πλήρης εφαρμογή του νόμου 5293/2026.
Η μεταρρύθμιση, η οποία θεσπίστηκε με πρωτοβουλία του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη, αποσκοπεί στη διαμόρφωση ενός πιο φιλικού και ευέλικτου κράτους, περιορίζοντας δραστικά τα δικαιολογητικά και τα πιστοποιητικά που ζητούν από τους πολίτες οι δημόσιες υπηρεσίες.
Στο πλαίσιο του συντονισμού της διυπουργικής πρωτοβουλίας για την απλοποίηση των διαδικασιών του Εθνικού Μητρώου Διοικητικών Διαδικασιών «ΜΙΤΟΣ», η επεξεργασία των δεδομένων της ηλεκτρονικής πλατφόρμας αποτυπώνει ήδη τα πρώτα μετρήσιμα αποτελέσματα από τους πρώτους μήνες εφαρμογής της.
Η βασική τομή του νέου θεσμικού πλαισίου εστιάζει στην αντικατάσταση των 25 πιο συνηθισμένων δικαιολογητικών που απαιτούσαν έως τώρα οι δημόσιες υπηρεσίες, με μία απλή υπεύθυνη δήλωση.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία από το «ΜΙΤΟΣ», η αλλαγή αυτή οδηγεί στην άμεση απλοποίηση 1.007 διοικητικών διαδικασιών από τις συνολικά 2.500 που απαιτούν δικαιολογητικά. Δηλαδή απλοποιείται το 40% των διαδικασιών του Μητρώου, εξοικονομώντας σε ετήσια βάση 42,5 εκατομμύρια δικαιολογητικά για πολίτες και επιχειρήσεις. Η μεταρρύθμιση έχει οριζόντιο χαρακτήρα, καθώς αφορά σε 32 φορείς του Δημοσίου, ενώ, ειδικότερα, απλοποιούνται 622 διαδικασίες που αφορούν πολίτες και 385 που αφορούν επιχειρήσεις.
Με το νέο σύστημα, οι πολίτες και οι επιχειρήσεις δεν χρειάζεται πλέον να προσκομίζουν δικαιολογητικά τα οποία το Δημόσιο ήδη διαθέτει στις βάσεις δεδομένων του. Για παράδειγμα, αντί για πιστοποιητικά όπως το αντίγραφο ποινικού μητρώου, ο τίτλος σπουδών, η φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα, η βεβαίωση μόνιμης κατοικίας και μια σειρά ακόμη εγγράφων, θα αρκεί πλέον μία υπεύθυνη δήλωση.
Η αναζήτηση, η επαλήθευση και η διασταύρωση των στοιχείων θα πραγματοποιούνται εφεξής αυτεπάγγελτα από τις ίδιες τις δημόσιες υπηρεσίες.
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, δήλωσε:
«Πρόκειται για μια πολύ σημαντική μεταρρυθμιστική τομή. Ο νόμος για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη απλοποιεί το 40% των διαδικασιών που είναι καταγεγραμμένες στην ηλεκτρονική πλατφόρμα ΜΙΤΟΣ και αφορούν στις σχέσεις κράτους και πολίτη. 1.000 από τις περίπου 2.500 διαδικασίες που είναι καταγεγραμμένες εκεί, απλοποιούνται. Και οι πολίτες θα μπορούν πια με μια υπεύθυνη δήλωση να απαλλάσσονται από αναζήτηση πιστοποιητικών που τα κατέχει το Δημόσιο και για διαφόρους λόγους δεν μπορεί ακόμα να τους τα δώσει.
»Ακολουθούμε τον δρόμο της Γαλλίας και της Ισπανίας σε αυτό, και έτσι απαλλάσσονται οι πολίτες από το να αναζητούν κάθε χρόνο συνολικά 42,5 εκατομμύρια πιστοποιητικά».
Τα 25 πιο συνηθισμένα δικαιολογητικά
Τα 25 δικαιολογητικά που οι πολίτες καλούνται συχνότερα να αναζητήσουν και να προσκομίσουν στις συναλλαγές τους με το Δημόσιο είναι τα εξής:
- Αντίγραφο ή απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης γέννησης
- Αντίγραφο ή απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης γάμου
- Αντίγραφο ή απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης συμφώνου συμβίωσης
- Αντίγραφο ή απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης θανάτου
- Πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών
- Πιστοποιητικό εντοπιότητας
- Πιστοποιητικό ιθαγένειας
- Πιστοποιητικό εγγραφής στα μητρώα αρρένων
- Βεβαίωση μόνιμης κατοικίας
- Πιστοποιητικό στρατολογικής κατάστασης
- Αντίγραφο ποινικού μητρώου
- Αντίγραφο τίτλου σπουδών
- Πράξη ακαδημαϊκής αναγνώρισης τίτλων σπουδών αλλοδαπής (ΔΟΑΤΑΠ)
- Βεβαίωση φοίτησης σε σχολείο / Βεβαίωση σπουδών
- Αποδεικτικό φορολογικής ενημερότητας
- Βεβαίωση φορολογικού μητρώου
- Αποδεικτικό ασφαλιστικής ενημερότητας
- Βεβαίωση προϋπηρεσίας (e-ΕΦΚΑ)
- Βεβαίωση χρόνου ανεργίας
- Αποδεικτικό έκδοσης ΑΜΚΑ
- Ενιαίο πιστοποιητικό δικαστικής φερεγγυότητας
- Πιστοποιητικό περί δημοσίευσης ή μη διαθήκης
- Πιστοποιητικό περί αποποίησης ή μη κληρονομιάς
- Πιστοποιητικό περί αμφισβήτησης- προσβολής ή μη κληρονομικού δικαιώματος
- Βεβαίωση περί μη οφειλής ΤΑΠ
Τα δικαιολογητικά που χρησιμοποιούνται περισσότερο
-Το αντίγραφο ποινικού μητρώου απαιτείται σε 293 διαφορετικές διαδικασίες.
-Το αντίγραφο τίτλου σπουδών σε 275 διαδικασίες.
-Το αποδεικτικό φορολογικής ενημερότητας σε 158 διαδικασίες.
-Το αποδεικτικό ασφαλιστικής ενημερότητας σε 113 διαδικασίες.
-Η βεβαίωση φορολογικού μητρώου σε 100 διαδικασίες.
Οι φορείς που επηρεάζονται περισσότερο
Η μεταρρύθμιση έχει οριζόντιο χαρακτήρα και επηρεάζει συνολικά 32 δημόσιους φορείς. Η μεγαλύτερη επίδραση εντοπίζεται:
-Στο υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, όπου απλοποιούνται 230 περιπτώσεις προσκόμισης δικαιολογητικών,
-στο υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, με 226,
-στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας, με 135,
-στο υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, με 61,
-στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με 59.
Τι σημαίνει στην πράξη (παραδείγματα)
- Αίτηση για σύνταξη λόγω θανάτου ασφαλισμένου του Δημοσίου
Πριν από τον νόμο Χατζηδάκη:
Μέχρι σήμερα, ένας πολίτης που υπέβαλλε αίτηση για σύνταξη λόγω θανάτου ασφαλισμένου του Δημοσίου έπρεπε να αναζητήσει και να προσκομίσει, μεταξύ άλλων, ληξιαρχική πράξη γάμου ή συμφώνου συμβίωσης, ληξιαρχική πράξη θανάτου και πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών.
Μετά τον νόμο Χατζηδάκη
Πλέον, τα 3 αυτά δικαιολογητικά, από τα συνολικά 13 που απαιτούνται, αντικαθίστανται από υπεύθυνη δήλωση. Το όφελος δηλαδή στη συγκεκριμένη διαδικασία είναι 23%.
- Διόρθωση στοιχείων μητρώου της ΔΥΠΑ
Πριν από τον νόμο Χατζηδάκη
Ο πολίτης που υπέβαλλε αίτηση για διόρθωση στοιχείων στο μητρώο της ΔΥΠΑ έπρεπε να προσκομίσει, μεταξύ άλλων, αποδεικτικό έκδοσης ΑΜΚΑ, βεβαίωση μόνιμης κατοικίας, βεβαίωση φορολογικού μητρώου και πιστοποιητικό στρατολογικής κατάστασης.
Μετά τον νόμο Χατζηδάκη
Τα τέσσερα αυτά δικαιολογητικά, από τα συνολικά 10 που απαιτούνται, θα καλύπτονται πλέον με μία μόνο υπεύθυνη δήλωση. Το όφελος για τον πολίτη είναι 40%.
- Οριστική τοποθέτηση μόνιμου εκπαιδευτικού Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης μετά από μεταθέσεις και μετατάξεις
Πριν από τον νόμο Χατζηδάκη
Ο εκπαιδευτικός που ολοκλήρωνε τη διαδικασία οριστικής τοποθέτησης μετά από μετάθεση ή μετάταξη έπρεπε να προσκομίσει, μεταξύ άλλων, αντίγραφο ή απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης συμφώνου συμβίωσης, βεβαίωση φοίτησης σε σχολείο ή βεβαίωση σπουδών, βεβαίωση χρόνου ανεργίας και πιστοποιητικό εντοπιότητας.
Μετά τον νόμο Χατζηδάκη
Τα τέσσερα αυτά δικαιολογητικά, από τα συνολικά 15 που απαιτούνται, θα αντικαθίστανται από μία μόνο υπεύθυνη δήλωση. Το όφελος για τον πολίτη είναι 27%.
- Άδεια ίδρυσης και λειτουργίας Μονάδων Παιδικής Προστασίας και Φροντίδας (ΜοΠΠ)
Πριν από τον νόμο Χατζηδάκη
Για την έκδοση άδειας ίδρυσης και λειτουργίας Μονάδων Παιδικής Προστασίας και Φροντίδας (ΜοΠΠ), ο ενδιαφερόμενος έπρεπε να προσκομίσει, μεταξύ άλλων, αντίγραφο ποινικού μητρώου, αποδεικτικό ασφαλιστικής ενημερότητας και αποδεικτικό φορολογικής ενημερότητας.
Μετά τον νόμο Χατζηδάκη
Τα τρία αυτά δικαιολογητικά, από τα συνολικά 16 που απαιτούνται, θα καλύπτονται πλέον με μία μόνο υπεύθυνη δήλωση. Το όφελος για τον πολίτη είναι 19%.
- Γνωστοποίηση Ίδρυσης και Λειτουργίας Γυμναστηρίου ή Αθλητικής Σχολής
Πριν από τον νόμο Χατζηδάκη
Για τη γνωστοποίηση Ίδρυσης και Λειτουργίας Γυμναστηρίου ή Αθλητικής Σχολής, ο πολίτης έπρεπε να προσκομίσει αντίγραφο τίτλου σπουδών και, σε περίπτωση φοίτησης στο εξωτερικό, πράξη ακαδημαϊκής αναγνώρισης τίτλων σπουδών αλλοδαπής (ΔΟΑΤΑΠ), αντίγραφο ποινικού μητρώου, αποδεικτικό ασφαλιστικής ενημερότητας και αποδεικτικό φορολογικής ενημερότητας.
Μετά τον νόμο Χατζηδάκη
Τα 5 αυτά πιστοποιητικά, από τα συνολικά 24 που απαιτούνται, θα καλύπτονται με μία μόνο υπεύθυνη δήλωση. Το όφελος για τον πολίτη είναι 21%.
ΑΠΕ-ΜΠΕ