Τασούλας: Εγκαινίασε την έκθεση «Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης: Θρέμμα του Άθω» στη Θεσσαλονίκη

Για έναν «κοσμοπολίτη και κοσμοκαλόγερο, Βυζαντινό και Ευρωπαίο, ορθόδοξο και μοντέρνο, αντισυμβατικό και αντικομφορμιστή, “παις αεί παίζων” με τα γράμματα, τους αριθμούς και τις ζωγραφιές», έκανε λόγο, αναφερόμενος στον Νίκο Γαβριήλ Πεντζίκη, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας.

Ο ΠτΔ εγκαινιάζοντας την έκθεση ζωγραφικών έργων, σχεδίων και ντοκουμέντων με τίτλο «Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης: Θρέμμα του Άθω», που παρουσιάζεται στην Αγιορειτική Εστία, στο πλαίσιο των 61ων Δημητρίων του Δήμου Θεσσαλονίκης τόνισε ότι «ο λόγιος της “Μητέρας Θεσσαλονίκης” συνέθεσε ένα ξεχωριστό έργο που αντλεί από τη βυζαντινή, δημώδη και εκκλησιαστική παράδοση, βαπτίζεται στις αναζητήσεις της λογοτεχνικής πρωτοπορίας και παραμένει ξεχωριστό, ιδιαίτερο, ακατάτακτο και άκρως γοητευτικό».

Παράλληλα, ο κ. Τασούλας, επεσήμανε τις βαθιές θεολογικές καταβολές του δημιουργού και την ιδιοσυγκρασιακή σχέση του με την παράδοση.

Για τον Νίκο Γαβριήλ Πεντζίκη (1908-1993), το Άγιον Όρος δεν υπήρξε απλώς ένας θρησκευτικός προορισμός, αλλά ένας τόπος βαθιάς πνευματικής εμπειρίας και εσωτερικής ζύμωσης, που τροφοδότησε αδιάκοπα τη σκέψη, τη γραφή και τη ζωγραφική του. Επισκέφθηκε τον Άθω 94 φορές, αρχής γενομένης από τον Ιούνιο του 1934. «Δεν ήταν για εκείνον απλώς ένας θρησκευτικός προορισμός, αλλά ένας τόπος μυστικής εσωτερικής ζύμωσης, ένα ανεξάντλητο πνευματικό κοίτασμα, το οποίο ανέσκαπτε συνεχώς, πλουτίζοντας το έργο του με τα πολύτιμα ευρήματά του», ανέφερε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας.

Ο κ. Τασούλας στάθηκε ιδιαίτερα στην παρομοίωση του Αγίου Όρους από τον Πεντζίκη με τη «δεύτερη πανοπλία του Αχιλλέως». Όπως σημείωσε, η δεύτερη πανοπλία του ήρωα δεν αποτελεί οικογενειακή κληρονομιά ή απλώς σύμβολο ηρωισμού, αλλά συνδέεται με την απόφασή του να επιστρέψει στη μάχη, γνωρίζοντας ότι αυτή θα τον οδηγήσει στον θάνατο. «Αυτή η άλλη στολή είναι ο μοναχισμός, όπως τον γνώρισε και τον βίωσε στο Άγιο Όρος», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας στην επίσκεψη του Πεντζίκη στο Άγιον Όρος το 1952, από την οποία προέκυψαν δεκάδες πίνακες με αγιορείτικα θέματα και το περίφημο σημειωματάριό του, που αποτελεί το επίκεντρο της έκθεσης. Πρόκειται για ένα πυκνογραμμένο τετράδιο 50 σελίδων, όπου συνυπάρχουν σχέδια, σημειώσεις, καταγραφές θαυμάτων, αποτυπώσεις τοιχογραφιών, συζητήσεις με γέροντες και παρατηρήσεις για τη χλωρίδα και την πανίδα του Άθω.

«Το αγιορείτικο περιβάλλον, ανθρώπινο, κτιστό, φυσικό και υπερφυσικό θα αποτελέσει ζείδωρη πηγή καλλιτεχνικής εμπνεύσεως για τον Πεντζίκη», ανέφερε ο κ. Τασούλας, επισημαίνοντας ότι ο δημιουργός κινήθηκε δημιουργικά από τον αρχαίο στον χριστιανικό κόσμο της Ορθοδοξίας, συνδέοντας τη νεωτερική τεχνική της «ροής της συνείδησης» με τα συναξάρια, τη βυζαντινή υμνογραφία και την αγιορείτικη παράδοση.

Στη ζωγραφική του, πρόσθεσε ο κ. Τασούλας για τον Πεντζίκη, αξιοποίησε τα διδάγματα της βυζαντινής τέχνης και τα χρώματα του αγιορείτικου τοπίου, μετατρέποντας τη ζωγραφική πράξη σε μια μορφή προσευχής και ψηλάφησης του Θείου.

Η έκθεση φωτίζει τη βαθιά και πολυδιάστατη σχέση του Πεντζίκη με τον Άθω

Η έκθεση της Αγιορειτικής Εστίας παρουσιάζει, παράλληλα με το σημειωματάριο, 73 ζωγραφικά έργα αγιορείτικης και εκκλησιαστικής θεματογραφίας, καθώς και αρχειακά τεκμήρια του Φαρμακείου Πεντζίκη και της έκθεσης ζωγραφικής του 1952, ενώ αναδεικνύεται η καθοριστική συμβολή του Αγίου Όρους στη διαμόρφωση της προσωπικής γλώσσας και της κοσμοθεωρίας του δημιουργού.

Την τελετή εγκαινίων χαιρέτισε επίσης ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης και πρόεδρος του ΔΣ της Αγιορειτικής Εστίας, Στέλιος Αγγελούδης, ο οποίος τόνισε πως για τον Δήμο Θεσσαλονίκης η υποστήριξη πρωτοβουλιών που αναδεικνύουν την πολιτιστική μας κληρονομιά και δημιουργούν γέφυρες ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, αποτελούν σταθερή προτεραιότητα. «Στον Άθω ο Πεντζίκης ανακάλυπτε ένα τρόπο να προσεγγίζει την τέχνη, τη φύση αλλά κυρίως την ανθρώπινη ύπαρξη μέσα από το πρίσμα της πίστης αλλά και της ορθόδοξης παράδοσης. Οι εικόνες, οι τοιχογραφίες, τα μοναστήρια, οι άνθρωποι και οι μικρές λεπτομέρειες της ζωής γίνονται αφορμές για στοχασμό αλλά και δημιουργία», υπογράμμισε.

Από την πλευρά του ο ιερομόναχος Ιερώνυμος Σιμωνοπετρίτης, εκπρόσωπος της Ιεράς Κοινότητας του Αγίου Όρους και Α’ αντιπρόεδρος της Αγιορειτικής Εστίας, σημείωσε πως η βυζαντινή και ορθόδοξη παράδοση, όπως βιώνεται και διαφυλάσσεται στο Άγιον Όρος, αποτέλεσε για τον Πεντζίκη όχι απλώς αντικείμενο μελέτης, αλλά ζωντανή πηγή δημιουργίας. «Το Άγιον Όρος με τη σιωπή των κελιών, την προσευχή των πατέρων, την ασκητική ζωή, τη λειτουργική παράδοση και τον πλούτο της ορθόδοξης τέχνης έγινε για αυτόν πηγή εμπνεύσεως και τύπος βαθύτερης εσωτερικής αναζητήσεως», είπε χαρακτηριστικά.

Στο ίδιο κλίμα, ο αντιδήμαρχος Πολιτισμού και Β’ αντιπρόεδρος της Αγιορειτικής Εστίας, Βασίλης Γάκης ανέφερε πως ο Πεντζίκης «ανέπτυξε έναν ιδιαίτερο τρόπο να προσεγγίσει τον κόσμο, συνδέοντας την καθημερινή εμπειρία με την πίστη, τη μνήμη και την ορθόδοξη παράδοση».

Την επιμέλεια έκθεσης υπογράφει ο γιος του συγγραφέα και ζωγράφου, Γαβριήλ Νικολάου Πεντζίκης. Την εκδήλωση συντόνισε ο διευθυντής της Αγιορετικής Εστίας Αναστάσιος Ντούρος ενώ μεταξύ άλλων παρόντες ήταν οι υφυπουργοί Πολιτισμού Ιάσων Φωτήλας και Εσωτερικών Κώστας Γκιουλέκας.

Η έκθεση «Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης: Θρέμμα του Άθω» θα φιλοξενείται στην Αγιορειτική Εστία έως τις 23 Ιανουαρίου 2027 και η είσοδος είναι ελεύθερη.

ΑΠΕ - ΜΠΕ