Υπάρχει κάτι σχεδόν ειρωνικό σε όσα συμβαίνουν το τελευταίο διάστημα στον χώρο της Κεντροαριστεράς. Ο μοναδικός πολιτικός που δεν έχει κόμμα, δεν έχει οργανισμό, δεν έχει ανακοινώσει ακόμη επίσημα την επιστροφή του και δεν έχει καν μιλήσει ανοιχτά για τα επόμενα βήματά του, είναι τελικά εκείνος γύρω από τον οποίο περιστρέφονται όλοι στον λεγόμενο προοδευτικό χώρο.
Ο Αλέξης Τσίπρας κατάφερε το πολιτικά δυσκολότερο: να επιστρέψει πριν ακόμη επιστρέψει.
Και αυτό ίσως εξηγεί καλύτερα από οτιδήποτε άλλο τη νευρικότητα που καταγράφεται ταυτόχρονα σε ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ.
Στην Κουμουνδούρου, η συζήτηση για το αν υπάρχει σχέδιο νέου φορέα που την περιλαμβάνει , για το αν θα υπάρξει πολιτική πρωτοβουλία Τσίπρα στην οποία θα συμμετέχουν ή για το αν ο σημερινός ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να επιβιώσει αυτόνομα έχει αρχίσει να μοιάζει υπαρξιακή. Η κρίση που οδήγησε στη σύγκρουση Φάμελλου - Πολάκη δεν ήταν απλώς μια προσωπική ή οργανωτική διαμάχη. Ήταν στην πραγματικότητα η σύγκρουση δύο αγωνιών: εκείνων που θεωρούν ότι ο χώρος χρειάζεται άμεσα νέο πολιτικό σχέδιο εξόδου από την κρίση που βρίσκεται μέσω της συνεργασίας με τον Τσίπρα και εκείνων που φοβούνται ότι οποιαδήποτε συζήτηση για τον Τσίπρα απονομιμοποιεί αυτομάτως την ύπαρξη του ΣΥΡΙΖΑ ως αυτόνομη μονάδα.
Το παράδοξο είναι ότι όσο περισσότερο επιχειρούν να κλείσουν τη συζήτηση, τόσο περισσότερο αυτή επιστρέφει.
Και την ίδια στιγμή, στο ΠΑΣΟΚ, οι αντιδράσεις μοιάζουν εξίσου αποκαλυπτικές. Διότι κανείς δεν επιτίθεται με τέτοια ένταση σε έναν πολιτικό που θεωρεί πραγματικά «τελειωμένο». Οι αιχμές, οι επιθέσεις, οι προσωπικοί τόνοι και η εμφανής ενόχληση απέναντι σε κάθε δημόσια εμφάνιση του πρώην πρωθυπουργού μαρτυρούν κάτι βαθύτερο: τον φόβο ότι η επανενεργοποίηση του Τσίπρα μπορεί να ανατρέψει εκ νέου τις ισορροπίες στον χώρο της Κεντροαριστεράς.
Την ίδια στιγμή, όμως, το ίδιο το ΠΑΣΟΚ μοιάζει να στρώνει μόνο του τον δρόμο για αυτή την επιστροφή. Οι παλινωδίες, η αδυναμία παραγωγής καθαρού πολιτικού στίγματος και κυρίως ο τρόπος με τον οποίο έχει επιλέξει να ασκεί αντιπολίτευση — συχνά με ερασιτεχνισμό και με μια μικροκομματική μιζέρια μεγαλύτερη από αυτή που αντέχει πλέον να καταναλώσει η κοινωνία — δημιουργούν ένα πολιτικό κενό αντί να το καλύπτουν.
Και κάπως έτσι, όσο το ΠΑΣΟΚ επιτίθεται στον Τσίπρα, τόσο περισσότερο τον καθιστά εκ νέου βασικό συνομιλητή και αναπόφευκτο πόλο του χώρου. Οι επιθέσεις εναντίον του δεν τον αποδυναμώνουν πολιτικά. Αντιθέτως , λειτουργούν ως έμμεση επιβεβαίωση ότι παραμένει ο μοναδικός αντίπαλος που θεωρούν πραγματικά επικίνδυνο να τους διεμβολίσει από τη δεύτερη θέση.
Ίσως τελικά αυτό να είναι και το μεγαλύτερο πρόβλημα για την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ αλλά και για τον σημερινό ΣΥΡΙΖΑ: όσο τα δύο κόμματα θυμίζουν τον κακό τους εαυτό, τόσο θα παγιώνεται στην κοινή γνώμη η αίσθηση ότι ο Αλέξης Τσίπρας είναι ο πιθανότερος επόμενος αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης — ακόμη κι αν ο ίδιος δεν έχει ακόμη αποφασίσει πότε και με ποιον τρόπο θα επιστρέψει.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο ενδιαφέρον πολιτικό στοιχείο της συγκυρίας.
Για μεγάλο διάστημα, ο χώρος αυτός λειτουργούσε σαν μια πολυκατοικία με πολλούς προσωρινούς διαχειριστές και διαρκείς καβγάδες για τα κοινόχρηστα. Ξαφνικά, όμως, η πιθανότητα επιστροφής του παλιού ενοικιαστή αρκεί για να προκαλέσει πανικό σε όλους τους ορόφους.
Μόνο που στην πραγματικότητα ο ενοικιαστής έχει ήδη επιστρέψει. Απλώς δεν έχει ακόμη ανοίξει επίσημα την πόρτα του διαμερίσματος.
Ο Αλέξης Τσίπρας εξακολουθεί να διαθέτει κάτι που κανείς άλλος στον χώρο δεν έχει καταφέρει να αποκτήσει μετά την αποχώρησή του: πολιτικό βάρος δυσανάλογο της τρέχουσας θεσμικής του θέσης. Δεν είναι αρχηγός κόμματος, αλλά εξακολουθεί να καθορίζει την ατζέντα. Δεν έχει ανακοινώσει πολιτική πρωτοβουλία, αλλά οι άλλοι τοποθετούνται καθημερινά απέναντί του. Δεν μιλά συχνά, αλλά όταν εμφανίζεται, ολόκληρος ο χώρος μετακινείται γύρω από τη σκιά του.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα επιστρέψει θριαμβευτικά ή ότι η κοινωνία περιμένει με ανυπομονησία ένα νέο πολιτικό εγχείρημα. Η πολιτική δεν λειτουργεί με νοσταλγία. Σημαίνει όμως ότι, αυτή τη στιγμή, κανείς άλλος δεν φαίνεται ικανός να επιβάλει δική του ηγεμονία στον χώρο.
Και ίσως τελικά εκεί να βρίσκεται η πραγματική αγωνία τόσο του ΣΥΡΙΖΑ όσο και του ΠΑΣΟΚ: ότι ενώ πίστεψαν πως μπήκαν στη μετα-Τσίπρα εποχή, ανακαλύπτουν τώρα ότι η εποχή αυτή δεν έχει ακόμη ξεκινήσει.
Κάπως έτσι, πολλοί στην Κεντροαριστερά μοιάζουν τελευταία με ανθρώπους που μετακόμισαν βιαστικά, άλλαξαν τις πινακίδες στην είσοδο και τακτοποίησαν τα έπιπλα, μόνο για να συνειδητοποιήσουν ξαφνικά ότι ο προηγούμενος ένοικος εξακολουθεί να κρατά τα κλειδιά.