Με αιχμή την απάντηση στην εσωτερική κριτική και το καθαρό μήνυμα προς Ουάσιγκτον περί μη επιδιαιτησίας, η κυβέρνηση αποτιμά θετικά το καλό κλίμα της συνάντησης Μητσοτάκη-Ερντογάν στην Άγκυρα, βλέποντας στο τετ α τετ και στην 6η Σύνοδο του ΑΣΣ επιβεβαίωση της στρατηγικής των ανοιχτών διαύλων και του δομημένου διαλόγου.
Με αφορμή τα αποτελέσματα της συνάντησης Μητσοτάκη–Ερντογάν στην Άγκυρα, η κυβέρνηση επιχειρεί να δώσει πολιτικό βάθος στη συγκυρία. Από τη μία, στρέφει τα πυρά της κατά του Αντώνη Σαμαρά, απορρίπτοντας τη γραμμή που αμφισβήτησε τη σκοπιμότητα του ταξιδιού και μίλησε για λάθος επιλογή. Από την άλλη, διατυπώνει –σε σύμπτωση με την τουρκική πλευρά– σαφές μήνυμα ότι τα ελληνοτουρκικά δεν αποτελούν αντικείμενο τρίτης επιδιαιτησίας.
Εξάλλου, στο κυβερνητικό επιτελείο η συνάντηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αξιολογείται συνολικά ως θετική, με την εκτίμηση ότι τόσο το τετ α τετ στην Άγκυρα όσο και η 6η Σύνοδος του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας επιβεβαίωσαν τη στρατηγική επιλογή της Αθήνας για διατήρηση ανοιχτών διαύλων και ενός δομημένου διαλόγου, ακόμη και σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής ρευστότητας.
Η κυβέρνηση απαντά στην αντιπολίτευση: «Απορρίπτουμε τον εύκολο πατριωτισμό, επιλέγουμε σοβαρή διπλωματία»
Σε αυτό το πλαίσιο, το Μαξίμου αξιοποιεί τη συνάντηση και ως αφορμή για ευθεία επίθεση στη ρητορική που, όπως υποστηρίζει, επενδύει στον «εύκολο πατριωτισμό». Κυβερνητικά στελέχη κάνουν λόγο για υποκρισία ενός ψευτοπατριωτισμού που καταγγέλλει τον διάλογο ως ενδοτισμό, αλλά αποφεύγει να αναλάβει την ευθύνη μιας σοβαρής και θεσμικής διαχείρισης των ελληνοτουρκικών.
Στην προ-χθεσινή ενημέρωση των πολιτικών συντακτών, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης εμφανίστηκε να «σηκώνει το γάντι» απέναντι στα πυρά της αντιπολίτευσης, αλλά και προς τον πρώην πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος είχε χαρακτηρίσει λάθος το ταξίδι του πρωθυπουργού «κάτω από αυτές τις συνθήκες». Όπως είπε, επιβεβαιώθηκε «η στρατηγική επιλογή της κυβέρνησης» για «μια ουσιαστικά υπερήφανη, χωρίς ψευτοπατριωτικές κορόνες, εξωτερική πολιτική», προσθέτοντας ότι η παρουσία του πρωθυπουργού στην Τουρκία ήταν «η καλύτερη δυνατή απάντηση» σε όσους μιλούσαν για ενδοτικότητα και υποχωρητικότητα.
Ενίσχυση των δίαυλων επικοινωνίας
Στην κυβερνητική ανάγνωση, το βασικό μήνυμα της προ-χθεσινής ημέρας είναι ότι οι ελληνοτουρκικές σχέσεις βρίσκονται σήμερα σε ένα ικανοποιητικό και λειτουργικό επίπεδο, το οποίο αφενός επιτρέπει την αποτροπή ή τη διαχείριση εντάσεων και αφετέρου καλλιεργεί τις αναγκαίες συνθήκες ώστε, σε βάθος χρόνου, να εξεταστούν πιο δύσκολα ζητήματα. Εξάλλου, οι δίαυλοι επικοινωνίας όχι μόνο διατηρούνται αλλά και επεκτείνονται, υπογράφονται αμοιβαία επωφελείς συμφωνίες και, μέσα από την εμπέδωση αυτής της ατμόσφαιρας, διαμορφώνεται συγκρατημένη αισιοδοξία ότι δεν θα παράγονται κρίσεις, όπως παρατηρεί έμπειρη κυβερνητική πηγή που μίλησε στο iefimerida
Την ίδια στιγμή, ωστόσο, ξεκαθαρίζεται ότι αυτή η προσέγγιση δεν συνεπάγεται υποχώρηση από τις βασικές ελληνικές θέσεις. Αντιθέτως, στις κοινές δηλώσεις με τον Τούρκο πρόεδρο, ο πρωθυπουργός διατύπωσε με αυτοπεποίθηση τα ελληνικά επιχειρήματα, ζητώντας την άρση κάθε απειλής προς την κυριαρχία της χώρας, με αιχμή το casus belli και συνολικά την απειλή πολέμου.
Γεραπετρίτης: Ο διάλογος με την Τουρκία είναι κρίσιμος για τη στρατηγική σταθερότητας
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η συνέντευξη του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη στην ΕΡΤ, λίγες ώρες μετά την επιστροφή του στην Αθήνα. Ο κ. Γεραπετρίτης περιέγραψε έναν «κύκλο στρατηγικής της ελληνικής διπλωματίας» με στόχο «να υπάρχουν ανοιχτοί δίαυλοι, κανόνες και ένας δομημένος διάλογος με την Τουρκία», σημειώνοντας ότι ακόμη και το να συζητάς διαφωνώντας, χωρίς να παράγονται κρίσεις, αποτελεί κατάκτηση.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη διάκριση ανάμεσα στη χαμηλή και την υψηλή πολιτική. Στο επίπεδο της χαμηλής πολιτικής –πολιτικός διάλογος, θετική ατζέντα και Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης– έχουν υπάρξει απτά αποτελέσματα που καθιστούν τη σχέση λειτουργική και σχέσης καλής γειτονίας. Στον αντίποδα, στο επίπεδο της υψηλής πολιτικής, επανέλαβε ότι η Ελλάδα αναγνωρίζει μία και μόνη διαφορά με την Τουρκία που μπορεί να τεθεί ενώπιον διεθνούς δικαιοδοσίας: την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας. Οτιδήποτε πέραν αυτού αφορά ζητήματα κυριαρχίας και είναι εκτός διαλόγου.
Ο υπουργός Εξωτερικών στάθηκε επίσης στη σημασία της αναφοράς του Τούρκου προέδρου ότι η επίλυση των διαφορών πρέπει να γίνεται με βάση το διεθνές δίκαιο, υπενθυμίζοντας ότι με τη Διακήρυξη των Αθηνών του 2023 οι δύο χώρες συμφώνησαν πως οι διαφορές τους επιλύονται σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και ιδίως το Δίκαιο της Θάλασσας.
Τάσος Χατζηβασιλείου για Τουρκία για Casus Belli
Την ίδια ώρα, αναγνωρίζεται ότι δεν υπάρχει ακόμη το επίπεδο ωριμότητας ώστε να γίνει το επόμενο μεγάλο βήμα: να ανακληθεί το casus belli και να ξεκινήσει ουσιαστική συζήτηση για τη μοναδική διαφορά, τις θαλάσσιες ζώνες στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Επιμένουν, όμως, ότι υπάρχει το επίπεδο κατανόησης και η πολιτική βούληση της παρούσας ηγεσίας ώστε, υπό προϋποθέσεις και με καθορισμένο εύρος συζήτησης, να γίνει αυτή η συζήτηση.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο γραμματέας Διεθνών Σχέσεων και Ε.Ε. της Νέας Δημοκρατίας, Τάσος Χατζηβασιλείου, ο οποίος τόνισε ότι «δεν θυμάμαι στη Μεταπολίτευση Έλληνα πρωθυπουργό να ζητά τόσο καθαρά, μέσα στην Τουρκία και ενώπιον Τούρκου ηγέτη, την άρση αυτής της απαράδεκτης απειλής», υπογραμμίζοντας ότι «δεν υπήρξε ουσιαστική αντίδραση από την άλλη πλευρά».
Γεραπετρίτης: «Ελλάδα και Τουρκία θα λύσουμε τα θέματα μόνοι μας»
Το δεύτερο επίπεδο των μηνυμάτων της Άγκυρας αφορά το διεθνές περιβάλλον και ειδικά τις Ηνωμένες Πολιτείες. Σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής ρευστότητας, Αθήνα και Άγκυρα συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι δεν συμφέρει καμία πλευρά του Αιγαίου να ανοίξει «φάκελος ελληνοτουρκικά» με όρους εξωτερικής επιδιαιτησίας.
Τα σενάρια περί αμερικανικής διαμεσολάβησης ενισχύθηκαν και μετά από δημόσιες τοποθετήσεις του πρέσβη των ΗΠΑ στην Άγκυρα, Τόμ Μπάρακ. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Γιώργος Γεραπετρίτης ξεκαθάρισε στην ΕΡΤ:
«Καταρχάς, να επισημάνω ότι η βούληση των δύο κρατών, Ελλάδας και Τουρκίας, όπως διατυπώθηκε κι εχθές, είναι ότι τα όποια θέματά μας θα τα λύνουμε μόνοι μας…»
Παράλληλα, η κυβέρνηση προβάλλει ως ένδειξη αποτελεσματικότητας της πολιτικής της τη σημαντική μείωση των μεταναστευτικών ροών και τον σχεδόν μηδενισμό των παραβιάσεων του ελληνικού εναέριου χώρου σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια.
Συνολικά, το Μαξίμου επιχειρεί να παρουσιάσει τη συνάντηση στην Άγκυρα όχι ως μεμονωμένο γεγονός, αλλά ως κρίκο μιας ευρύτερης στρατηγικής: διάλογος χωρίς μετατόπιση από τις πάγιες θέσεις, απόρριψη τόσο του εσωτερικού πλειοδοτικού πατριωτισμού όσο και των εξωτερικών επιδιαιτησιών και διαχείριση των ελληνοτουρκικών με όρους σταθερότητας και θεσμικής συνέπειας.