Με το Τουρκολιβυκό στο επίκεντρο και στόχο να διατηρηθούν ανοιχτοί οι δίαυλοι με Τρίπολη και Βεγγάζη, ο ΥΠΕΞ, Γιώργος Γεραπετρίτης, μεταβαίνει στη Λιβύη για κρίσιμες επαφές.
Η σημερινή επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, στη Βεγγάζη, με αφορμή και τα εγκαίνια του νέου κτιρίου του ελληνικού γενικού προξενείου, και η μετάβασή του την Τετάρτη στην Τρίπολη, εντάσσονται στη στρατηγική της Αθήνας για διατήρηση ανοιχτών διαύλων με τα δύο κέντρα εξουσίας της διαιρεμένης χώρας, μετά την αναθέρμανση των επαφών που ακολούθησε την περσινή κρίση.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο, πρώτο στην ατζέντα
Πρώτο ζήτημα στην ατζέντα παραμένει το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο θα τεθεί στις επαφές που θα έχει ο Έλληνας υπουργός με τον στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ. Το μνημόνιο δεν έχει κυρωθεί μέχρι σήμερα από το λιβυκό Κοινοβούλιο που εδρεύει στην ανατολική Λιβύη, γεγονός που αποτελεί κρίσιμο δεδομένο για την ελληνική πλευρά.
Ως γνωστόν, κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα, ο πρόεδρος της λιβυκής Βουλής, Αγκίλα Σάλεχ, είχε αναφέρει ότι το μνημόνιο δεν έχει εγκριθεί από το Κοινοβούλιο και, ως εκ τούτου, δεν έχει νομική ισχύ. Στο ίδιο πλαίσιο, υπενθυμίζεται ότι στη συνάντηση του Γεραπετρίτη με τον Μπελκασέμ Χαφτάρ στην Αθήνα είχε μεταφερθεί ότι δεν είναι προγραμματισμένη η κύρωση του μνημονίου από την πλευρά της Βεγγάζης.
Παρά τα δεδομένα αυτά, η Αθήνα δεν θεωρεί το ζήτημα λήξαν και επιδιώκει να το διατηρεί σταθερά στην ατζέντα, μέσα από συνεχή διπλωματική κινητικότητα, ζυμώσεις και επαφές.
Ενίσχυση των σχέσεων της Ανατολικής Λιβύης με την Αίγυπτο
Στο ίδιο πλαίσιο, η ενίσχυση των σχέσεων της Ανατολικής Λιβύης με την Αίγυπτο και οι κινήσεις στο πεδίο των θαλάσσιων ζωνών συνιστούν στην πράξη μια de facto αμφισβήτηση του τουρκολιβυκού μνημονίου, εξέλιξη που αξιολογείται θετικά από την Αθήνα, καθώς περιορίζει την εμβέλεια και τη δυναμική του, ιδίως σε ό,τι αφορά το ανατολικό τμήμα της Λιβύης.
Στην ατζέντα περιλαμβάνεται και το θέμα των οριοθετήσεων θαλάσσιων ζωνών, κυρίως όμως με τη λογική της διατήρησης ανοιχτών διαύλων.
Η συζήτηση βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, ωστόσο η αυξημένη ενεργειακή κινητικότητα στην περιοχή -και ειδικότερα η δραστηριοποίηση της Chevron τόσο στην Ελλάδα όσο και στη Λιβύη- έχει συμβάλει έμμεσα στην επαναφορά του ζητήματος.
Οι περιορισμοί, πάντως, είναι σαφείς. Το καθεστώς της Βεγγάζης δεν είναι διεθνώς αναγνωρισμένο και δεν μπορεί να προχωρήσει σε συμφωνίες οριοθέτησης, ενώ η κυβέρνηση της Τρίπολης, αν και διεθνώς αναγνωρισμένη, παραμένει μεταβατική με εντολή να οδηγήσει τη χώρα σε εκλογές.
Γι’ αυτό και η Αθήνα κινείται σε δύο παράλληλα επίπεδα: με την Τρίπολη διατηρείται ανοιχτός ο δίαυλος για την ΑΟΖ σε επίπεδο τεχνικών συζητήσεων, ενώ με τη Βεγγάζη δίνεται έμφαση σε ζητήματα πρακτικής συνεργασίας.
Και το Μεταναστευτικό στην ατζέντα
Σε αυτά εντάσσεται και το Μεταναστευτικό, το οποίο θα αποτελέσει βασικό αντικείμενο των επαφών. Η συνεργασία με την Ανατολική Λιβύη περιλαμβάνει ήδη την εκπαίδευση στελεχών της Ακτοφυλακής από ελληνικής πλευράς, με έμφαση σε επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης, επιτήρηση θαλάσσιων συνόρων και διαχείριση μεταναστευτικών ροών, ενώ η Αθήνα επιδιώκει την περαιτέρω ενίσχυση αυτού του πλαισίου.
Στο πλαίσιο της αναθέρμανσης των σχέσεων, το προηγούμενο διάστημα έχουν πραγματοποιηθεί επαφές Ελλήνων αξιωματούχων με την πλευρά της Ανατολικής Λιβύης, περιλαμβανομένων συναντήσεων με τους γιους του στρατάρχη Χαφτάρ. Τόσο ο Νίκος Δένδιας όσο και ο Γιώργος Γεραπετρίτης έχουν συνομιλήσει μαζί τους, ενώ παράλληλα η Αθήνα διατηρεί επικοινωνία και με πολιτικούς παράγοντες στην Τρίπολη.
Προσπάθεια ενίσχυσης της οικονομικής παρουσίας της Ελλάδας στη Λιβύη
Η επίσκεψη Γεραπετρίτη έρχεται και σε συνέχεια της προσπάθειας για ενίσχυση της οικονομικής παρουσίας της Ελλάδας στη Λιβύη. Τον Ιανουάριο πραγματοποιήθηκε πολυπληθής ελληνική επιχειρηματική αποστολή στη Βεγγάζη, στο πλαίσιο φόρουμ ανασυγκρότησης και ανάπτυξης, αναδεικνύοντας το ενδιαφέρον για συμμετοχή ελληνικών επιχειρήσεων σε έργα ανοικοδόμησης.
Στην ίδια κατεύθυνση, στην ατζέντα περιλαμβάνονται και ζητήματα επενδύσεων, με στόχο την ενίσχυση της παρουσίας ελληνικών εταιρειών σε τομείς όπως οι υποδομές, η ενέργεια και οι υπηρεσίες.
Όλα αυτά εξελίσσονται ενώ η Λιβύη εξακολουθεί να βρίσκεται σε φάση αναζήτησης πολιτικής λύσης. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα, ως μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, επιδιώκει να διατηρήσει ενεργό ρόλο στις διεθνείς προσπάθειες για σταθεροποίηση.
Συνολικά, η επίσκεψη αποτυπώνει μια στρατηγική συνέχειας: διατήρηση των διπλωματικών διαύλων, σταθερή παρακολούθηση του τουρκολιβυκού μνημονίου, προσεκτική επαναφορά της συζήτησης για τις θαλάσσιες ζώνες, ενίσχυση της συνεργασίας στο μεταναστευτικό και άνοιγμα στην οικονομική συνεργασία. Με σταθερά βήματα, η Αθήνα επιχειρεί να παραμείνει ενεργός παράγοντας σε μια χώρα όπου οι ισορροπίες εξακολουθούν να διαμορφώνονται.