«Ξέρω τι δεν θέλω, αλλά δεν ξέρω τι θέλω». Η φράση που επικαλούμαστε συχνά όταν ψάχνουμε λύση σε ένα πρόβλημά μας, ταιριάζει γάντι στο «δια ταύτα» που προέκυψε από το Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ.
Αν και δεν είναι ακριβώς έτσι. Πλέον ομόφωνα οι σύνεδροι αποφάσισαν ότι δεν υπάρχει περιθώριο συνεργασίας με τη Δεξιά, τη ΝΔ, τον Μητσοτάκη ή όποιον άλλον τον διαδεχτεί. Ξέρουν πλέον τι δεν θέλουν… Στο «ξέρω τι θέλω» μπαίνει κατά βάση ένας στόχος, να είναι πρώτο κόμμα το ΠΑΣΟΚ με μια ψήφο διαφορά. Πόσοι το πιστεύουν ακόμα και την επομένη του Συνεδρίου; Δύσκολο να ανιχνευτεί. Πάντως η Άννα Διαμαντοπούλου συνόψισε τον εκλογικό στόχο, με ένα σύνθημα: «Το ΠΑΣΟΚ μια γροθιά μαζί για την πρωτιά». Κάποιοι χειροκρότησαν-όχι όλοι.
Τόσο ο Πρόεδρος όσο και τα ηγετικά στελέχη παρέλασαν από το βήμα του Συνεδρίου, επικροτώντας ο ένας τον άλλον για τη στρατηγική της άρνησης, που έκανε τον Χάρη Δούκα να αναφωνήσει πως «το πιο σημαντικό είναι ότι μετά το κείμενο που κατατέθηκε (σ.σ. από τον διαπραγματευτή μεταξύ των πλευρών Κώστα Σκανδαλίδη) είναι πια εντός πραγματικότητας».
«Σωστός ο Χάρης που επέμεινε, σωστός ο Πρόεδρος που το υιοθέτησε» αναφώνησε ο Παύλος Γερουλάνος, μετά τον ιστορικό συμβιβασμό για εξορκισμό της συνεργασίας με την επάρατη Δεξιά. Ο κ. Γερουλάνος το πήγε παραπέρα: «όχι μόνο διότι είναι κακό για το ΠΑΣΟΚ. Διότι είναι κάκιστο για την Πατρίδα. Όπου δοκιμάστηκε, γεννήθηκαν πολιτικά τέρατα, λαϊκισμού και φασισμού. Δεν νοείται λοιπόν κανένας κυβερνητικός συμβιβασμός που υπονομεύει το μέλλον της πατρίδας μας». Στρεφόμενος μάλιστα στον Κώστα Σκανδαλίδη, είπε: «Κώστα βάλε και αυτές τις τρεις λέξεις στο κείμενο και καλύπτουμε κάθε προοδευτικό πολίτη». Η φράση των τριών λέξεων; «Σε καμιά περίπτωση!»
Είχε προηγηθεί η εναρκτήρια ομιλία το Νίκου Ανδρουλάκη, που σημείωσε πως «όποιος πιστεύει ότι υπάρχει σενάριο συνεργασίας με αυτούς που οργάνωσαν την ηθική και πολιτική μου εξόντωση, βρίσκεται εκτός πραγματικότητας. Στόχος της παράταξης δεν είναι η συγκυβέρνηση με τη Νέα Δημοκρατία, αυτό είναι κάτι απλό και αυτονόητο».
Σπεύδοντας να ξεκαθαρίσει τα αυτονόητα, χωρίς αστερίσκους ο Μανώλης Χριστοδουλάκης εξήγησε τι ΠΑΣΟΚ θέλουμε: «Θέλουμε ένα κόμμα συμπλήρωμα για να μην δήθεν αποσταθεροποιηθεί η χώρα; Ή ένα κόμμα που γίνεται παράταξη και είναι πρωταγωνιστής στη μεγάλη πολιτική αλλαγή; Η απάντηση πρέπει να είναι καθαρή, όπως και η διαχωριστική γραμμή με τη Δεξιά, χωρίς θολά σημεία και χωρίς αστερίσκους».
Ικανοποιημένος από τη χάραξη σωστής γραμμής δήλωσε ο Χάρης Δούκας, που μας θύμισε ότι έκανε αγώνα επί τέσσερις μήνες για να δικαιωθεί. Επικροτώντας την παραίνεση Γερουλάνου, είπε «μπορούμε μάλιστα να το προσθέσουμε στην απόφαση του Συνεδρίου και να το ψηφίσουμε όλοι μαζί».
Το ζητούμενο της επόμενης μέρας είναι βέβαια με ποιους-πλην ΝΔ- θα γίνουν συμμαχίες για μια εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης. Γιατί ακόμα και με μια ψήφο να έρθει πρώτο το ΠΑΣΟΚ, αυτοδύναμο δεν θα είναι, οπότε θα αναγκαστεί εκ νέου να αναζητεί συμμάχους. Με την Πλεύση Ελευθερίας, αποκλείεται, το ξεκαθάρισε και ο Κώστας Τσουκαλάς βεβαιώνοντας ότι η κ. Κωνταντοπούλου δεν κινείται στο κεντροαριστερό φάσμα. Με το ΚΚΕ, αποκλείεται. Με τη Νέα Αριστερά, δύσκολο, καθώς διασπάστηκε για μια ακόμη φορά, με το νέο επικεφαλής, Γαβριήλ Σακελλαρίδη, να εξαπολύσει ομαδικά πυρά κατά του Τσίπρα. Με τον ΣΥΡΙΖΑ, με ποιον να βρεθεί άκρη; Με τον Σ. Φάμελλο, που ερωτοτροπεί με το επικείμενο κόμμα Τσίπρα ή με τον Πολλάκη; Μήπως όμως με τον Αλέξη Τσίπρα θα ήταν εφικτή μια συνεργασία; Ωστόσο και ο Αλέξης Τσίπρας το Σάββατο στη Λαμία, άφησε σαφείς αιχμές κατά του συνεδρίου του ΠΑΣΟΚ: «Δεν χρειάζεται να κάνουμε συνέδριο για να αποφασίσουμε εάν θα συγκυβερνήσουμε με τον Μητσοτάκη, μετά από επτά χρόνια». Όσο για το ενδεχόμενο δημιουργίας και άλλων φορέων, με την κ. Καρυστιανού μοιάζει αδύνατο, ενώ και ο κ. Σαμαράς κατατάσσεται-υποθέτω- στο χώρο της Δεξιάς- οπότε περιλαμβάνεται στην τελική απόφαση;
Οπότε, με ποιους λοιπόν θα συμπορευτεί το ΠΑΣΟΚ για να επιδιώξει τόσο τη σταθερότητα, όσο και το ζητούμενο της «κυβερνησιμότητας»; Πώς θα κινηθεί ώστε να ξεκολλήσει η βελόνα στις δημοσκοπήσεις; Το ερώτημα επανέρχεται, αιωρούμενο και την επομένη του Συνεδρίου. Το κύριο ζήτημα όμως είναι τι θα γίνει αν τα φέρει η ζωή-ή ακριβέστερα αν η ψήφος των πολιτών-και απαιτήσει μια συγκυβέρνηση, σε ένα κρίσιμο διεθνές περιβάλλον και με μεγάλες προκλήσεις που ίσως απαιτήσουν ευρύτερες συναινέσεις; Θα πάει η χώρα σε αλλεπάλληλες εκλογικές αναμετρήσεις-όπως υποστηρίζει ο Χάρης Δούκας; Αντί πρόχειρων απαντήσεων, αξίζει να παραθέσουμε την εκτίμηση του Τάσου Γιαννίτση-θυμίζουμε ήταν η πρόταση του ΠΑΣΟΚ για τη θέση του Προέδρου της Δημοκρατίας-που, παραμονές του Συνεδρίου, έδινε μια ρεαλιστική διάσταση στο θέμα των συνεργασιών. «Αν οι συνθήκες- δε σημαίνει ότι σε κάθε εκλογικό αποτέλεσμα που δε βγάζει πλειοψηφία έχεις αυτό το σενάριο, όχι-, αλλά αν η κοινωνική πραγματικότητα και πολιτική είναι τέτοια που χρειαστεί να συμπράξουν οι πολιτικές κομματικές δυνάμεις, όποιες κι αν είναι αυτές, θα αναγκαστούν να το κάνουν… Δεν μπορώ αυτή τη στιγμή να κάνω μια τέτοια συζήτηση, νομίζω ότι όποιος την κάνει είναι άκαιρος, άτοπος, γιατί δεν λαμβάνει υπ’ όψιν του την πραγματικότητα. Εάν η πραγματικότητα ζητήσει, η κοινωνία η ελληνική ζητήσει αυτό, πρέπει να δει κανείς πώς μπορεί να το κάνει αυτό με λιγότερες απώλειες. Από εκεί και πέρα, αν δεν το κάνει, οι τραυματικές εμπειρίες που μπορεί να είναι πολύ χειρότερες σε από μια ανώμαλη κατάσταση» (Συνέντευξη στο ERTnews radio, 20/3/26). Ο κ. Γιαννίτσης ήταν παρών στις εργασίες του Συνεδρίου και πρέπει να αντιλήφθηκε πως όσα είπε δεν είναι «εντός πραγματικότητας», κατά την εκτίμηση πλέον του «όλου ΠΑΣΟΚ».