Ολοκληρώθηκε η πρώτη ψηφοφορία στην Ολομέλεια για τα 33 άρθρα της Συνταγματικής Αναθεώρησης.
Με τη θετική ψήφο της ΝΔ και ανεξάρτητων βουλευτών «πέρασαν» από την Ολομέλεια οι 33 προς αναθεώρηση συνταγματικές διατάξεις. Σε όσα άρθρα συμφωνούσε να αναθεωρηθούν το ΠΑΣΟΚ, όπως είχε προαναγγείλει, δήλωσε «παρών», ενώ καταψήφισε τα υπόλοιπα, όπως και τα άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης.
Ειδικότερα, για το άρθρο 16 για τα μη κρατικά πανεπιστήμια σε σύνολο 294 ψηφισάντων, υπερψήφισαν 160 βουλευτές, 93 καταψήφισαν, ενώ 41 δήλωσαν «παρών».
Το άρθρο 30 για τη μία και μοναδική εξαετή θητεία του προέδρου της Δημοκρατίας, για το οποίο βουλευτές της πλειοψηφίας είχαν εκφράσει ενστάσεις υπερψηφίστηκε από 158 βουλευτές. 135 βουλευτές το καταψήφισαν, ενώ σύμφωνα με πληροφορίες, η Ντόρα Μπακογιάννη ήταν το μοναδικό «παρών» στο συγκεκριμένο άρθρο.
Υπενθυμίζεται πως η κα Μπακογιάννη, η οποία ήταν και μέλος της επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγματος, είχε εξ αρχής διατυπώσει τη θέση ότι η ισχύουσα διάταξη του άρθρου 30 πρέπει να παραμείνει ως έχει.
Το άρθρο 86 για την ποινική ευθύνη των υπουργών «πέρασε» με 159 «ναι», καταψηφίστηκε από 95 βουλευτές, ενώ 40 βουλευτές δήλωσαν «παρών».
17 διατάξεις από τις 33 εγκρίθηκαν με πάνω από 160 ψήφους
Συνολικά 17 διατάξεις από τις 33 απέσπασαν πλειοψηφία άνω των 160 ψήφων με τη συνδρομή και ανεξάρτητων βουλευτών. Πέρα από τους βουλευτές της ΝΔ, σε όλα ανεξαιρέτως τα άρθρα «ΝΑΙ» ψήφισαν οι Γεώργιος Ασπιώτης και Χαράλαμπος Κατσιβαρδάς. Από τους ανεξάρτητους κατά περίπτωση ψήφισαν θετικά οι Μιχάλης Γαυγιωτάκης, Παύλος Σαράκης και Κωνσταντίνος Φλώρος.
Από αυτήν την πρώτη ονομαστική ψηφοφορία απείχαν συνολικώς τρεις βουλευτές. Απουσίαζαν ο πρώην Πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς, όπως και οι ανεξάρτητοι Μάριος Σαλμάς και Ιωάννης Κόντης.
Τι δείχνουν τα «παρών»
Από τις τοποθετήσεις των βουλευτών στα κρίσιμα άρθρα 16 (μη κρατικά πανεπιστήμια) και 86 (ποινική ευθύνη των υπουργών) μπορούν να εξαχθούν ενδιαφέροντα συμπεράσματα για το πού στρέφει το βλέμμα μια ομάδα ανεξάρτητων βουλευτών.
Και στα δύο αυτά άρθρα, στα 32 «παρών» των βουλευτών του ΠΑΣΟΚ προστέθηκαν άλλα έξι συν ένα «παρών». Πρόκειται για τους Αποστολάκη Ευάγγελο, Μπαράν Μπουρχάν, Παπαϊωάννου Αρετή, Παρασκευαΐδη Παναγιώτη, Τζάκρη Θεοδώρα, Χουρδάκη Μιχαήλ. Χωριστή περίπτωση πρέπει να θεωρηθεί το «παρών» του πρώην Σπαρτιάτη, Μιχάλη Γαυγιωτάκη.
Στο άρθρο 16 «παρών» ψήφισαν και οι Αθηνά Λινού και Ραλλία Χριστίδου, ενώ στο άρθρο 86 το ίδιο έπραξε και ο επίσης πρώην Σπαρτιάτης Κωνσταντίνος Φλώρος.
Τι ισχύει με τη δεύτερη ψηφοφορία και την επόμενη Βουλή
Η προαναθεωρητική διαδικασία θα ολοκληρωθεί έναν μήνα μετά, όταν στην ολομέλεια θα γίνει η 2η ψηφοφορία που προβλέπει το άρθρο 110 του Συντάγματος, το οποίο ορίζει ότι αν μια διάταξη κριθεί αναθεωρητέα στην προτείνουσα Βουλή με 180 ψήφους, τότε για τη νομοτεχνική κατάστρωση του περιεχόμενου της απαιτούνται μόνον 151 ψήφοι στην αναθεωρητική Βουλή.
Εάν μια διάταξη πάρει μεν στην προτείνουσα Βουλή τις 151 ψήφους, τότε στην επόμενη Βουλή, η οποία θα συντελέσει την αναθεώρηση, δηλαδή θα ορίσει και το περιεχόμενο των διατάξεων, θα απαιτηθούν 180 ψήφοι.
Αντικείμενο της δεύτερης ψηφοφορίας, που τοποθετείται την τελευταία εβδομάδα του Αυγούστου, θα είναι οι προτεινόμενες για αναθεώρηση διατάξεις του Συντάγματος που έλαβαν τουλάχιστον 151 ψήφους, δηλαδή και τα 33 με βάση τα σημερινά αποτελέσματα.
Τα άρθα που τέθηκαν σε ψηφοφορία
Τα άρθρα και οι διατάξεις που τίθενται σε ψηφοφορία, έχουν ως εξής (αναφέρεται η κατεύθυνση που έχει προτείνει η Νέα Δημοκρατία, η οποία όμως δεν δεσμεύει την Αναθεωρητική Βουλή):
Νέο Άρθρο 5β: «Η τεχνητή νοημοσύνη οφείλει να υπηρετεί την ελευθερία του ατόμου και την ευημερία της κοινωνίας ώστε να μετριάζονται οι κίνδυνοι και να αξιοποιούνται τα πλεονεκτήματα που προσφέρει.».
Άρθρο 14: «Διεύρυνση της προστασίας της ελευθερίας της έκφρασης σε σύγχρονα μέσα ενημέρωσης και αφαίρεση λεπτομερειακών διατυπώσεων που δεν ταιριάζουν στο Σύνταγμα. Προστασία του δημοσιογράφου και έναντι του εργοδότη του.»
Άρθρο 15: «Κρατική μέριμνα για την προστασία και την προαγωγή της ελληνικής γλώσσας. Προστασία της ελληνικής σημαίας ως συμβόλου του ελληνικού έθνους. Δυνατότητα παροχής ανώτατης εκπαίδευσης από νομικά πρόσωπα πανεπιστημιακής εκπαίδευσης που μπορεί να έχουν δημόσιο ή ιδιωτικό χαρακτήρα με πλήρη αυτοδιοίκηση, υπό την εποπτεία του Κράτους και υπό τον όρο διασφάλισης υψηλού επιπέδου των παρεχομένων σπουδών.»
Άρθρο 17: «Προστασία όχι μόνο της ιδιοκτησίας, αλλά της περιουσίας. Αποζημίωση για περιορισμό χρήσης χωρίς απαλλοτρίωση. Δυνατότητα μεταφοράς συντελεστή δόμησης (δυναμική πολεοδομία). Αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κτηρίων για κοινωνικούς σκοπούς.»
Άρθρο 21: «Κρατική μέριμνα για προσιτή στέγη. Λήψη υπόψη διαγενεακής δικαιοσύνης και αλληλεγγύης κατά τον σχεδιασμό των δημοσίων πολιτικών.»
Άρθρο 24: «Λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής, την αποτελεσματική διαχείριση των υδάτινων πόρων, την ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την κατοχύρωση του περιβαλλοντικού ισοζυγίου σε κάθε κρατική παρέμβαση και την προστασία των ζώων.».
Άρθρο 29: «Τα κόμματα λαμβάνουν υπ΄όψιν αρχές δημοκρατικής λειτουργίας. Νόμος ορίζει τις προϋποθέσεις ίδρυσης και λειτουργίας πολιτικού κόμματος. Το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο του άρθρου 100 ελέγχει τη συνδρομή των προϋποθέσεων συμμετοχής του πολιτικού κόμματος στις εκλογές.».
Άρθρο 30 παρ.1: «Μια εξαετής θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας.».
Άρθρο 30 παρ.5: «Μια εξαετής θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας.».
Άρθρο 41 παρ.2: «Κατάργηση διάλυσης της Βουλής για εθνικό θέμα εξαιρετικής σημασίας. Διάλυση με πρόταση της Κυβέρνησης και απόφαση της Βουλής για ανανέωση της λαϊκής εντολής (αυτοδιάλυση Βουλής).».
Άρθρο 41 παρ.5: «Κατάργηση διάλυσης της Βουλής για εθνικό θέμα εξαιρετικής σημασίας. Διάλυση με πρόταση της Κυβέρνησης και απόφαση της Βουλής για ανανέωση της λαϊκής εντολής (αυτοδιάλυση Βουλής).».
Άρθρο 44 παρ. 2: «Εισαγωγή κανόνων καλής διενέργειας των δημοψηφισμάτων: Το ερώτημα πρέπει να διατυπώνεται με τρόπο εύληπτο και κατανοητό για τους πολίτες. Μεταξύ της προκήρυξης και της διενέργειας του δημοψηφίσματος πρέπει να μεσολαβεί επαρκής χρόνος τουλάχιστον είκοσι ημερών.».
Άρθρο 47 παρ.3: «Κατάργηση της δυνατότητας παροχής αμνηστίας για πολιτικά εγκλήματα.».
Άρθρο 47 παρ.4: «Κατάργηση της δυνατότητας παροχής αμνηστίας για πολιτικά εγκλήματα».
Άρθρο 51 παρ.4: «Δυνατότητα άσκησης του εκλογικού δικαιώματος με επιστολική ψήφο και για τους εκλογείς που βρίσκονται εντός της Επικράτειας.»
Άρθρο 54 παρ. 1: «Το εκλογικό σύστημα θα πρέπει να διασφαλίζει εύλογη αναλογικότητα και κυβερνησιμότητα της χώρας. Με νόμο μπορεί να προβλέπεται ότι η επικράτεια διαιρείται σε ελάσσονες και μείζονες περιφέρειες.»
Άρθρο 54 παρ.3: «Το εκλογικό σύστημα θα πρέπει να διασφαλίζει εύλογη αναλογικότητα και κυβερνησιμότητα της χώρας. Με νόμο μπορεί να προβλέπεται ότι η επικράτεια διαιρείται σε ελάσσονες και μείζονες περιφέρειες.».
Άρθρο 56: «Μεταφορά στον νόμο του λεπτομερειακού καταλόγου κωλυμάτων και ασυμβιβάστων. Καθιέρωση γενικών αρχών στο Σύνταγμα και εξουσιοδότηση νόμου για εφαρμογή από μεθεπόμενες εκλογές ή αμέσως με πλειοψηφία δύο τρίτων.»
Άρθρο 57: «Μεταφορά στον νόμο του λεπτομερειακού καταλόγου κωλυμάτων και ασυμβιβάστων. Καθιέρωση γενικών αρχών στο Σύνταγμα και εξουσιοδότηση νόμου για εφαρμογή από μεθεπόμενες εκλογές ή αμέσως με πλειοψηφία δύο τρίτων.».
Άρθρο 60: «Θωράκιση θεσμικού ρόλου του βουλευτή κατά την άσκηση της νομοθετικής και ελεγκτικής του αρμοδιότητας και κατά την επικοινωνία με την εκλογική του περιφέρεια, σύμφωνα με το Σύνταγμα και τον Κανονισμό της Βουλής και αντίστοιχη υποχρέωση των μελών της Κυβέρνησης να ανταποκρίνονται στον κοινοβουλευτικό έλεγχο.».
Άρθρο 73 παρ.1: «Συνταγματική κατοχύρωση αρχών καλής νομοθέτησης: Επαρκούς προνομοθετικής διαβούλευσης, αξιολόγησης της εφαρμογής του νόμου και μέτρων κωδικοποίησης της νομοθεσίας.».
Άρθρο 77 νέα παρ.3: «Δυνατότητα παραπομπής ζητημάτων αντισυνταγματικότητας του νόμου μετά την ψήφιση και πριν από τη δημοσίευσή του από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, τον Πρωθυπουργό ή τη Βουλή στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μπορεί να παραπέμπει έως ένα ψηφισμένο νομοσχέδιο ανά βουλευτική σύνοδο. Για την παραπομπή από τη Βουλή απαιτείται η κατάθεση αιτήματος της απόλυτης πλειοψηφίας του όλου αριθμού των βουλευτών. Τα ψηφισμένα νομοσχέδια των άρθρων 51 και 54 παραπέμπονται υποχρεωτικά στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο πριν από τη δημοσίευσή τους. Έως την έκδοση της απόφασης του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου κωλύεται η δημοσίευση του νόμου.»
Άρθρο 78 παρ.2: «Φόρος ή οποιοδήποτε άλλο οικονομικό βάρος δεν μπορεί να επιβληθεί με νόμο αναδρομικής ισχύος.».
Άρθρο 78 νέα παρ.6 : «Μπορεί να παρέχονται κίνητρα για σταθερό φορολογικό καθεστώς σε στρατηγικές για την εθνική οικονομία ιδιωτικές επενδύσεις.»
Άρθρο 79: «Ο προϋπολογισμός οφείλει να διασφαλίζει τη βιώσιμη δημοσιονομική λειτουργία. Υποχρέωση κατάθεσης και δημοσιότητας ετήσιου απολογισμού εκ μέρους φορέων που χρηματοδοτούνται, άμεσα ή έμμεσα, από τον κρατικό προϋπολογισμό.».
Άρθρο 82: «Ετήσια έγκριση Ενιαίου Σχεδίου Κυβερνητικής Πολιτικής του επόμενου έτους, το οποίο δημοσιοποιείται και συζητείται σε ειδική συνεδρίαση της Ολομέλειας της Βουλής.»
Άρθρο 86: «Διενέργεια ανάκρισης, προανάκρισης ή προκαταρκτικής εξέτασης από Εισαγγελέα Εφετών και πρόταση άσκησης δίωξης από ανώτατο δικαστικό όργανο. Κατάργηση της διαβίβασης των οποιωνδήποτε στοιχείων «αμελλητί» στη Βουλής, καθώς και της αρμοδιότητας της Βουλής για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης. Άσκηση δίωξης για ποινικά αδικήματα που τέλεσαν μέλη της Κυβέρνησης ή Υφυπουργοί κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, με απόφαση της Βουλής, με την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών, με ονομαστική ψηφοφορία.».
Άρθρο 89: «Επιτρέπεται η ανάθεση ειδικών διοικητικών καθηκόντων σε δικαστικούς λειτουργούς με απόφαση της Βουλής, όπως ορίζει ο νόμος. Δεν επιτρέπεται η συμμετοχή τους με οποιαδήποτε ιδιότητα στην Κυβέρνηση ή η τοποθέτησή τους σε ανεξάρτητες αρχές για τρία τουλάχιστον χρόνια από την αφυπηρέτησή τους.»
Άρθρο 90 παρ.5: «Προαγωγές στις θέσεις των ανωτάτων δικαστών από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή, χωρίς κυβερνητική παρέμβαση, από κατάλογο τριών δικαστών για κάθε θέση που προτείνονται από τις οικείες ολομέλειες.»
Άρθρο 97: «Κατάργηση της ειδικής πρόβλεψης ως προς την εκδίκαση των πολιτικών εγκλημάτων από μικτά ορκωτά δικαστήρια.».
Άρθρο 99: «Κατάργηση του Δικαστηρίου Αγωγών Κακοδικίας και ανάθεση των σχετικών αρμοδιοτήτων στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο.»
Άρθρο 100: «Πρόβλεψη της αρμοδιότητας του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου για τον προληπτικό έλεγχο συνταγματικότητας για ψηφισμένο νομοσχέδιο κατά το άρθρο 77 παρ. 3. Απόφαση περί συνταγματικότητας ψηφισμένου νομοσχεδίου δεσμεύει όλα τα δικαστήρια κατά τον έλεγχο συνταγματικότητας. Συγκρότηση του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου από τους Προέδρους του Συμβουλίου της Επικρατείας, του Αρείου Πάγου και του Ελεγκτικού Συνεδρίου, από δύο συμβούλους της Επικρατείας και δύο αρεοπαγίτες, που ορίζονται ως μέλη με κλήρωση κάθε τρία χρόνια και από δύο τακτικούς καθηγητές νομικών μαθημάτων των νομικών σχολών των πανεπιστημίων της Χώρας, που ορίζονται ως μέλη με κλήρωση κάθε τρία χρόνια. Στο Δικαστήριο προεδρεύει ο αρχαιότερος από τους Προέδρους του Συμβουλίου της Επικρατείας και του Αρείου Πάγου.».
Άρθρο 101 παρ.3: «Κατάργηση τεκμηρίου αρμοδιότητας υπέρ αποκεντρωμένων διοικήσεων. Η εφαρμογή του αποκεντρωτικού συστήματος μπορεί να γίνει με ύπαρξη αποκεντρωμένης κρατικής δομής και/ή με ύπαρξη αποκεντρωμένων υπηρεσιών των υπουργείων και των λοιπών φορέων του δημοσίου τομέα. Κρατική μέριμνα για τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα και την ανάπτυξη της ελληνικής περιφέρειας, ώστε να εξασφαλίζεται ίση πρόσβαση σε δημόσια αγαθά σε όλη την επικράτεια. Αρχές της χρηστής διοίκησης, της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της αξιοκρατίας. Συνταγματική κατοχύρωση Εθνικής Αρχής Διαφάνειας.».
Άρθρο 101 νέα παρ.5: «Κατάργηση τεκμηρίου αρμοδιότητας υπέρ αποκεντρωμένων διοικήσεων. Η εφαρμογή του αποκεντρωτικού συστήματος μπορεί να γίνει με ύπαρξη αποκεντρωμένης κρατικής δομής και/ή με ύπαρξη αποκεντρωμένων υπηρεσιών των υπουργείων και των λοιπών φορέων του δημοσίου τομέα. Κρατική μέριμνα για τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα και την ανάπτυξη της ελληνικής περιφέρειας, ώστε να εξασφαλίζεται ίση πρόσβαση σε δημόσια αγαθά σε όλη την επικράτεια. Αρχές της χρηστής διοίκησης, της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της αξιοκρατίας. Συνταγματική κατοχύρωση Εθνικής Αρχής Διαφάνειας.».
Άρθρο 101 Α: «Επιλογή Προέδρων και Μελών ανεξαρτήτων αρχών από κοινοβουλευτική επιτροπή από κατάλογο τριών υποψηφίων που προτείνονται από Συμβούλιο Εμπειρογνωμόνων μετά από δημόσια πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος. Στο Συμβούλιο συμμετέχουν ex officio ο Διοικητής της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, ο Πρόεδρος του Ανωτάτου Συμβουλίου Επιλογής Προσωπικού, ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, ο Πρόεδρος του συλλογικού οργάνου των δημοσίων πανεπιστημίων της χώρας και ο επικεφαλής του συλλογικού οργάνου που εκπροσωπεί τους ΟΤΑ α' ή β' βαθμού.»
Άρθρο 102: «Νόμος καθορίζει τους βαθμούς τοπικής αυτοδιοίκησης οι οποίοι είναι έως δύο (2). Με αποφάσεις των αρμοδίων οργάνων των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης μπορούν να επιβάλλονται τοπικοί ή ειδικοί φόροι ή βάρη οποιασδήποτε φύσης (φορολογική αποκέντρωση) Οι προϋπολογισμοί των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης καταρτίζονται μετά από επαρκή δημόσια διαβούλευση με τους κατοίκους των οικείων περιοχών και οφείλουν να διασφαλίζουν τη δημοσιονομική ισορροπία. Οι πειθαρχικές ποινές αργίας/έκπτωσης στα αιρετά όργανα των ΟΤΑ επιβάλλονται με απόφαση του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου.»
Άρθρο 103: «Υποχρέωση αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων, με βάση τις αρχές της αμεροληψίας, της ουδετερότητας, της επαγγελματικής ικανότητας και της αποδοτικότητας, με δυνατότητα συμμετοχής και του Ανωτάτου Συμβουλίου Επιλογής Προσωπικού. Η αξιολόγηση γίνεται αμφίδρομα, ήτοι και από τους υφισταμένους προς τους προϊσταμένους τους. Νόμος ορίζει τη διαδικασία της αξιολόγησης, τα κριτήρια, τις επιβραβεύσεις πέραν του βασικού μισθού που συνδέονται με τα προσόντα και την απόδοση και τις συνέπειες που αυτή μπορεί να επιφέρει, συμπεριλαμβανομένης της οριστικής παύσης, ύστερα από απόφαση του υπηρεσιακού συμβουλίου.».
Άρθρο 118: «Νέα μεταβατική διάταξη ως προς την εφαρμογή των αναθεωρημένων παραγράφων 1 και 5 του άρθρου 30 ως προς τον ήδη υπηρετούντα Πρόεδρο της Δημοκρατίας.».