Πέντε μήνες μετά την ίδρυσή της και με το προγραμματικό συνέδριο στον ορίζοντα, στην ΕΛΑΣ διαμορφώνονται τρεις άτυπες ομάδες στελεχών.
Ποιοι βρίσκονται πιο κοντά μεταξύ τους, τι τους συνδέει και πώς διαμορφώνονται οι εσωτερικές ισορροπίες στο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα, χωρίς τις οργανωμένες τάσεις και τις φράξιες του παλιού ΣΥΡΙΖΑ.
Με το προγραμματικό συνέδριο στον ορίζοντα, η ΕΛΑΣ εισέρχεται στην τελική φάση διαμόρφωσης της πολιτικής της φυσιογνωμίας και της συγκρότησής της ως κόμματος. Στους πέντε μήνες που έχουν μεσολαβήσει από την ίδρυσή της, το νέο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα δεν έχει εμφανίσει τα γνώριμα φαινόμενα του παλιού ΣΥΡΙΖΑ, με τις οργανωμένες τάσεις, τις φράξιες και τις ανοιχτές εσωκομματικές αντιπαραθέσεις. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι στο εσωτερικό του επικρατεί απόλυτη ομοιογένεια. Αντιθέτως, μεταξύ των τομεαρχών έχουν αρχίσει να ξεχωρίζουν τρεις άτυπες ομάδες στελεχών, με διαφορετικές αφετηρίες, νοοτροπίες και αντιλήψεις για τον τρόπο λειτουργίας του κόμματος.
Οχι ανταγωνισμός αλλά κοινή γλώσσα
Οι διαχωρισμοί αυτοί δεν παραπέμπουν, τουλάχιστον στην παρούσα φάση, σε οργανωμένα στρατόπεδα που ανταγωνίζονται μεταξύ τους για την επιρροή τους στις αποφάσεις της ηγεσίας. Έχουν περισσότερο να κάνουν με τη συναντίληψη που έχει αναπτυχθεί μεταξύ ορισμένων προσώπων, τους κοινούς κώδικες επικοινωνίας και την ευκολία με την οποία συνεννοούνται και συντονίζονται στην καθημερινή κομματική δραστηριότητα. Με απλά λόγια, οι άνθρωποι κάθε ομάδας φαίνεται να βρίσκουν ευκολότερα κοινή γλώσσα μεταξύ τους παρά με τα στελέχη των άλλων δύο.
Σύμφωνα με την εικόνα που μεταφέρουν πρόσωπα με γνώση των εσωτερικών διεργασιών, οι τομεάρχες μπορούν να διακριθούν, σε γενικές γραμμές, σε τρεις κατηγορίες: τους παλιούς γνώριμους από τον χώρο του ΣΥΡΙΖΑ, τους νέους τεχνοκράτες και τους θεσμικούς, οι οποίοι λόγω της θέσης και των αρμοδιοτήτων τους διατηρούν επικοινωνία με όλες τις πλευρές. Τα όρια μεταξύ τους δεν είναι αυστηρά, ούτε η ένταξη ενός στελέχους σε κάποια από αυτές τις ομάδες συνεπάγεται ότι συμμετέχει σε έναν κλειστό κύκλο με συγκεκριμένες πολιτικές επιδιώξεις.
Οι παλιοί γνώριμοι
Στην πρώτη ομάδα συναντά κανείς πρόσωπα που προέρχονται από τον ίδιο πολιτικό χώρο και γνωρίζονται από τα χρόνια του ΣΥΡΙΖΑ, χωρίς να έχουν απαραίτητα συνεργαστεί στενά στο παρελθόν. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται, μεταξύ άλλων, ο Φραγκίσκος Κουτεντάκης, η Ευγενία Φωτονιάτα, ο Γιώργος Βασιλειάδης και ο Διονύσης Τεμπονέρας, ενώ κοντά στον ίδιο κύκλο φαίνεται να κινείται και η προερχόμενη από το ΠΑΣΟΚ Μαριζέτα Αντωνοπούλου.
Ο Φραγκίσκος Κουτεντάκης έχει αναλάβει τον τομέα Οικονομικών, έχοντας διατελέσει γενικός γραμματέας Δημοσιονομικής Πολιτικής επί κυβέρνησης Τσίπρα και, στη συνέχεια, επικεφαλής του Γραφείου Προϋπολογισμού της Βουλής. Η Ευγενία Φωτονιάτα, η οποία έχει την ευθύνη του Πολιτικού Σχεδιασμού, είχε υπηρετήσει ως ειδική γραμματέας Διαχείρισης Τομεακών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων του ΕΣΠΑ, ενώ ο Γιώργος Βασιλειάδης, πρώην υφυπουργός Αθλητισμού, βρίσκεται πλέον στη θέση του διευθυντή του Πολιτικού Γραφείου του Αλέξη Τσίπρα.
Στον ίδιο κύκλο τοποθετείται και ο εργατολόγος Διονύσης Τεμπονέρας, υπεύθυνος του τομέα Εργασίας, ο οποίος είχε διατηρήσει διακριτή παρουσία στις εσωκομματικές διεργασίες του ΣΥΡΙΖΑ, παρεμβαίνοντας συχνά στις συζητήσεις για την πολιτική φυσιογνωμία και την πορεία του κόμματος. Η Μαριζέτα Αντωνοπούλου αποτελεί την εξαίρεση ως προς την κομματική προέλευση, καθώς προέρχεται από το ΠΑΣΟΚ, αλλά φαίνεται να έχει αναπτύξει μεγαλύτερη συναντίληψη με τα συγκεκριμένα στελέχη.
Κοινό χαρακτηριστικό των προσώπων αυτών είναι η εξοικείωσή τους με τον ίδιο πολιτικό χώρο και μια συγγενής αντίληψη για την κομματική λειτουργία. Οι μεταξύ τους σχέσεις δεν συγκροτούν μια ενιαία πολιτική τάση, ούτε προϋποθέτουν ταύτιση απόψεων σε όλα τα ζητήματα. Πρόκειται περισσότερο για έναν άτυπο κύκλο στελεχών που επικοινωνούν και συνεννοούνται συχνότερα μεταξύ τους, χωρίς κοινή οργανωτική συγκρότηση ή δημόσια παρουσία.
Οι νέοι τεχνοκράτες
Διαφορετικά χαρακτηριστικά εμφανίζει η δεύτερη ομάδα, στην οποία κατατάσσονται στελέχη με περισσότερο τεχνοκρατική αντίληψη για την πολιτική και την κομματική λειτουργία. Πρόκειται, μεταξύ άλλων, για τον Γιώργο Κωνσταντινίδη, τον Γιάννη Σαλπέα, τον Αναστάση Ζαννιά, τον Δημήτρη Νταφόπουλο και τον Αργύρη Μπεντενιώτη, πρόσωπα που δεν έχουν την ίδια διαδρομή μέσα από τους μηχανισμούς και την κυβερνητική εμπειρία του ΣΥΡΙΖΑ.
Ο Γιώργος Κωνσταντινίδης έχει αναλάβει τον τομέα Τουρισμού, ενώ ο Γιάννης Σαλπέας βρίσκεται στην ηγεσία του τομέα Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής. Πρόκειται για δύο τομείς με άμεση σχέση με την οικονομική δραστηριότητα, στους οποίους η ΕΛΑΣ επιχειρεί να επεξεργαστεί τις προγραμματικές της θέσεις.
Στην ίδια ομάδα τοποθετείται ο Αναστάσης Ζαννιάς, τομεάρχης Αθλητισμού, πολιτικός μηχανικός με προηγούμενη παρουσία στην τοπική αυτοδιοίκηση. Κοντά του βρίσκεται και ο Δημήτρης Νταφόπουλος, αναπληρωτής τομεάρχης Ψηφιακής Πολιτικής, ενώ τον συγκεκριμένο κύκλο συμπληρώνει ο Αργύρης Μπεντενιώτης, αναπληρωτής τομεάρχης Ανάπτυξης, Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας.
Τα στελέχη αυτά φαίνεται να μοιράζονται μια περισσότερο τεχνοκρατική προσέγγιση, δίνοντας βαρύτητα στην επεξεργασία συγκεκριμένων προτάσεων και στην παρουσίαση θέσεων για τα ζητήματα της αρμοδιότητάς τους. Η μεταξύ τους συναντίληψη δεν αφορά κατ’ ανάγκην το σύνολο των πολιτικών επιλογών της ΕΛΑΣ, αλλά περισσότερο τον τρόπο με τον οποίο θεωρούν ότι πρέπει να οργανώνεται η δουλειά των τομέων και να διαμορφώνεται η δημόσια παρέμβαση του κόμματος.
Η διαφορετική αυτή νοοτροπία αποτυπώνεται και στις συζητήσεις για το ύφος της αντιπολιτευτικής παρουσίας της ΕΛΑΣ. Στο εσωτερικό του κόμματος υπάρχουν στελέχη που προκρίνουν τους χαμηλότερους τόνους απέναντι στις υπόλοιπες δυνάμεις της αντιπολίτευσης, θεωρώντας ότι η διαρκής αντιπαράθεση μαζί τους εγκλωβίζει τη συζήτηση στη μάχη για τη δεύτερη θέση και τελικά ευνοεί την κυβέρνηση. Άλλοι, αντιθέτως, υποστηρίζουν ότι οι πολιτικές επιθέσεις πρέπει να απαντώνται. Η διαφωνία αυτή δεν ακολουθεί αυστηρά τα όρια των τριών ομάδων, αποτελεί όμως ένα από τα ζητήματα που απασχολούν ήδη το στελεχιακό δυναμικό της ΕΛΑΣ.
Οι θεσμικοί και οι ισορροπίες
Η τρίτη ομάδα έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά, καθώς περιλαμβάνει πρόσωπα που λόγω της θέσης τους καλούνται να συνεργάζονται με το σύνολο του κομματικού μηχανισμού. Σε αυτήν εντάσσονται, μεταξύ άλλων, η εκπρόσωπος Τύπου της ΕΛΑΣ Θεώνη Κουφονικολάκου, ο συντονιστής των τομεαρχών Κώστας Γαβρόγλου και η αναπληρώτρια εκπρόσωπος Τύπου Άννα Παπαδοπούλου.
Ο Γαβρόγλου έχει την ευθύνη του συντονισμού των τομέων, ενώ η Κουφονικολάκου και η Παπαδοπούλου συμμετέχουν στο επικοινωνιακό επιτελείο, το οποίο καλείται να διαχειρίζεται καθημερινά τη δημόσια παρουσία του κόμματος. Οι αρμοδιότητες αυτές απαιτούν συνεννόηση με στελέχη διαφορετικών αντιλήψεων, χωρίς να αφήνουν μεγάλα περιθώρια για αποκλειστικές εσωτερικές συνεννοήσεις.
Η ιδιαιτερότητα της τρίτης ομάδας είναι ότι η μεταξύ των στελεχών της συναντίληψη συνυπάρχει με την ανάγκη διαρκούς επικοινωνίας με τους υπόλοιπους. Δεν πρόκειται, επομένως, για έναν ακόμη κλειστό κύκλο, αλλά για πρόσωπα που βρίσκονται σε θέσεις από τις οποίες περνά σημαντικό μέρος της καθημερινής κομματικής λειτουργίας.
Η διαμόρφωση αυτών των τριών άτυπων κύκλων αποκτά ενδιαφέρον ενόψει του συνεδρίου, όταν η ΕΛΑΣ θα κληθεί να περάσει από την αρχική περίοδο της οργανωτικής συγκρότησης σε μια περισσότερο σταθερή κομματική λειτουργία. Μέχρι στιγμής δεν έχουν καταγραφεί συγκρούσεις που να παραπέμπουν στις παλιές εσωκομματικές αντιπαραθέσεις του ΣΥΡΙΖΑ, ούτε οι διαφορετικές ομάδες εμφανίζονται να διεκδικούν ξεχωριστό ρόλο απέναντι στην ηγεσία.
Το συνέδριο, πάντως, θα φέρει τα στελέχη μπροστά σε μια διαφορετική πραγματικότητα. Η συγκρότηση των οργάνων, ο επιμερισμός των αρμοδιοτήτων και η διαδικασία λήψης των αποφάσεων θα απαιτήσουν συνεννοήσεις πέρα από τους σημερινούς άτυπους κύκλους. Και εκεί θα φανεί κατά πόσο οι διαφορετικές νοοτροπίες που έχουν ήδη διαμορφωθεί μπορούν να συνυπάρξουν χωρίς να αποκτήσουν τα χαρακτηριστικά των εσωκομματικών διαχωρισμών που ο Αλέξης Τσίπρας επιχείρησε να αφήσει πίσω του με την ίδρυση της ΕΛΑΣ.