Στην παράδοση της οικογένειάς του που ασχολήθηκε με την βιομηχανία παραγωγής μεταξιού από τις αρχές του 20ού αιώνα αναφέρεται ο επιχειρηματίας και πολιτικόςΘάνος Τζήμερος, με σειρά αναρτήσεων.
Σε μια πρώτη ανάρτηση ο Θ. Τζήμερος παρουσιάζει ένα κουτί με αυγά μεταξοσκώληκα που απεικονίζει τον παπού του Αθανάσιο Τζήμερο και αναφέρει χαρακτηριστικά:
«Αυτό το κουτί είχε 40.000 αυγά μεταξοσκώληκα (το καθένα έχει μέγεθος κεφαλιού καρφίτσας) με συνολικό βάρος 25 γραμμάρια. Εξαγόταν κυρίως στην Περσία. Πριν τη συσκευασία των αυγών κάθε πεταλούδα ελεγχόταν στο μικροσκόπιο (σύστημα Παστέρ) για ασθένειες. Αν η πεταλούδα ήταν ασθενής, τα αυγά της πετιόντουσαν. Αν ήταν υγιής, έμπαιναν στο κουτί για να φτάσουν στον παραγωγό. Με επωαστικό θάλαμο ή καλές συνθήκες (θερμοκρασία ~25°C, σχετική υγρασία 75-80%, φως 18 ώρες τη μέρα) σχεδόν όλα γινόντουσαν μεταξοσκώληκες. 1000 περίπου μεταξοσκώληκες παράγουν ένα κιλό φρέσκα κουκούλια. Στη φωτογραφία ο παππούς μου και τα μετάλλια που είχε πάρει σε διεθνείς εκθέσεις».
Την εποχή που η Ελλάδα ήταν χώρα παραγωγής
Αλλά και ο πατέρας του Θάνου Τζήμερου ασχολήθηκε με την βιομηχανία μεταξιού, ως το 1965, και είχε εργοστάσιο στο Σουφλί, το οποίο έχει πλέον εγκαταληφθεί. Γράφει σχετικά:
«Ο πατέρας μου συνεργαζόταν με τον Ελιέζερ Τζίβρε, τροφοδοτώντας το αναπηνιστήριό του στο Σουφλί (το εργοστάσιο της φωτογραφίας) με κουκούλια, αλλά δεν κατάφεραν να σώσουν την παραγωγή μεταξιού στην Ελλάδα. Ο πατέρας μου, μετά το 1965, άλλαξε επαγγελματική δραστηριότητα. Δημιούργησε μια υφαντουργική επιχείρηση, μικρού μεγέθους, αλλά επίσης με εξαγωγική δραστηριότητα. Την κράτησε μέχρι τη συνταξιοδότησή του το 1987 (γεννήθηκε το 1920). Εκεί, έμαθα όλα τα μυστικά της ύφανσης και από την ηλικία των 12 ετών δούλευα στους αργαλιούς, στις μασουρίστρες, στο στημόνι, στο γάζωμα, ενώ από 14 ετών μπορούσα να κρατάω το πωλητήριο μόνος μου: δεχόμουν παραγγελίες, έκοβα τιμολόγια, οργάνωνα αποστολές. Όχι από οικονομική ανάγκη, αλλά επειδή ήθελα να ξέρω πώς παράγονται τα προϊόντα και πώς τα προωθείς στην αγορά.Όταν βρέθηκα στην ΑΣΟΕΕ άκουγα με έκπληξη τους «συναδέλφους» μου να ωρύονται επειδή θεωρούσαν «μόλυνση» της επιστήμης τους τη σύνδεση με την αγορά!»
Ολόκληρη η ανάρτηση «ΓΙΑΤΙ ΕΣΒΗΣΕ ΤΟ ΜΕΤΑΞΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ;»
Το 1914 ψηφίστηκε ο Νόμος 513/1914 (ΦΕΚ 401/Α/1914) «περί προαγωγής της σηροτροφίας». Ήταν ένας φορομπηχτικός νόμος με τον μανδύα του αναπτυξιακού και εγκατέστησε στον χώρο της σηροτροφίας όλη την παθογένεια του Δημοσίου όπως την ξέρουμε μέχρι σήμερα. Δημιούργησε πολλούς κρατικούς φορείς, οι οποίοι στην ουσία ανταγωνίζονταν την ιδιωτική παραγωγή, της έβαζαν συνεχώς τρικλοποδιές και περιόρισαν την ανταγωνιστικότητά της. (Γι' αυτό και η αντίδραση του παππού μου σε προηγούμενο post.) Παρόλα αυτά οι Έλληνες παραγωγοί εξακολουθούσαν να προσπαθούν και είχαν έντονη εξαγωγική δραστηριότητα. Η εταιρεία του παππού και αργότερα του πατέρα μου ήταν προμηθευτής του περσικού μονοπωλίου την εποχή του Σάχη. Μεγάλο μέρος των μεταξωτών της Περσίας προέρχονταν από αυγά μεταξοσκώληκα που είχαν παραχθεί στο Μεταξοχώρι της Αγιάς!Όμως όταν ήρθε η κρίση, η κρατική υπερρύθμιση με περιορισμούς στην παραγωγή, ελέγχους, αδειοδοτήσεις, τεράστιες καθυστερήσεις (π.χ. το κρατικό εργοστάσιο μεταξιού έγινε στο Σουφλί το 1955 αλλά λειτούργησε για πρώτη φορά το… 1963 όταν νοικιάστηκε σε ιδιώτη!) και εχθρότητα για κάθε καινοτομία (ο παππούς μου ήταν εφευρέτης και κατοχύρωνε τις πατέντες του στη Σουηδία) ήταν βαρίδι στην ελληνική παραγωγή που δεν μπορούσε να ανταγωνιστεί τους ξένους και ιδιαίτερα τους Ιάπωνες. Η κρίση ήταν πολύπλευρη. Κύριος παράγοντας ήταν η μαζική διάδοση των συνθετικών ινών (νάιλον, ρεγιόν και άλλα τεχνητά υφάσματα) που ξεκίνησε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, και εντάθηκε τη δεκαετία του 1960. Το φυσικό μετάξι ήταν ακριβό, απαιτούσε πολλή εργασία και ήταν ευάλωτο σε διακυμάνσεις τιμών. Τα συνθετικά ήταν μαζικής παραγωγής: πολύ φθηνότερα, πιο ανθεκτικά, πιο εύκολα στη φροντίδα. Αυτό περιόρισε πολύ τη ζήτηση για φυσικό μετάξι και κουκούλια, με αποτέλεσμα την πτώση των τιμών παραγωγού σε πολύ χαμηλά επίπεδα.
Στη δεκαετία του 1960 η Ελλάδα βίωνε γρήγορη οικονομική ανάπτυξη, εκβιομηχάνιση, αλλά και αστυφιλία. Πολλοί νέοι εγκατέλειπαν την ύπαιθρο για καλύτερες δουλειές στην πόλη ή ως μετανάστες στο εξωτερικό. Η σηροτροφία ήταν εντατική, χειρωνακτική και εποχική εργασία - κυρίως την άνοιξη, με πολλές ώρες φροντίδας των μεταξοσκωλήκων και ελέγχου – συσκευασίας των αυγών τους. Στα «κουκούλια» την περίοδο της παραγωγής δούλευε όλο το χωριό. Όταν όμως άρχισαν να μειώνονται τα εργατικά χέρια δεν ήταν εύκολο να διαχειριστείς πολύ μεγάλη παραγωγή.
Τη δεκαετία του 1960-1970, οι μουριές (το φύλλο τους είναι η μόνη τροφή των μεταξοσκωλήκων) κόπηκαν μαζικά και αντικαταστάθηκαν από πιο κερδοφόρες ή επιδοτούμενες καλλιέργειες (βαμβάκι, καπνό, σιτηρά). Χάθηκαν έτσι χιλιάδες στρέμματα με μουριές. Η σηροτροφία ήταν ένα από τα πρώτα θύματα της βιοτεχνολογίας. Οι Ιάπωνες δημιούργησαν υβρίδια μεταξοσκωλήκων με πολύ μεγαλύτερη απόδοση που καθιστούσαν τις «ελληνικές φυλές» αντιπαραγωγικές. Η Ιαπωνία εκβιομηχάνισε τη σηροτροφία από τα τέλη 19ου αιώνα με μηχανικά αναπηνιστήρια (είναι οι μηχανές που ξετυλίγουν το κουκούλι και κάνουν το μετάξι νήμα), επιστημονική έρευνα, συνεταιρισμούς και κρατική εξαγωγική πολιτική. Παρήγε υψηλής ποιότητας, ομοιογενές μετάξι και όταν ήρθαν τα συνθετικά υφάσματα, είχε ήδη το μεγαλύτερο μερίδιο της αγοράς του μεταξιού.Αποτέλεσμα ήταν από τη δεκαετία του 1970 η παραγωγή κουκουλιών στην Ελλάδα να περιοριστεί δραστικά.
Σήμερα επιβιώνει σε πολύ μικρή κλίμακα (κυρίως στο Σουφλί) με επιδοτήσεις και προσπάθειες στήριξής της ως οικολογικό και παραδοσιακό προϊόν σε πλαίσιο οικοτεχνίας ή μικρών συνεταιρισμών. Το Μεταξοχώρι έχει στραφεί σε άλλες καλλιέργειες: κεράσια – μήλα – φουντούκια.
Ο πατέρας μου συνεργαζόταν με τον Ελιέζερ Τζίβρε, τροφοδοτώντας το αναπηνιστήριό του στο Σουφλί (το εργοστάσιο της φωτογραφίας) με κουκούλια, αλλά δεν κατάφεραν να σώσουν την παραγωγή μεταξιού στην Ελλάδα. Ο πατέρας μου, μετά το 1965, άλλαξε επαγγελματική δραστηριότητα. Δημιούργησε μια υφαντουργική επιχείρηση, μικρού μεγέθους, αλλά επίσης με εξαγωγική δραστηριότητα. Την κράτησε μέχρι τη συνταξιοδότησή του το 1987 (γεννήθηκε το 1920). Εκεί, έμαθα όλα τα μυστικά της ύφανσης και από την ηλικία των 12 ετών δούλευα στους αργαλιούς, στις μασουρίστρες, στο στημόνι, στο γάζωμα, ενώ από 14 ετών μπορούσα να κρατάω το πωλητήριο μόνος μου: δεχόμουν παραγγελίες, έκοβα τιμολόγια, οργάνωνα αποστολές. Όχι από οικονομική ανάγκη, αλλά επειδή ήθελα να ξέρω πώς παράγονται τα προϊόντα και πώς τα προωθείς στην αγορά.Όταν βρέθηκα στην ΑΣΟΕΕ άκουγα με έκπληξη τους «συναδέλφους» μου να ωρύονται επειδή θεωρούσαν «μόλυνση» της επιστήμης τους τη σύνδεση με την αγορά!
To βραβείο της οικογένειας
«Και αυτό είναι βραβείο (αργυρούν) που απονεμήθηκε στη Διεθνή Έκθεση Αθηνών του 1903 "τοις εκθέταις Αδελφοίς Κ. Τζημέρου εξ Αγυιάς", "διά τα είδη Σηροτροφίας αυτών". Ήταν η εποχή που η Ελλάδα ήταν χώρα παραγωγής. Η παραγωγική και εξαγωγική δραστηριότητα της οικογένειάς μου στο μετάξι κράτησε μέχρι το 1965», αναφέρει σε άλλη ανάρτησή του ο Θ. Τζήμερος.
