Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, αλλά και η πορεία της ελληνικής Οικονομίας ήταν τα βασικά θέματα στα οποία τοποθετήθηκε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, στο πλαίσιο του συνεδρίου «Energy Transition Summit: East Med & Southeast Europe».
Ο πρωθυπουργός συζήτησε με τον Ben Hall, Europe Editor, των Financial Times, στο συνέδριο που διοργανώνει η αμερικανική εφημερίδα σε συνεργασία με την «Καθημερίνη».
«Συναντιόμαστε σε μια περίοδο μεγάλης γεωπολιτικής και οικονομικής αναταραχής», ανέφερε αρχικά ο πρωθυπουργός, σημειώνοντας ότι δεν μπορεί να προβλέψει τι θα συμβεί και επισημαίνοντας πως η ΕΕ πάντα υποστηρίζει μια διπλωματική λύση.
«Το Ιράν δεν μπορεί να αποκτήσει πυρηνικό όπλο και, φυσικά, η ελευθερία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ πρέπει να αποκατασταθεί πλήρως. Θα ήθελα να δώσω ιδιαίτερη έμφαση στο δεύτερο σημείο, διότι δημιουργείται ένα εξαιρετικά επικίνδυνο προηγούμενο», υπογράμμισε ο κ. Μητσοτάκης εξηγώντας ότι αυτές οι παράμετροι θα καθορίσουν την τελική πιθανή συμφωνία μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών.
Μητσοτάκης: «Η Ελλάδα διαθέτει δημοσιονομικό χώρο επειδή επιτυγχάνει πλεονάσματα»
«Πρέπει να είμαστε σε θέση να προετοιμαστούμε για ένα πιθανό αρνητικό σενάριο: παράταση της σύγκρουσης, σημαντική αύξηση του πληθωρισμού, μείωση των ρυθμών ανάπτυξης και ανάγκη όλων των κυβερνήσεων να στηρίξουν τους πολίτες τους σε μια περίοδο πίεσης», τόνισε ο πρωθυπουργός.
Επ' αυτού ανέφερε ότι η Ελλάδα διαθέτει δημοσιονομικό χώρο επειδή επιτυγχάνει πρωτογενή πλεονάσματα.
«Είμαστε μία από τις πέντε ευρωπαϊκές χώρες που κατάφεραν να το κάνουν αυτό. Οι χώρες που βρέθηκαν σε κρίση έχουν σήμερα πολύ καλύτερη δημοσιονομική εικόνα, αλλά κατανοούμε ότι οι δυνατότητες σε εθνικό επίπεδο δεν είναι απεριόριστες. Η προστασία των οικονομιών και των πολιτών μας από μια παρατεταμένη οικονομική κρίση πρέπει, πιστεύω, να αποτελέσει ευθύνη και ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα. Δυστυχώς έχουμε ήδη την εμπειρία τού τι συνέβη το 2022, όταν οι τιμές του φυσικού αερίου εκτινάχθηκαν, με δραματικές συνέπειες για τις αγορές ενέργειας», πρόσθεσε.
Παράλληλα ανέφερε πως όσα συμβαίνουν σήμερα στα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ακόμη μία ένδειξη ότι πρέπει να αντιμετωπίσουμε πολύ πιο σοβαρά την ενεργειακή ασφάλεια στην Ευρώπη.
«Έχουμε πολιτική για την κλιματική αλλαγή· δεν είμαι βέβαιος ότι έχουμε πολιτική ενεργειακής ασφάλειας. Και δυστυχώς τα δύο αυτά δεν συμβαδίζουν πάντοτε», συμπλήρωσε.
«Κάθε εβδομάδα κατά την οποία τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά προσθέτει επιπλέον πίεση στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα. Υπάρχει ο κίνδυνος να αποδεχθούμε το status quo ως κάτι ανεκτό. Εγώ δεν πιστεύω ότι είναι», συνέχισε παρατηρώντας πως «σχεδόν το ξεχνάμε, επειδή δεν διεξάγονται έντονες στρατιωτικές επιχειρήσεις, όμως πρόκειται για ένα πολύ σοβαρό ζήτημα». «Κατανοώ επίσης -και είμαι βέβαιος ότι το κατανοεί και ο πρόεδρος των ΗΠΑ- ότι αυτό προκαλεί μεγάλη εσωτερική πίεση λόγω της τιμής της βενζίνης. Άρα έχει και ο ίδιος κίνητρο να θέσει αυτή τη διαπραγμάτευση στην κορυφή της ατζέντας, πιθανώς ακόμη και στις συζητήσεις του με τον πρόεδρο Σι», πρόσθεσε σημειώνοντας πως επηρεάζεται και η Κίνα και ολόκληρη η παγκόσμια οικονομία.
«Ζούμε σε έναν αλληλοσυνδεόμενο κόσμο. Δεν μπορούμε να πιστεύουμε ότι μια σοβαρή διαταραχή στον φυσικό εφοδιασμό πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων θα αφήσει κάποιον ανεπηρέαστο», τόνισε.
Ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι η Ελλάδα είναι χώρα πλήρως αυτάρκης όσον αφορά τα καύσιμα, συμπεριλαμβανομένων των καυσίμων αεροσκαφών.
«Είμαστε μεγάλοι εξαγωγείς πετρελαϊκών προϊόντων. Διαθέτουμε εξαιρετικά διυλιστήρια», σημείωσε προσθέτοντας πως ο ίδιος πιστεύει βαθιά στην πράσινη μετάβαση και πως όταν φτάσουμε στην κλιματική ουδετερότητα, θα έχουμε κάνει σημαντικό βήμα και ως προς την ενεργειακή μας ασφάλεια.
«Μπορεί στην Ευρώπη να πιστεύουμε ότι τελειώσαμε με τα ορυκτά καύσιμα, αλλά τα ορυκτά καύσιμα δεν έχουν τελειώσει ακόμη με την Ευρώπη. Το βλέπουμε τώρα στις συνέπειες. Δεν έχουμε πρόβλημα ως προς τον εφοδιασμό και εξάγουμε προϊόντα και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Φυσικά υπάρχει ανησυχία για το πώς αυτό θα επηρεάσει τις πτήσεις. Η τουριστική περίοδος ξεκίνησε πολύ καλά, αλλά κανείς δεν μπορεί να κάνει ασφαλείς προβλέψεις. Πιστεύω ότι πολλοί άνθρωποι καθυστερούν τις κρατήσεις τους μέχρι να λυθεί η κρίση. Και πάλι όμως είμαι αισιόδοξος. Ελπίζω ότι μέσα στις επόμενες εβδομάδες θα μπορέσουμε να επιλύσουμε αυτή την κρίση και αναμένω, όπως συνήθως συμβαίνει, ένα μεγάλο κύμα κρατήσεων της τελευταίας στιγμής», δήλωσε.
Μητσοτάκης: Ηγετική η θέση της Ελλάδας στη μείωση των εκπομπών αερίων, πρωτοπόροι στις ΑΠΕ
«Πιστεύω ότι διαθέτουμε μια πολύ σαφή και καλά καθορισμένη ενεργειακή στρατηγική. Θα ήθελα να επισημάνω ότι η Ελλάδα κατέχει ηγετική θέση στην Ευρώπη όσον αφορά τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, αν τη συγκρίνουμε με το σημείο αναφοράς του 2005. Έχουμε μειώσει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα κατά σχεδόν 50%. Είμαστε πρωτοπόροι στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, μια από τις δέκα κορυφαίες χώρες τόσο στην ηλιακή ενέργεια -στην ηλιακή ενέργεια, μάλιστα, βρισκόμαστε ακόμη υψηλότερα- όσο και στην αιολική. Παράγουμε περισσότερο από το 50% της ηλεκτρικής μας ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Αυτό είναι σημαντικό όχι μόνο από την άποψη της ενεργειακής ασφάλειας, αλλά και επειδή μειώνει την τιμή της ενέργειας. Το 2019, η Ελλάδα είχε μακράν την υψηλότερη χονδρική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας. Τώρα βρισκόμαστε κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ και είμαστε μεγάλοι εξαγωγείς ηλεκτρικής ενέργειας. Είμαστε εξαγωγείς επειδή η ενέργειά μας είναι φθηνότερη και επειδή η ενέργεια ρέει από τη φθηνότερη χώρα προς την ακριβότερη. Αυτό, λοιπόν, αποτελεί μεγάλη επιτυχία».
«Ωστόσο, κάποια στιγμή διαπιστώσαμε ότι η Νοτιοανατολική Ευρώπη ήταν πολύ πιο ακριβή από την υπόλοιπη Ευρώπη, και υπάρχουν λόγοι για τους οποίους συνέβη αυτό, τους οποίους αρχίζουμε να αντιμετωπίζουμε. Ξέρετε, ξεκινήσαμε ως η χώρα με τις υψηλότερες τιμές χονδρικής, οπότε έχουμε σημειώσει σημαντική πρόοδο, και αναμένω ότι οι τιμές θα συνεχίσουν να μειώνονται καθώς προσθέτουμε περισσότερες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα και καθώς, ελπίζω, το φυσικό αέριο θα γίνει φθηνότερο.
Κατανοούμε πλήρως ότι το κύριο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι κυβερνήσεις μας στην Ευρώπη, όχι μόνο στην Ελλάδα, είναι το προσιτό κόστος ζωής. Και πρέπει να συζητήσουμε αυτό το ζήτημα. Ξέρετε, αρκετά συχνά στην Ευρώπη μιλάμε πολύ για ανταγωνιστικότητα. Και ορθώς, αλλά πρέπει να εξηγήσουμε ότι η ανταγωνιστικότητα αποτελεί προϋπόθεση για την αντιμετώπιση της της κρίσης του προσιτού κόστους ζωής. Χρειαζόμαστε υψηλότερους μισθούς, χρειαζόμαστε μεγαλύτερη παραγωγικότητα, χρειαζόμαστε μεγαλύτερο δημοσιονομικό περιθώριο. Επομένως, αν δεν αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα του προσιτού κόστους ζωής για τους πολίτες μας, όλες οι εν ενεργεία κυβερνήσεις θα έχουν πρόβλημα, και γι' αυτό το θέμα βρίσκεται στην κορυφή της ατζέντας μου.
Φυσικά, όμως, πρέπει να διασφαλίσω ότι τα μέτρα που εφαρμόζουμε δεν επιδεινώνουν περαιτέρω το πρόβλημα, δεν επιδεινώνουν τον πληθωρισμό και ότι είναι στοχευμένα και προσωρινά. Και αυτό ακριβώς κάναμε. Ενδεχομένως να υπάρχουν κι άλλα που θα ακολουθήσουν. Ελπίζω να μην χρειαστεί να τα εφαρμόσουμε. Φυσικά, έχουμε κρατήσει κάποια από τα χαρτιά μας κλειστά, όπως πρέπει να κάνουμε σε τέτοιες περιπτώσεις».
Μητσοτάκης για στοχευμένα μέτρα στήριξης: Στηρίξαμε συνταξιούχους και οικογένειες με παιδιά
Για τα μέτρα στήριξης της κοινωνίας ο πρωθυπουργός είπε πως ήταν η Ελλάδα που έκανε παρέμβαση στο diesel καθώς επηρεάζει ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα και τροφοδοτεί άμεσα τον πληθωρισμό.
«Στηρίξαμε επίσης τους συνταξιούχους και τις οικογένειες με παιδιά. Κατανοούμε πλήρως ότι το υπ' αριθμόν ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι κυβερνήσεις στην Ευρώπη -όχι μόνο στην Ελλάδα- είναι το κόστος ζωής.
Στην Ευρώπη μιλάμε συχνά πολύ για την ανταγωνιστικότητα, και σωστά. Όμως πρέπει να εξηγήσουμε ότι η ανταγωνιστικότητα είναι προϋπόθεση για να αντιμετωπιστεί και η κρίση της ακρίβειας. Χρειαζόμαστε υψηλότερους μισθούς, περισσότερη παραγωγικότητα και μεγαλύτερο δημοσιονομικό χώρο», τόνισε ο πρωθυπουργός.
Επ' αυτού είπε πως η ακρίβεια «βρίσκεται στην κορυφή της ατζέντας μου» και πως ταυτόχρονα «πρέπει να διασφαλίσω ότι τα μέτρα που εφαρμόζουμε δεν επιδεινώνουν τον πληθωρισμό και ότι είναι στοχευμένα και προσωρινά, αυτό ακριβώς έχουμε κάνει».
Μητσοτάκης: Μέσα στη χρονιά πιθανότατα, η Ελλάδα δεν θα είναι πια η πιο υπερχρεωμένη χώρα
Ο κ. Μητσοτάκης εκτίμησε ότι για πρώτη φορά, πιθανότατα μέσα στη χρονιά, η Ελλάδα δεν θα είναι η πιο υπερχρεωμένη χώρα στην Ευρώπη.
«Αυτό αποτελεί πολιτική παρακαταθήκη για εμένα και υποχρέωση απέναντι στις επόμενες γενιές. Δεν πρόκειται να το διακινδυνεύσουμε. Ό,τι κάνουμε θα πρέπει να κινείται εντός των ευρωπαϊκών κανόνων. Αν μιλάμε για εθνικό δανεισμό, αυτό είναι εντελώς διαφορετικό θέμα. Αν μιλάμε για ευρωπαϊκό δανεισμό, τότε αυτός πρέπει να κατευθύνεται σε πολύ συγκεκριμένες ευρωπαϊκές προτεραιότητες», υπογράμμισε.
Πρόσθεσε ότι ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός δεν ανταποκρίνεται σήμερα στις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες και πως πρέπει να κινητοποιήσουμε και ιδιωτικά κεφάλαια.
«Αν θέλουμε, για παράδειγμα, να είμαστε πολύ πιο φιλόδοξοι στην άμυνα —και για εμένα η άμυνα είναι το κατεξοχήν ευρωπαϊκό δημόσιο αγαθό— τότε θα πρέπει να εξετάσουμε ευρωπαϊκό δανεισμό για συγκεκριμένους τομείς προτεραιότητας», σημείωσε και συμπλήρωσε: «Δεν θα υποστήριζα έναν γενικευμένο ευρωπαϊκό δανεισμό για την αντιμετώπιση μιας οικονομικής κρίσης, αλλά ένας στοχευμένος ευρωπαϊκός δανεισμός θα μπορούσε να βρίσκεται στο τραπέζι».
Σε άλλο σημείο της συζήτησης ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε ότι η Ελλάδα και η Ιταλία έχουν διαθέσει πλοία για την προστασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα.
«Αν η Ευρώπη θέλει πραγματικά να αντιμετωπίσει σοβαρά τον ρόλο της σε αυτή την περιοχή του κόσμου, τότε πρέπει να διαθέσει και τους απαραίτητους πόρους. Η Ελλάδα έχει καταστήσει σαφές ότι, εφόσον υπάρξει ειρηνευτική συμφωνία και απόφαση του ΟΗΕ που θα απαιτεί ειρηνευτική δύναμη στην περιοχή, θα είμαστε έτοιμοι να συμμετάσχουμε. Έχουμε εγγενές συμφέρον να προστατεύσουμε την ελευθερία της ναυσιπλοΐας. Είμαστε μια μεσαίου μεγέθους ανοιχτή οικονομία και κορυφαία ναυτιλιακή δύναμη. Η ναυτιλία είναι ζωτικής σημασίας για την οικονομία μας», τόνισε.
Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στις εξορύξεις που θα γίνουν στα ελληνικά ύδατα για κοιτάσματα και πως αυτό είναι καλό και για τη χώρα μας και για την Ευρώπη ενώ τόνισε ότι έχουμε χαμηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας καθώς αναπτύξαμε τις ΑΠΕ και έχουμε γίνει εξαγωγέας.
Μητσοτάκης για εξορύξεις στις ελληνικές θάλασσες: Προτιμώ να παραγάγω δικό μου φυσικό αέριο αντί να πληρώνω για εισαγωγές.
«Η Ελλάδα θα μπορούσε να έχει 80% ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αλλά το υπόλοιπο 20% θα πρέπει να είναι κάτι άλλο. Δεν εγκαταλείπουμε τη στρατηγική της πράσινης μετάβασης. Επεκτείνουμε ταχύτατα τις δυνατότητες αποθήκευσης ενέργειας. Η αποθήκευση είναι κρίσιμη για την Ελλάδα. Το φυσικό αέριο θα παραμείνει μαζί μας στο προβλέψιμο μέλλον. Και δεν εγκαταλείπουμε τη στρατηγική των ανανεώσιμων πηγών. Αλλά αν μπορώ να το βρω, προτιμώ να παράγω δικό μου φυσικό αέριο αντί να πληρώνω για εισαγωγές. Αυτό θα κάνει τεράστια διαφορά στα δημόσια οικονομικά μας και ακόμη μεγαλύτερη διαφορά στην ενεργειακή μας ασφάλεια», υπογράμμισε.
Ο κ. Μητσοτάκης είπε επίσης ότι δεν έχουμε πραγματική ενεργειακή αγορά στην Ευρώπη αλλά κατακερματισμένη αγορά ενέργειας.
«Δεν έχουμε επαρκείς διασυνδέσεις και δεν αντιμετωπίζουμε την ηλεκτρική ενέργεια ως ευρωπαϊκό πόρο. Ήμουν ένθερμος υποστηρικτής των επενδύσεων στα δίκτυα και στις υποδομές διασύνδεσης», σημείωσε ενώ αναφερόμενος στην έκθεση Ντράγκι, είπε πως το κόστος ενέργειας βρίσκεται στην κορυφή.
«Ξέρουμε ότι κινούμαστε προς την ηλεκτροκίνηση και τον εξηλεκτρισμό γενικότερα. Άρα ξέρουμε ότι θα χρειαστούμε περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια. Η τιμή του ηλεκτρισμού ως συνιστώσα κόστους για όλα όσα κάνουμε θα γίνει κρίσιμης σημασίας», πρόσθεσε.
Αναφερόμενος στην αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας είπε πως είναι η μόνη μακροπρόθεσμη εναλλακτική λύση απέναντι στο φυσικό αέριο για τη βασική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
«Συστήσαμε ομάδα εργασίας για να εξετάσει το μέλλον της πολιτικής πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα. Πρόκειται για σχέδιο δεκαετίας· δεν είναι κάτι που μπορεί να γίνει άμεσα.
Δεν έχει ληφθεί καμία απόφαση. Όμως για μια χώρα που κάποτε πανικοβαλλόταν μόνο στο άκουσμα της λέξης «πυρηνικά», το γεγονός ότι μπορούμε πλέον να κάνουμε αυτή τη συζήτηση με επιχειρήματα υπέρ και κατά αποτελεί μεγάλη πρόοδο», ανέφερε.