Με τη φράση «Σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα» άνοιξε την ομιλία του στο Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ ο Γιώργος Παπανδρέου.
Στο επίκεντρο της τοποθέτησης του πρώην πρωθυπουργού μπήκαν οι κοινωνικές ανισότητες. Έστρεψε τα πυρά του κατά του Κυριάκου Μητσοτάκη λέγοντας ότι αυτή η παθολογία των ανισοτήτων στη χώρα έχει το δικό του πρόσωπο και όνομα. Παράλληλα υπερασπίστηκε τη διακυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ στο πρώτο μνημόνιο λέγοντας ότι είπε την αλήθεια, ενώ η χώρα είχε χρεοκοπήσει επί των ημερών της ΝΔ. Μια αλήθεια που, όπως υπογράμμισε, συγκάλυψε η παραδοσιακή Αριστερά, αφήνοντας έτσι αιχμές και κατά του Αλέξη Τσίπρα. «Η διαφθορά δεν άνθισε επί ΠΑΣΟΚ που έφερε τη διαύγεια. Άνθισε και ανθίζει επί ΝΔ. Η παραδοσιακή Αριστερά ξέπλυνε τη Δεξιά για να χτυπήσει το ΠΑΣΟΚ», τόνισε. Σχετικά με τις θέσεις του ΠΑΣΟΚ στο Συνέδριο, παρουσίασε ένα σύνολο προτάσεων με τίτλο «η Βίβλος των Δημοκρατικών Μεταρρυθμίσεων».
Κύρια σημεία της ομιλίας του Γ. Παπανδρέου:
Θα ξεκινήσω με μια φράση. Τη χρησιμοποίησα προ ετών - και πολλοί τη νόμισαν υπερβολική.
Διαψεύστηκαν.
Είναι του Κορνήλιου Καστοριάδη - του μεγάλου Έλληνα διανοούμενου που στα νιάτα του αγωνίστηκε δίπλα στον Ανδρέα Παπανδρέου:
«Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα»
Τι εννοούσε; Ότι ή θα πάμε σε μια κοινωνία απελευθέρωσης, δικαιοσύνης, δημοκρατικού ελέγχου - ή θα βυθιστούμε σε μια νέα μορφή βαρβαρότητας. Όχι επιστροφή στη λίθινη εποχή. Επιστροφή σε κοινωνίες με τεράστια δύναμη, αλλά χωρίς ηθικό και δημοκρατικό έλεγχο πάνω σε αυτή τη δύναμη.
Ζούμε σε εποχή πρωτοφανών δυνατοτήτων. Ποτέ η ανθρωπότητα δεν είχε τόσο πλούτο, τόση γνώση, τόσο ισχυρά τεχνολογικά εργαλεία. Έχουμε τη δύναμη να εξαλείψουμε τη φτώχεια. Να πετύχουμε δίκαιη ενεργειακή μετάβαση. Να προστατεύσουμε το περιβάλλον. Να χτίσουμε κόσμο ειρήνης.
Και όμως - αυτές οι δυνατότητες δεν μεταφράζονται σε πρόοδο για τους πολλούς. Μεταφράζονται σε ανασφάλεια και απειλή. Σε προνόμια των λίγων. Και σε τεχνολογία για νέους φρικτούς πολέμους.
Γιατί;
Γιατί το ζήτημα δεν είναι το τι μπορούμε να κάνουμε.
Το ζήτημα είναι το ποιος αποφασίζει και προς όφελος ποιου.
Η Διάγνωση
Προχθές, στη Γενεύη, προήδρευσα επιτροπής 130 πρώην ηγετών δημοκρατικών κρατών. Το κεντρικό ερώτημα ήταν: γιατί καταρρέει η εμπιστοσύνη στους θεσμούς;
Η απάντηση έχει πέντε πρόσωπα.
Πρώτο: Ανισότητα. Η Έκθεση Παγκόσμιας Ανισότητας 2026 είναι αποκαλυπτική. Το πλουσιότερο 10% κατέχει το 75% του παγκόσμιου πλούτου. Το φτωχότερο 50% μόλις το 2%. Εξήντα χιλιάδες άνθρωποι — το ένα εκατομμυριοστό της ανθρωπότητας - 0,001% — έχουν τριπλάσιο πλούτο από τέσσερα δισεκατομμύρια φτωχούς. Και το κορυφαίο: το 1% των πλουσίων ευθύνεται για το 41% των εκπομπών του θερμοκηπίου. Η κλιματική κρίση δεν είναι θέμα πλαστικών καλαμακιών. Είναι θέμα του παγκόσμιου καπιταλιστικού κεφαλαίου.
Δεύτερο: Ο πλούτος γίνεται εξουσία. Τα λόμπι των ισχυρών, το χρήμα που διαφθείρει την πολιτική και τη δικαιοσύνη, οι ολιγάρχες που αγοράζουν ΜΜΕ, τράπεζες, δομές υγείας και εκπαίδευσης. Έτσι οι ισχυροί μένουν υπεράνω νόμου - και ο πολίτης γίνεται αδύναμο θύμα. Απομένει η τυπική κάλπη κάθε τέσσερα χρόνια. Αλλά την κυριαρχία ποιος την έχει; Η βαθιά ολιγαρχία - όπως οι αρχαίοι Έλληνες προειδοποιούσαν.
Τρίτο: Ανασφάλεια. Φόβος για το κλίμα, τις πανδημίες, την ΤΝ, τους πολέμους. Φόβος για το μέλλον των παιδιών μας. Και μέσα στην ανασφάλεια ψάχνουμε «σωτήρες». Μεγάλη πλάνη! Ας δούμε Ουγγαρία, Τουρκία, ακόμη και Αμερική. Τα αποτελέσματα είναι αυταρχισμός, διαφθορά, ποδοπατημένα δικαιώματα. Και πάντα ευνοημένη η ελίτ. Τα κατεστημένα, νέα ή παλαιά.
Τέταρτο: Χειραγώγηση της πληροφορίας. Αλγόριθμοι που μας μαθαίνουν καλύτερα από τους πιο στενούς μας φίλους. Μας εθίζουν στις οθόνες - και για να μας κρατήσουν κολλημένους - για το κέρδος - προωθούν οργή, διχασμό, μίσος. Όχι διάλογο. Όχι δημοκρατική διαβούλευση. Το Predator που χρησιμοποίησε η κυβέρνηση της ΝΔ για να παρακολουθήσει τον Πρόεδρο του Κινήματός μας είναι απλώς το προοίμιο ενός νέου συστηματικού φακελώματος. Νέο πεδίο εξουσίας - στα χέρια ψηφιακών ολιγαρχών.
Πέμπτο: Κατάλυση κάθε κανόνα. Σε μια δημοκρατία, οι κανόνες ποιον προστατεύουν; Τον αδύναμο. Τον μεροκαματιάρη. Τη γυναίκα. Τον νέο. Τα ΑμεΑ. Σήμερα η ισχύς υποκαθιστά το δίκαιο - και ο κόσμος πληρώνει το τίμημα. Στο διεθνές στερέωμα η λογική του δίκιου του ισχυρού άναψε νέους καταστροφικούς πολέμους. Ουκρανία, Γάζα, Ιράν, Σουδάν, Λίβανος, Πακιστάν, Κονγκό και αλλού.
Αυτές δεν είναι ξεχωριστές καταιγίδες. Έχουν κοινή πηγή: εξουσία χωρίς ηθικούς κανόνες, εξουσία χωρίς δημοκρατικό έλεγχο.
Η Ελλάδα του Μητσοτάκη
Στη χώρα μας αυτή η παθολογία έχει πρόσωπο και όνομα.
Ακούμε ότι η ΝΔ προσφέρει σταθερότητα και αποτελεσματικότητα. Και ναι - είναι πολύ αποτελεσματική. Στο να φροντίζει τους λίγους. Στο να ικανοποιεί τις απαιτήσεις εκείνων που έχουν πρόσβαση στο πρωθυπουργικό γραφείο που ελέγχει τη ροή του κοινού πλούτου.
Στους πολλούς προσφέρει φόβο και αβεβαιότητα. Επιδόματα αντί για δικαιώματα. Αυξήσεις με το σταγονόμετρο - από τα περισσεύματα των δισεκατομμυρίων που χαρίζει σε ημέτερους. Καλλιεργεί έναν νέο ραγιαδισμό: την προσμονή μήπως κάποιο pass ή κάποιο επίδομα πέσει από ψηλά.
Τα ευρωπαϊκά κονδύλια - που έπρεπε να πάνε σε πράσινη, καινοτόμο, περιφερειακή ανάπτυξη - πηγαίνουν πάλι σε λίγα μεγάλα ολιγαρχικά συμφέροντα. Η ενέργεια παραδόθηκε σε λίγες επιχειρηματικές μονάδες - ούτε λόγος για ενεργειακή δημοκρατία.
Οι τράπεζες - που ανακεφαλαιοποιήθηκαν με χρήματα του ελληνικού λαού - σήμερα αφαιρούν φεουδαρχικούς φόρους για κάθε συναλλαγή, και το 80% των μερισμάτων τους πηγαίνει σε επενδυτές του εξωτερικού.
Τέμπη. ΟΠΕΚΕΠΕ. Υποκλοπές. Συμβουλευτικές αβέρτα για φίλους. Θεσμοί απαξιώνονται. Κράτος δικαίου - έννοια ασύμβατη με τις επιλογές αυτής της κυβέρνησης.
Αυτή είναι η «σταθερότητα» που μας προσφέρουν. Σταθερότητα αδικίας.
Καμαρώνουν και ως «ευρωπαίοι». Με τις πολιτικές τους, διαχρονικά, είναι εκείνοι που έχουν απαξιώσει την Ελλάδα και υπονομεύσει τη δύναμη και φωνή μας στην Ευρώπη και διεθνώς.
Ρωτήστε την κυρία Κοβέσι.
Με αποκορύφωμα την οικονομική μας κρίση.
Η αλήθεια για τα μνημόνια
Και επειδή θα ακούσουμε πολλά μέχρι τις εκλογές - ας πούμε επιτέλους τα πράγματα με το όνομά τους.
Την κρίση χρεοκοπίας δεν την έφερε το ΠΑΣΟΚ. Την έφεραν τα τεράστια ελλείμματα της ΝΔ. Τα μνημόνια δεν ήταν αποτέλεσμα διακυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ - ήταν αποτέλεσμα χρόνων κατασπατάλησης και λεηλασίας από την δεξιά.
Η αναξιοπιστία της χώρας ήρθε από τις στατιστικές αλχημείες και την αδιαφάνεια που υπηρετούσε για χρόνια η ΝΔ.
Και η διαφθορά δεν άνθισε επί ΠΑΣΟΚ. Εμείς φέραμε τη Διαύγεια, την ηλεκτρονική συνταγογράφηση, τις ανεξάρτητες ελεγκτικές αρχές, την ψηφιακή διαχείριση.
Η διαφθορά άνθισε και ανθίζει επί ΝΔ.
Και στην παραδοσιακή Αριστερά το γνώριζαν - και επέλεξαν να το συγκαλύψουν. Ξέπλυναν τη Δεξιά για να χτυπήσουν το ΠΑΣΟΚ. Εύκολος οπορτουνισμός σε βάρος της αλήθειας και τελικά σε βάρος και του λαού.
Το τονίζω αυτό -γιατί ναι- θέλουμε την ενότητα των ευρύτερων δημοκρατικών και προοδευτικών δυνάμεων. Όχι όμως στη βάση μιας ψεύτικης ανάγνωσης της ιστορίας.
Δεν ζητάμε τη συγγνώμη τους. Ζητάμε κάτι πιο ουσιαστικό: να κατανοήσουμε όλοι τα πραγματικά αίτια. Γιατί σήμερα - αμετανόητη - η ίδια αυταρχική, πελατειακή και ληστρική λογική της Δεξιάς ξαναχτυπά. Και ο Ελληνικός λαός ήδη ξαναπληρώνει τον λογαριασμό.
Η παραδοχή της αλήθειας για την οικονομική και θεσμική κρίση στη χώρα μας πρέπει να αποτελέσει τη βάση για να μπορούμε να χτίσουμε νέα πορεία ενότητας.
Ενότητας όχι συμφερόντων.
Αρχών.
Ριζοσπαστικής.
Δημοκρατικής.
Αληθινής.
Η πρότασή μας: Η Βίβλος Δημοκρατικών Μεταρρυθμίσεων
Θέλουμε τη συσπείρωση και την ενότητα των δημοκρατικών δυνάμεων της χώρας. Γιατί θέλουμε αλλαγή. Δεν αντέχει ούτε ο λαός ούτε η χώρα τη διακυβέρνηση της ΝΔ.
Και το ΠΑΣΟΚ - Κίνημα Αλλαγής μπορεί και πρέπει να διαμορφώσει το πλαίσιο και τις προϋποθέσεις για αυτή την ενότητα και συνεργασία - με όποιο οργανωτικό τρόπο μπορεί να προκύψει.
Καταθέτω στο Συνέδριο αυτό πρόταση δημοκρατικής, ριζοσπαστικής ανασυγκρότησης της χώρας.
Πλαίσιο για διάλογο για μια παράταξη μεγάλη ενωτική και νικηφόρα.
Το ΠΑΣΟΚ δεν επιστρέφει για να διαχειριστεί καλύτερα αυτό που υπάρχει.
Επιστρέφει για να αλλάξει τον τρόπο που λειτουργεί η χώρα.
Δεν είμαστε καλύτεροι διαχειριστές του πελατειακού συστήματος.
Είμαστε εκείνοι που θέλουν να το ανατρέψουν.
Και γι' αυτό χρειαζόμαστε εργαλεία ανάλογα της φιλοδοξίας μας.
Μια ριζική, συστηματική, θεσμική αλλαγή. Ανέφερε σημεία ο πρόεδρος μας, ο Νίκος Ανδρουλάκης, χθες.
Προτείνω, στην επόμενη Βουλή - μια αναθεώρηση του Συντάγματος που θα αποτελεί το θεσμικό οπλοστάσιο μιας ριζοσπαστικής δημοκρατικής μετάβασης.
Μαζί και με άλλες αλλαγές που θα εμβαθύνουν τη δημοκρατική συμμετοχή - τη δύναμη - των Ελλήνων πολιτών.
Αυτή η αναθεώρηση έχει όνομα: Βίβλος Δημοκρατικών Μεταρρυθμίσεων.
Θέτω ως πρόταση κάθε κυβερνητικής συνεργασίας τη δέσμευση για αυτήν την αναθεώρηση. Αυτός να είναι ο πυρήνας της πρότασής μας στις επόμενες εκλογές.
Είναι ο πυρήνας της Προοδευτικής Διακυβέρνησης, είναι η Βίβλος Προοδευτικών Δημοκρατικών Μεταρρυθμίσεων.
Στις εκλογές που έρχονται η ΝΔ θα μας μιλήσει για σταθερότητα και ασφάλεια. Μην παρασυρθεί κανείς. Αυτή η σταθερότητα - η σταθερότητα της αδικίας - δεν προστατεύει τον πολίτη. Τον αποδυναμώνει.
Η αληθινή ασφάλεια δεν μπορεί να βρίσκεται αποκλειστικά στη δύναμη των όπλων - ούτε στον νέο μιλιταρισμό. Βρίσκεται σε μια κοινωνία που επενδύει στον άνθρωπο, στην νεολαία, στην παιδεία, στη σιγουριά. Ώστε και στις κρίσεις να επιβιώνει, να απαντά δυναμικά και δημιουργικά. Μιλώ για την ασφάλεια δικαιωμάτων, δημοκρατίας και δικαίου.
Ούτε είναι η αναζήτηση σωτήρων κάθε τέσσερα χρόνια. Είναι η φωνή του καθενός να ακούγεται δυνατά και ουσιαστικά. Είναι μια κοινωνία αλληλεγγύης και δημοκρατικής συμμετοχής όπου εξαλείφεται ο φόβος για τον διπλανό μας. Είναι η αλληλεγγύη μαζί του, σε κοινό αγώνα.