Η αποφυλάκιση του καταδικασμένου για εγκληματική οργάνωση Ηλία Κασιδιάρη επαναφέρει τη συζήτηση για το εάν ανοίγει ο δρόμος για την επιστροφή του στην πολιτική, μια προσπάθεια που ο ίδιος είχε ξεκινήσει πολύ πριν βγει από τον Δομοκό.
Οι αναρτήσεις και τα βίντεο μέσα από τη φυλακή, οι διαδοχικές κινήσεις για κάθοδο στις εκλογές του 2023, τα μπλόκα του Αρείου Πάγου και, τελικά, η στήριξη στους Σπαρτιάτες που μπήκαν στη Βουλή με 12 βουλευτές.
Η έξοδος του Ηλία Κασιδιάρη από τις φυλακές Δομοκού και η ευθεία αναφορά του σε επιστροφή στην κεντρική πολιτική σκηνή ανοίγουν εκ νέου τη συζήτηση για το εάν και με ποιον τρόπο θα επιχειρήσει να συμμετάσχει στις επόμενες εκλογές. Το ερώτημα, πάντως, δεν τίθεται για πρώτη φορά. Ο καταδικασμένος για διεύθυνση της εγκληματικής οργάνωσης Χρυσή Αυγή και επί χρόνια ηγετικό στέλεχος της νεοναζιστικής οργάνωσης, είχε επιχειρήσει να διατηρήσει ενεργό πολιτικό ρόλο ακόμη και μέσα από τη φυλακή, με αποκορύφωμα όσα συνέβησαν στις εκλογές του Ιουνίου του 2023 με τους Σπαρτιάτες.
Η συζήτηση αποκτά μεγαλύτερο ενδιαφέρον μετά τις χθεσινές δηλώσεις της δικηγόρου του, Βάσως Πανταζή. Σύμφωνα με την ίδια, ο Κασιδιάρης δεν μπορεί με το ισχύον πλαίσιο να ιδρύσει κόμμα ή να έχει ιδρυτική θέση σε αυτό, εξετάζεται όμως η συμμετοχή του μέσω άλλου πολιτικού σχηματισμού. Η κ. Πανταζή έκανε λόγο και για επαφές με ανεξάρτητους βουλευτές, μεταξύ των οποίων πρόσωπα που προέρχονται από τους Σπαρτιάτες και τη ΝΙΚΗ, χωρίς μέχρι στιγμής να υπάρχει κάποια συγκεκριμένη ανακοίνωση για τις επόμενες κινήσεις του.
Η πολιτική παρουσία του Κασιδιάρη μέσα από τη φυλακή
Η φυλάκισή του, άλλωστε, δεν είχε σημάνει και την εξαφάνισή του από τη δημόσια σφαίρα. Μέσα από αναρτήσεις και βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο Κασιδιάρης διατηρούσε επαφή με το ακροατήριό του και συνέχιζε να παρεμβαίνει πολιτικά, προβάλλοντας παράλληλα το Εθνικό Κόμμα «Έλληνες», που είχε ιδρύσει το 2020. Η διαδικτυακή αυτή δραστηριότητα θα αποκτούσε αργότερα ιδιαίτερη σημασία και στις δικαστικές αποφάσεις που ακολούθησαν.
Οι αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο πριν από τις εκλογές του 2023
Λίγο πριν από τις εκλογές του 2023, η κυβέρνηση άλλαξε το θεσμικό πλαίσιο για τη συμμετοχή κομμάτων στις εκλογές. Η βασική αλλαγή ήταν ότι για την κρίση του Αρείου Πάγου δεν θα είχε σημασία μόνο ποιος εμφανιζόταν τυπικά ως πρόεδρος ενός κόμματος, αλλά και ποιος ασκούσε στην πραγματικότητα την ηγεσία του. Η αλλαγή έγινε ενώ βρισκόταν στο επίκεντρο της πολιτικής συζήτησης η δυνατότητα συμμετοχής του Κασιδιάρη στις εκλογές.
Η συμφωνία με τον Αναστάσιο Κανελλόπουλο
Από εκείνο το σημείο ξεκίνησε μια σειρά κινήσεων για να βρεθεί εκλογική διέξοδος. Τον Απρίλιο του 2023 οι «Έλληνες» ήρθαν σε συμφωνία συνεργασίας με τον Αναστάσιο Κανελλόπουλο, επίτιμο αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, ο οποίος διέθετε ήδη τον δικό του πολιτικό σχηματισμό, το ΕΑΝ. Ο Κανελλόπουλος ανέλαβε για ένα σύντομο διάστημα την προεδρία των «Ελλήνων», έπειτα από συνεννοήσεις με τον Κασιδιάρη, παρουσιάζοντας την κίνηση ως συνεργασία των δύο πολιτικών χώρων.
Το εγχείρημα δεν κράτησε. Ο Κανελλόπουλος αποχώρησε, επανενεργοποίησε το ΕΑΝ και κατέβηκε αυτοτελώς στις εκλογές. Ο Άρειος Πάγος επέτρεψε τη συμμετοχή του ΕΑΝ, καθώς δεν προέκυψε από τα στοιχεία που είχε ενώπιόν του ότι πίσω από το κόμμα βρισκόταν ως υποκρυπτόμενος αρχηγός ο Κασιδιάρης. Διαφορετική ήταν η κρίση για το σύντομο διάστημα κατά το οποίο ο Κανελλόπουλος είχε εμφανιστεί στην προεδρία των «Ελλήνων»: εκεί ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι την πραγματική ηγεσία εξακολουθούσε να ασκεί ο Κασιδιάρης.
Ο αποκλεισμός των «Ελλήνων» από τις εκλογές
Μετά την αποχώρηση Κανελλόπουλου, ο Κασιδιάρης επέστρεψε στο σχέδιο καθόδου με τους «Έλληνες», αυτή τη φορά με πρόεδρο τον απόστρατο ταξίαρχο Δημήτριο Χατζηλιάδη και τον ίδιο υποψήφιο στην Α΄ Αθηνών. Ο Άρειος Πάγος, ωστόσο, απέκλεισε το κόμμα από τις εκλογές της 21ης Μαΐου, κρίνοντας ότι, παρά τις αλλαγές στην τυπική ηγεσία, η πραγματική ηγεσία εξακολουθούσε να ασκείται από τον Κασιδιάρη.
Ακολούθησε ακόμη μία προσπάθεια για τις εκλογές της 25ης Ιουνίου, αυτή τη φορά μέσω του συνδυασμού ανεξάρτητων υποψηφίων «Έλληνες για την Πατρίδα και την Ελευθερία». Και αυτή η απόπειρα μπλοκαρίστηκε από τον Άρειο Πάγο, ο οποίος έκρινε ότι πίσω από τον νέο συνδυασμό βρισκόταν ουσιαστικά το εθνικό κόμμα «Έλληνες».
Η στήριξη στους Σπαρτιάτες
Η επόμενη κίνηση έγινε σχεδόν αμέσως. Στις 8 Ιουνίου 2023, μία ημέρα μετά την ανακοίνωση του νέου αποκλεισμού, ο Κασιδιάρης ανακοίνωσε δημόσια από τη φυλακή ότι στις εκλογές της 25ης Ιουνίου θα ψήφιζε και θα στήριζε «με όλες του τις δυνάμεις» το κόμμα του Βασίλη Στίγκα.
Η παρέμβαση αποδείχθηκε καθοριστική. Ένας σχηματισμός με ελάχιστη μέχρι τότε εκλογική παρουσία απέσπασε 4,64% και εξέλεξε 12 βουλευτές. Τη συμβολή Κασιδιάρη δεν αμφισβήτησε ούτε ο ίδιος ο Στίγκας. Το βράδυ των εκλογών χαρακτήρισε τη στήριξή του «καύσιμο» για το αποτέλεσμα, ενώ αργότερα παραδέχθηκε δημόσια ότι χωρίς εκείνον οι Σπαρτιάτες δεν θα είχαν μπει στη Βουλή.
Η σύνδεση δεν περιοριζόταν, όμως, στην εκλογική υποστήριξη. Στα ψηφοδέλτια των Σπαρτιατών βρέθηκαν πρόσωπα που προηγουμένως είχαν συνδεθεί με τους «Έλληνες» ή με τον ίδιο τον Κασιδιάρη. Μεταξύ αυτών ο Χαράλαμπος Κατσιβαρδάς, δικηγόρος του, ο Πέτρος Δημητριάδης, που είχε παρουσιαστεί ως νομικός του σύμβουλος, αλλά και ο Γιάννης Δημητροκάλλης, ο οποίος λίγους μήνες νωρίτερα είχε ανακοινωθεί ως υποψήφιος των «Ελλήνων».
Η εσωκομματική σύγκρουση στους Σπαρτιάτες
Η σχέση αυτή δεν άργησε να προκαλέσει αναταράξεις στο εσωτερικό της νεοσύστατης Κοινοβουλευτικής Ομάδας. Μέσα στο καλοκαίρι του 2023 εκδηλώθηκε ανοιχτή σύγκρουση ανάμεσα στον Στίγκα και βουλευτές του, η οποία γρήγορα συνδέθηκε με το ζήτημα των «εξωκοινοβουλευτικών επιρροών» (δλδ., του Κασιδιάρη) στο κόμμα. Η κρίση κορυφώθηκε στα τέλη Αυγούστου, όταν ο πρόεδρος των Σπαρτιατών διέγραψε τους Γιάννη Δημητροκάλλη, Χαράλαμπο Κατσιβαρδά και Γιάννη Κόντη.
Στις 31 Αυγούστου ο Στίγκας εμφανίστηκε ουσιαστικά μόνος του στα κοινοβουλευτικά έδρανα. Από το βήμα της Βουλής κατήγγειλε ότι βουλευτές του λειτουργούσαν υπό την επιρροή «εξωκοινοβουλευτικών κέντρων», κάνοντας λόγο για πρακτικές «Greek Mafia» και «Δον Κορλεόνε». Οι αναφορές αυτές τράβηξαν την προσοχή της Δικαιοσύνης και άνοιξαν το επόμενο κεφάλαιο στην υπόθεση των Σπαρτιατών.
Η έρευνα της Δικαιοσύνης
Η τότε εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, Γεωργία Αδειλίνη, ξεκίνησε έρευνα και κάλεσε αρχικά τον ίδιο τον Στίγκα να εξηγήσει τι εννοούσε με τις δημόσιες καταγγελίες του. Στη συνέχεια συγκεντρώθηκαν καταθέσεις και άλλα στοιχεία, μεταξύ αυτών δεδομένα από το ημερολόγιο επισκέψεων των φυλακών Δομοκού, που κατέγραφαν επαφές προσώπων συνδεδεμένων με τους Σπαρτιάτες με τον Κασιδιάρη πριν και μετά τις εκλογές.
Λίγες εβδομάδες αργότερα οι 11 βουλευτές των Σπαρτιατών κλήθηκαν ως ύποπτοι για εξαπάτηση εκλογέων, ενώ ο Κασιδιάρης βρέθηκε αντιμέτωπος με την κατηγορία της ηθικής αυτουργίας. Η έρευνα είχε πλέον μετακινηθεί από τις καταγγελίες για τα «εξωκοινοβουλευτικά κέντρα» στο κεντρικό ερώτημα: εάν πίσω από την τυπική ηγεσία του Στίγκα βρισκόταν στην πραγματικότητα ο Κασιδιάρης.
Η απόφαση του Αρείου Πάγου το 2024
Η σημαντικότερη κρίση ήρθε τον Απρίλιο του 2024. Αποκλείοντας τους Σπαρτιάτες από τις ευρωεκλογές, το Α1 Πολιτικό Τμήμα του Αρείου Πάγου έκρινε ότι ο Κασιδιάρης ασκούσε, τουλάχιστον από τις 8 Ιουνίου 2023, την πραγματική ηγεσία του κόμματος. Στο σκεπτικό της απόφασης καταγράφεται ακόμη ότι, παρότι κρατούμενος, είχε οργανώσει τον προεκλογικό αγώνα των Σπαρτιατών με επανειλημμένες αναρτήσεις στο Διαδίκτυο.
Η κρίση του Εκλογοδικείου
Η υπόθεση είχε συνέχεια τον Ιούνιο του 2025, όταν το Εκλογοδικείο, εξετάζοντας ενστάσεις κατά της εκλογής βουλευτών των Σπαρτιατών, έκρινε ότι ο Κασιδιάρης ήταν ο υποκρυπτόμενος αρχηγός του κόμματος. Από την απόφαση έχασαν τις έδρες τους ο Βασίλης Στίγκας, ο Πέτρος Δημητριάδης και ο Αλέξανδρος Ζερβέας.
Η αθώωση στο ποινικό σκέλος
Διαφορετική ήταν η εξέλιξη στο ποινικό σκέλος. Τον Φεβρουάριο του 2026 το Τριμελές Εφετείο Πλημμελημάτων αθώωσε ομόφωνα και τους 13 κατηγορουμένους για την υπόθεση της εξαπάτησης του εκλογικού σώματος, μεταξύ αυτών και τον Κασιδιάρη για την αποδιδόμενη σε εκείνον ηθική αυτουργία. Είχαν προηγουμένως αθωωθεί και σε πρώτο βαθμό.
Η επιστροφή στην κεντρική πολιτική σκηνή
Τρία χρόνια μετά, ο Κασιδιάρης βγαίνει από τις φυλακές Δομοκού και δηλώνει ότι επιστρέφει στην κεντρική πολιτική σκηνή. Μόνο που η πρώτη απόπειρα επιστροφής του είχε αρχίσει πολύ νωρίτερα, όταν ακόμη μιλούσε στους ψηφοφόρους του μέσα από τη φυλακή. Και οι σημερινές αναφορές, ακόμη και σε επαφές με πρώην Σπαρτιάτες, φέρνουν αναπόφευκτα ξανά στο προσκήνιο μια ιστορία που, τουλάχιστον πολιτικά, φαίνεται πως δεν έκλεισε με τις δικαστικές αποφάσεις της προηγούμενης τριετίας.