Ο Γιάννης Οικονόμου, στην ομιλία του στη Βουλή για τη συγκρότηση διακομματικής επιτροπής για τη μελέτη των προβλημάτων και την επεξεργασία προτάσεων για την ενίσχυση του πρωτογενούς τομέα τόνισε μεταξύ άλλων πως η ανασυγκρότηση του πρωτογενούς τομέα είναι ζήτημα εθνικό.
«Η Ελλάδα χρειάζεται να ξαναγίνει παραγωγική χώρα μετασχηματίζοντας ριζικά τη γεωργία, την κτηνοτροφία, την αλιεία και τη μελισσοκομία.
Ο μετασχηματισμός αυτός οφείλει να επιδιώξει την επισιτιστική αυτονομία, αλλά και την διατήρηση της υδατικής αυτονομίας. Και τα δύο αυτά αποτελούν όρους επιβίωσης. Είναι για την Ελλάδα ζήτημα εθνικής ασφάλειας.
Αν καταφέρουμε να ξανακάνουμε την Ελλάδα παραγωγική χώρα, θα αυξήσουμε δραστικά το ΑΕΠ της χώρας μας, σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, και θα δώσουμε πνοή στην περιφέρεια. Έτσι θα απαντήσουμε τόσο στη δημογραφική κρίση όσο και στην ερήμωση της περιφέρειας. Και μια χώρα που η περιφέρεια αδειάζει είναι μια χώρα που θα γεννά συνεχώς κρίσεις.
Μια τέτοια εθνική προσπάθεια απαιτεί την μέγιστη κινητοποίηση ανθρώπινων και οικονομικών πόρων, γεγονός που προϋποθέτει την μεγαλύτερη δυνατή διακομματική συμφωνία και μακρόχρονη δέσμευση στην προαγωγή της».
O Γιάννης Οικονόμου επεσήμανε ότι: «Η υφιστάμενη εικόνα του πρωτογενούς τομέα χαρακτηρίζεται από κατακερματισμό της παραγωγής, περιορισμένη διασύνδεση με τη μεταποίηση, υψηλή εξάρτηση από εισαγόμενες πρώτες ύλες και σοβαρές ελλείψεις σε υποδομές, άρδευσης, αποθήκευσης και μεταφορών.
Οι αδυναμίες αυτές δεν επιτρέπουν τη δημιουργία σταθερού και βιώσιμου εισοδήματος, ούτε την παραμονή πληθυσμού στις αγροτικές και νησιωτικές περιοχές, ούτε την ουσιαστική αύξηση της εγχώριας προστιθέμενης αξίας.
Ύστερα από 45 ολόκληρα χρόνια ένταξης στην ΕΕ, κατά τα οποία η ΚΑΠ παρέχει στην Ελλάδα την υψηλότερη στρεμματική ενίσχυση (υπερδιπλάσια του μέσου κοινοτικού όρου) και την υψηλότερη ενίσχυση ως ποσοστό του ΑΕΠ, είμαστε σε τέτοιο σημείο ώστε οι άμεσες ενισχύσεις των παραγωγών να αντιμετωπίζουν πρόβλημα και η ανάγκη για διαρθρωτικές αλλαγές στο σύστημα πληρωμών, αλλά και στις δηλώσεις ΟΣΔΕ να προβάλλει ως μονόδρομος.
Από το 2008 έως το 2023 έχει χαθεί το 22% της αγροτικής γης!
Στην Ελλάδα ο μέσος κλήρος είναι λίγο πάνω από 40 στρέμματα, ενώ ο ευρωπαϊκός αντίστοιχος περί τα 170 στρέμματα. Το μικρό μέγεθος της γεωργικής εκμετάλλευσης καθιστά ασθενέστερη τη θέση του παραγωγού.
Εργατικά χέρια για να μαζέψουν την παραγωγή δεν υπάρχουν.
Περίπου το 50% της καλλιεργήσιμης γης αφορά προϊόντα που αποδίδουν 100-200 ευρώ το στρέμμα και η ανάγκη για μια ριζοσπαστική αναδιάρθρωση των καλλιεργειών προβάλλει αδήριτη.
Τεράστιες παραδοξότητες της περιβαλλοντικής νομοθεσίας προκαλούν μεγάλες καθυστερήσεις στην υλοποίηση δημοπρατημένων εγγειοβελτιωτικών έργων. Δεν είναι σπάνιο το γεγονός μεγάλοι οδικοί άξονες ή έργα μετρό να ολοκληρώνονται γρηγορότερα από φράγματα ή αρδευτικά δίκτυα.
Εκατοντάδες εκατομμύρια από τον Πυλώνα ΙΙ μέσα από τα σχέδια βελτίωσης διατίθενται σχεδόν εθιμικά για απόκτηση μηχανημάτων που και επιβαρύνουν το ισοζύγιο και χρεώνουν τους παραγωγούς και κανείς δεν ξέρει αν υποστηρίζουν την πραγματική ανάγκη εκμηχάνισης που χρειάζεται ο πρωτογενής τομέας.
Την ίδια στιγμή δεν έχουμε καταφέρει να αναπτύξουμε μια βιομηχανία παραγωγής αγροτικών εφοδίων που να μας καθιστά λιγότερο εξαρτώμενους από εισαγωγές, έτσι ώστε να έχουμε επαρκή αυτάρκεια σε ό,τι χρειαζόμαστε για να παράγουμε.
Ο πρωτογενής τομέας, στο σύνολό του, παραμένει εγκλωβισμένος σε ένα μοντέλο που ο παραγωγός φέρει το σύνολο του ρίσκου, ενώ την υπεραξία την καρπώνονται άλλοι, χωρίς την θεσμική ή επιχειρησιακή παρουσία του ίδιου του αγροτικού τομέα.
Αν και πολλές διακηρύξεις έχουν υπάρξει για την αξία της εκπαίδευσης, σημαντικοί πόροι έχουν κινητοποιηθεί, μακρόχρονη εμπειρία έχει συγκεντρωθεί, τα αποτελέσματα, αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς, δεν είναι τα αναμενόμενα.
Ο βαθμός ανάπτυξης συνεργατικών σχημάτων αλλά και ενιαίας συλλογικής εκπροσώπησης των παραγωγών δεν είναι ο επιθυμητός
Έχουμε ένα Υπουργείο το οποίο βρίσκεται πολύ χαμηλά στην ιεραρχία των εκάστοτε κυβερνήσεων, ακρωτηριασμένο από βραχίονες ουσιαστικής παρέμβασης στο πεδίο, αφού οι γεωτεχνικοί των ΔΑΟΚ ανήκουν στην περιφέρεια, η πολιτική για τις γεωτρήσεις στις αποκεντρωμένες και εσχάτως οι αρμοδιότητες για τα αρδευτικά στο Υπουργείο Υποδομών .
Όλα αυτά και πολλά άλλα μας δείχνουν την ανάγκη μιας μεγάλης πολιτικής ανασυγκρότησης, όχι απλώς του πρωτογενούς τομέα αλλά και της περιφέρειας.
Επιμέρους πολιτικές τα τελευταία χρόνια έχουν πετύχει σημαντικά πράγματα.
Αν θέλουμε όμως να είμαστε ειλικρινείς εκείνο που λείπει είναι η αντίληψη ότι μιλάμε για ένα τομέα, στρατηγικής σημασίας για τη χώρα . Όπως η άμυνα ή η ενέργεια.
Χρειάζεται μια ολοκληρωμένη στρατηγική που να τέμνει οριζόντια μια σειρά από κυβερνητικές παρεμβάσεις στον αγροτικό τομέα.
Και η διακομματική επιτροπή μπορεί να συνδράμει ουσιαστικά στο να προκύψει αυτή η στρατηγική. Που θα μπορεί στη συνέχεια να αξιοποιήσει , σε χρονικό ορίζοντα δεκαετίας, η όποια κυβέρνηση έχει επιλέξει ο ελληνικός λαός.
Μέσα από μια μεθοδικά οργανωμένη και λειτουργικά δομημένη διαδικασία που θα περιλαμβάνει ακροάσεις, συναντήσεις εργασίας, συνεργασία με εμπειρογνώμονες, περιφερειακές διαβουλεύσεις στο σύνολο της επικράτειας, δημιουργία ψηφιακής πλατφόρμας διαβούλευσης, μπορούμε να απευθυνθούμε στο σύνολο όσων έχουν να καταθέσουν προτάσεις, ιδέες και απόψεις τόσο για το παρόν όσο κυρίως για το μέλλον του πρωτογενή τομέα.
Και είναι πολλοί αυτοί που μπορούν να βοηθήσουν:
- θεσμικοί φορείς και επιμελητήρια του πρωτογενούς τομέα (όπως το ΓΕΩΤΕΕ)
- φορείς και ενώσεις αγροτών και κτηνοτρόφων,
- ομάδες και οργανώσεις παραγωγών,
- Πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα,
- καινοτόμες επιχειρήσεις και νεοφυείς εταιρείες (startups) που δραστηριοποιούνται στον πρωτογενή και αγροδιατροφικό τομέα.
- εκπρόσωποι ευρωπαϊκών θεσμών, Πανεπιστημίων, ερευνητικών οργανισμών και διεθνών οργανισμών, προκειμένου να παρουσιαστούν και να εξεταστούν διεθνείς εμπειρίες και καλές πρακτικές σχετικές με την ενίσχυση και τον μετασχηματισμό του πρωτογενούς τομέα.
Στόχος μας είναι να γίνει μια συζήτηση χωρίς ταμπού και καταστροφολογία, με ψυχραιμία και νηφαλιότητα.
Μια συζήτηση που να μην περιοριστεί στον καταιγισμό της γενικότητας, που συνήθως μας κατακλύζει, αλλά να οδηγήσει σε μια εφαρμόσιμη αγροτική πολιτική.
Μια εφαρμόσιμη αγροτική πολιτική απαιτεί πρώτα από όλα ουσιαστική γνώση βασικών παραμέτρων που έχουν καθοριστικό ρόλο στην ανταγωνιστικότητα της ελληνικής γεωργίας και κτηνοτροφίας: ποια αγροτικά προϊόντα παράγονται σε κάθε περιοχή της χώρας, ποιες οι δυνατότητες σε νέες καλλιέργειες, ποιες οι υποδομές σε άρδευση, σε αγροτική οδοποιία (που υπάρχουν αλλά και που πρέπει να γίνουν τα σχετικά έργα) και αναδασμούς, ποιες και πόσο αποτελεσματικές είναι οι συλλογικές δράσεις των αγροτών αλλά και ποιες είναι οι ιδιωτικές επιχειρήσεις που διακινούν αγροτικά προϊόντα και ποιου επιπέδου υποδομές διαθέτουν για συντήρηση ,συσκευασία, τυποποίηση, ποιες είναι οι συνεχώς μεταβαλλόμενες απαιτήσεις της αγοράς, ποια πρέπει να είναι η στρατηγική και η στόχευση της χώρας ενόψει της νέας ΚΑΠ.
Επειδή η ανασυγκρότηση του πρωτογενούς τομέα είναι ζήτημα
εθνικό, που άπτεται κρίσιμων παραμέτρων της ασφάλειας της
χώρας και της ευημερίας του έθνους μας, η χάραξη της εθνικής
στρατηγικής είναι μείζον πολιτικό ζήτημα.
Θεσμικά, ο λαός μας δεν έχει εξουσιοδοτήσει τεχνοκράτες για να
χαράσσουν εθνική στρατηγική. Την υποχρέωση αυτή την έχουν τα
κόμματα. Όποιος δεν το αντιλαμβάνεται αυτό , δεν ανταποκρίνεται
στο θεσμικό του καθήκον.
Όλα τα κόμματα που κυβέρνησαν τον τόπο έχουν να επιδείξουν
τόσο θετικές παρεμβάσεις όσο και πολιτικές ευθύνες για τον
πρωτογενή τομέα.
Σήμερα οι αγρότες μας, οι κτηνοτρόφοι μας, οι αλιείς μας, οι
μελισσοκόμοι μας, κι όλοι οι Έλληνες πολίτες που έχουν αίσθηση
του διακυβεύματος και απαιτούν διακομματική συνεννόηση και
εθνικό σχέδιο.
Τίποτα λιγότερο.
Κι αυτό θα γίνει μόνο με τη συμβολή μας σε μια διακομματική
επιτροπή της Βουλής. Όχι με υπεκφυγές και πολιτικά τερτίπια.