Τα πρώτα σύννεφα φαίνεται πως έχουν αρχίσει να εμφανίζονται στο εσωτερικό της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛ.Α.Σ.), καθώς η πορεία προς την οριστική συγκρότηση του κόμματος του Αλέξη Τσίπρα συνοδεύεται, πλέον, σύμφωνα με πληροφορίες, από διαφωνίες για τη στρατηγική απέναντι στο ΠΑΣΟΚ, την πολιτική φυσιογνωμία του νέου εγχειρήματος, αλλά και τη μαζική επιστροφή πρωτοκλασάτων στελεχών από τον παλιό ΣΥΡΙΖΑ.
Στο επίκεντρο της εσωτερικής κριτικής βρίσκεται ο Νίκος Μαραντζίδης, τον οποίο αρκετά στελέχη θεωρούν εμπνευστή της στρατηγικής πόλωσης με το ΠΑΣΟΚ, αλλά και έναν από τους βασικούς υποστηρικτές της μαζικής επιστροφής πρωτοκλασάτων στελεχών του παλιού ΣΥΡΙΖΑ. Πρόκειται, άλλωστε, για ένα πρόσωπο που ο Αλέξης Τσίπρας φαίνεται να εμπιστεύεται απόλυτα, έχοντάς του αναθέσει ουσιαστικό ρόλο στη χάραξη της πολιτικής και επικοινωνιακής στρατηγικής του νέου κόμματος. Η επιρροή που του αποδίδεται στις κεντρικές επιλογές της ΕΛΑΣ έχει αρχίσει, κατά τις ίδιες πηγές, να προκαλεί δυσαρέσκεια, κυρίως μεταξύ των νεότερων στελεχών, που εκτιμούν ότι η συγκεκριμένη κατεύθυνση απομακρύνει το κόμμα από τον αρχικό στόχο και το αφήγημα της ανανέωσης και της ευρύτερης πολιτικής διεύρυνσης.
Οι αιχμές κατά Μαραντζίδη και η σύγκρουση με το ΠΑΣΟΚ
Η κριτική που διατυπώνεται στους κόλπους του κόμματος επικεντρώνεται κυρίως στη στρατηγική της μετωπικής αντιπαράθεσης με το ΠΑΣΟΚ, καθώς ορισμένα στελέχη εκτιμούν ότι η ΕΛΑΣ κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε έναν ανταγωνισμό για την πρωτοκαθεδρία στον χώρο της Κεντροαριστεράς, αντί να επιχειρήσει να αποκτήσει ευρύτερο πολιτικό ακροατήριο.
Ορισμένα από τα νεότερα στελέχη θεωρούν ότι ο Νίκος Μαραντζίδης επιμένει σε μια στρατηγική που αναπαράγει τις παλιές διαχωριστικές γραμμές με το ΠΑΣΟΚ και δυσκολεύει την προσέγγιση μετριοπαθών ψηφοφόρων. Μάλιστα, εκτιμούν ότι η επιλογή αυτή έρχεται σε αντίθεση με την προσπάθεια του ίδιου του Αλέξη Τσίπρα να εμφανίσει τον Κυριάκο Μητσοτάκη ως τον μοναδικό πολιτικό του αντίπαλο, αποφεύγοντας έναν νέο «προοδευτικό εμφύλιο».
Η διαφωνία αυτή είχε αρχίσει να διαφαίνεται και στις συζητήσεις της Πολιτικής Επιτροπής, όπου στελέχη με μεγαλύτερη πολιτική εμπειρία εμφανίζονταν περισσότερο πρόθυμα να απαντούν στις επιθέσεις του ΠΑΣΟΚ, ενώ οι νεότεροι τεχνοκράτες υποστήριζαν ότι η ΕΛΑΣ δεν έχει τίποτα να κερδίσει από μια παρατεταμένη αντιπαράθεση με τη Χαριλάου Τρικούπη.
Το ενδιαφέρον, πάντως, είναι ότι ο Νίκος Μαραντζίδης, στον οποίο αποδίδεται σημαντικό μέρος της σημερινής στρατηγικής, μόνο φειδωλός στην κριτική του προς το ΠΑΣΟΚ δεν υπήρξε στο παρελθόν. Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, τον οποίο, κατά πληροφορίες, ο Αλέξης Τσίπρας συμβουλεύεται πριν από κάθε επικοινωνιακή του κίνηση, έχει υποστηρίξει ότι το ΠΑΣΟΚ προκαλεί «αφόρητη πλήξη και ανία» στην κοινωνία, ενώ σε άλλη συνέντευξή του είχε επισημάνει ότι ο Νίκος Ανδρουλάκης συνδυάζει την έλλειψη χαρίσματος με τη δυσκολία να συναντηθεί με τον κόσμο των ιδεών. Ακόμη και τον περασμένο Ιούνιο είχε εντοπίσει στην ηγεσία το βασικό πρόβλημα της Χαριλάου Τρικούπη.
Η μαζική επιστροφή των παλιών και η περίπτωση Αχτσιόγλου
Η δεύτερη εστία δυσαρέσκειας αφορά τη μαζική επιστροφή στελεχών που είχαν πρωταγωνιστήσει στον ΣΥΡΙΖΑ τα προηγούμενα χρόνια.
Η ένταξη της Έφης Αχτσιόγλου στην ΕΛΑΣ αναζωπύρωσε, όπως αναφέρουν πηγές κοντά στο περιβάλλον του κόμματος, μια συζήτηση που μέχρι πρότινος διεξαγόταν σε χαμηλούς τόνους. Ορισμένοι στο εσωτερικό της ΕΛΑΣ θεωρούν ότι πίσω από την επιλογή μαζικής επαναπροσέγγισης προβεβλημένων προσώπων της προηγούμενης περιόδου βρίσκεται και πάλι ο Νίκος Μαραντζίδης, στον οποίο αποδίδουν σημαντική επιρροή στη διαμόρφωση της συγκεκριμένης πολιτικής κατεύθυνσης.
Το επιχείρημά τους είναι ότι η μαζική επιστροφή στελεχών του παλιού ΣΥΡΙΖΑ απειλεί να ακυρώσει στην πράξη το αφήγημα της ανανέωσης πάνω στο οποίο επιχειρεί να οικοδομηθεί η ΕΛΑΣ.
Κι αυτό γιατί, όπως υποστηρίζουν, όσο περισσότερο επανέρχονται στην πρώτη γραμμή πρόσωπα που είχαν ταυτιστεί με τις προηγούμενες εσωκομματικές συγκρούσεις και την κυβερνητική περίοδο του ΣΥΡΙΖΑ, τόσο δυσκολότερο γίνεται να πειστεί η κοινωνία ότι το νέο κόμμα αποτελεί κάτι ουσιαστικά διαφορετικό.
Η γκρίνια για την αριστερή στροφή
Την ίδια ώρα, προβληματισμός καταγράφεται και για τη ρητορική που υιοθετεί το τελευταίο διάστημα η ηγεσία της ΕΛΑΣ, με τις συνεχείς αναφορές στην Αριστερά, στα λαϊκά στρώματα και στην ανάγκη επιστροφής στις παραδοσιακές κοινωνικές αναφορές του χώρου.
Κυρίως τα νεότερα στελέχη εμφανίζονται επιφυλακτικά απέναντι στην υπερβολική έμφαση σε αυτή τη ρητορική, εκτιμώντας ότι περιορίζει τις δυνατότητες πολιτικής διεύρυνσης και απομακρύνει το κόμμα από ένα πιο σύγχρονο, μεταρρυθμιστικό και κεντρώο προφίλ.
Η ένστασή τους δεν αφορά τόσο την ανάγκη εκπροσώπησης των λαϊκών στρωμάτων όσο την επιλογή να αποτελέσει η παραδοσιακή αριστερή ταυτότητα το κυρίαρχο στοιχείο της δημόσιας παρουσίας του κόμματος.
Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, η ΕΛΑΣ δεν μπορεί να διεκδικήσει πρωταγωνιστικό ρόλο εάν περιοριστεί στην προσπάθεια επανασυσπείρωσης του παλιού ακροατηρίου του ΣΥΡΙΖΑ, αφήνοντας σε δεύτερη μοίρα τους ψηφοφόρους του Κέντρου και εκείνους που αναζητούν μια διαφορετική κυβερνητική πρόταση.
Ο φόβος της ανισορροπίας στα ψηφοδέλτια
Πέρα από τις στρατηγικές διαφωνίες, η προοπτική μαζικής επιστροφής των παλιών στελεχών προκαλεί ανησυχία και για τη συγκρότηση των ψηφοδελτίων, τα οποία αναμένεται να ανακοινωθούν μέσα στον Νοέμβριο.
Η πιθανότητα να ενταχθούν μαζικά πρώην υπουργοί, βουλευτές και άλλα προβεβλημένα πρόσωπα του ΣΥΡΙΖΑ αντιμετωπίζεται, κατά τις ίδιες πληροφορίες, με επιφυλακτικότητα από στελέχη που συμμετείχαν από την πρώτη στιγμή στην οικοδόμηση της ΕΛΑΣ και προσδοκούσαν ότι το νέο εγχείρημα θα έδινε περισσότερο χώρο σε πρόσωπα χωρίς προηγούμενη κοινοβουλευτική ή κυβερνητική διαδρομή.
Ο προβληματισμός αφορά τόσο την πολιτική εικόνα όσο και τις εσωτερικές ισορροπίες. Μια μαζική επιστροφή των παλιών θα μπορούσε, όπως εκτιμούν, να οδηγήσει σε ψηφοδέλτια στα οποία τα αναγνωρίσιμα στελέχη της προηγούμενης περιόδου θα έχουν τον πρώτο λόγο, περιορίζοντας τις πιθανότητες εκλογής νέων προσώπων.
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς συνεχίζονται οι παραιτήσεις βουλευτών από τις σημερινές κοινοβουλευτικές τους έδρες, προκειμένου να ενταχθούν στην ΕΛΑΣ και να διεκδικήσουν την επανεκλογή τους με το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα. Σύμφωνα με πληροφορίες, σήμερα αναμένεται να υποβάλει την παραίτησή του και ο Μίλτος Ζαμπάρας, ακολουθώντας τον δρόμο που έχουν ήδη χαράξει ο Γιώργος Καραμέρος, ο Συμεών Κεδίκογλου, ο Βασίλης Κόκκαλης και ο Διονύσης Καλαματιανός, οι οποίοι έχουν παραιτηθεί και ενταχθεί στο νέο κόμμα. Η διαδοχική αυτή επιστροφή κοινοβουλευτικών στελεχών του παλιού ΣΥΡΙΖΑ εντείνει, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, τον προβληματισμό για τις ισορροπίες που θα διαμορφωθούν στα ψηφοδέλτια.
Προς το παρόν, οι διαφωνίες δεν φαίνεται να έχουν λάβει τη μορφή οργανωμένης εσωκομματικής αντιπαράθεσης. Ωστόσο, όσο πλησιάζει η ανακοίνωση των υποψηφιοτήτων και η οριστική διαμόρφωση της πολιτικής φυσιογνωμίας του κόμματος στο επικείμενο προγραμματικό συνέδριο, τόσο περισσότερο αναδεικνύεται το βασικό δίλημμα που απασχολεί τα στελέχη του: εάν η ΕΛΑΣ θα αποτελέσει μια νέα πολιτική πρόταση με διαφορετικά πρόσωπα και ευρύτερο ακροατήριο ή εάν θα εξελιχθεί σε μια επανένωση του παλιού ΣΥΡΙΖΑ, με νέα ονομασία και τους ίδιους πρωταγωνιστές.