Έντονες είναι οι διπλωματικές αντιδράσεις που προκάλεσε η έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης.
Άπαντες έχουν ταχθεί στο πλευρό της Ελλάδας και της Κύπρου, τονίζοντας ότι δεν έχει κάποια νομική υπόσταση, καθώς παραβιάζει το Δίκαιο της Θάλασσας, παραβιάζει τα δικαιώματα τρίτων κρατών και έχει ως στόχο την αποσταθεροποίηση της ανατολικής Μεσογείου.
«Το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας δεν επαναδιατυπώνεται μέσω μονομερών αποφάσεων»
Το ζήτημα της επικύρωσης του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019 από το κοινοβούλιο της Ανατολικής Λιβύης έθεσε στα κράτη-μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ, πρέσβυς Αγλαΐα Μπαλτά, κατόπιν εντολής του υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, κατά τις κεκλεισμένων των θυρών διαβουλεύσεις.
Η κ. Μπαλτά, η οποία παρενέβη υπό την εθνική της ιδιότητα, καθώς η Ελλάδα ασκεί αυτόν τον μήνα την προεδρία του Συμβουλίου, επισήμανε τους κινδύνους που ενέχει για τη σταθερότητα και την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο η απόφαση του κοινοβουλίου της Ανατολικής Λιβύης.
Σημειώνεται ότι η Γαλλία, Μόνιμο Μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας, έχει χαρακτηρίσει άκυρο το εν λόγω μνημόνιο από το 2020.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ελληνίδα Μόνιμη Αντιπρόσωπος τόνισε ότι η γεωγραφία δεν αλλάζει και ότι το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας δεν μπορεί να επαναδιατυπώνεται μέσω μονομερων αποφάσεων.
Η ελληνική πλευρά υπογράμμισε ότι έχει προσεγγίσει τις λιβυκές αρχές με καλή πίστη και έχει εμπλακεί σε συνομιλίες για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
Παράλληλα, η κ. Μπαλτά επανέλαβε τη θέση που έχει διατυπώσει η Ελλάδα διαχρονικά αλλά και κατά τη διετή συμμετοχή της στο Συμβούλιο Ασφαλείας υπέρ του τερματισμού των ξένων παρεμβάσεων στη Λιβύη, επισημαίνοντας ότι η χώρα δεν πρέπει να αποτελεί πεδίο αντιπαράθεσης γεωπολιτικών ανταγωνισμών.
Η Ελλάδα επαναβεβαίωσε τη στήριξή της στην ενοποίηση των λιβυκών θεσμών και στην προώθηση της πολιτικής διαδικασίας. Η Μόνιμη Αντιπρόσωπος υπογράμμισε, ωστόσο, ότι οι στόχοι αυτοί δεν μπορούν να επιδιώκονται εις βάρος της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων τρίτων χωρών, ούτε η σταθερότητα της Λιβύης να επιτυγχάνεται προκαλώντας αστάθεια εκτός των συνόρων της.
ΕEγια τουρκολιβυκό μνημόνιο: Είναι άκυρο και ανυπόστατο, δεν μπορεί να παράγει καμία έννομη συνέπεια για τρίτα κράτη
Σκληρή δήλωση για το τουρκολιβυκό μνημόνιο εξέδωσε η Ευρωπαϊκή Ένωση, χαρακτηρίζοντάς το άκυρο και ανυπόστατο.
Στην ανακοίνωσή τους, τα 27 κράτη-μέλη καταδίκασαν τη συμφωνία ανάμεσα στην Τουρκία και τη Λιβύη, ξεκαθαρίζοντας ότι η θέση της Ένωσης είναι σαφής επί του θέματος.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση τόνισε ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν μπορεί να παράγει καμία έννομη συνέπεια για τρίτα κράτη, ενώ παρότρυνε όλες τις χώρες να σέβονται το διεθνές δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας.
Ολόκληρη η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης:
«Η ΕΕ εκφράζει τη βαθιά της λύπη για την επικύρωση του Μνημονίου Συνεννόησης για την οριοθέτηση των θαλάσσιων δικαιοδοσιών στη Μεσόγειο Θάλασσα μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης του 2019 από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης στις 20 Οκτωβρίου 2026.
»Η θέση της ΕΕ σχετικά με το Μνημόνιο Συνεργασίας είναι σταθερή και σαφής. Όπως περιγράφεται στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 2019 και επαναλαμβάνεται τον Ιούνιο του 2025, το Μνημόνιο Συνεργασίας Τουρκίας-Λιβύης παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συμμορφώνεται με το Δίκαιο της Θάλασσας. Είναι άκυρο και δεν μπορεί να παράγει καμία έννομη συνέπεια για τρίτα κράτη.
Η ΕΕ έχει στρατηγικό συμφέρον για ένα σταθερό και ασφαλές περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο και παροτρύνει όλες τις χώρες να σέβονται τα κυριαρχικά δικαιώματα όλων των κρατών-μελών, σύμφωνα με το ενωσιακό και το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας» αναφέρει αρχικά η δήλωση που εκδόθηκε το βράδυ της Τετάρτης.
Κάλας σε Φιντάν: Αποτελεί παραβίαση κυριαρχικών δικαιωμάτων τρίτων χωρών
Σε συνάντησή της με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, στις Βρυξέλλες, η Κάγια Κάλας ξεκαθάρισε ότι η συμφωνία μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης αποτελεί παραβίαση των κυριαρχικών δικαιωμάτων τρίτων χωρών.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας και ο Τούρκος ομόλογός της είχαν μια διεξοδική ανταλλαγή απόψεων για ποικίλα θέματα.
Σύμφωνα με ανάρτησή της στην πλατφόρμα «Χ», η ατζέντα της συζήτησης περιλάμβανε το Κυπριακό, τις υβριδικές απειλές της Ρωσίας στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας και τις τρέχουσες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Στη δημοσίευσή της, η κυρία Κάλας τόνισε πως οι «σχέσεις καλής γειτονίας και η προώθηση της διαδικασίας διευθέτησης του Κυπριακού είναι υψίστης σημασίας. Έθεσα το ζήτημα της χθεσινής ψηφοφορίας στη Λιβύη σχετικά με ένα Μνημόνιο Συνεννόησης για θαλάσσια ζητήματα με την Τουρκία και τόνισα ότι αυτό παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών.
»Όσον αφορά την επικίνδυνη κλιμάκωση της Ρωσίας στη Μαύρη Θάλασσα, υπογράμμισα την ανάγκη ενίσχυσης της πίεσης προς τη Μόσχα για τον τερματισμό του πολέμου. Τόσο η ΕΕ όσο και η Τουρκία υποστηρίζουν τη διασφάλιση της ελευθερίας ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα.
»Συζητήσαμε επίσης τις εξελίξεις στον Νότιο Καύκασο και στη Μέση Ανατολή. Οι επιθέσεις των Χούθι στη Σαουδική Αραβία και την Υεμένη αποτελούν κλασικό παράδειγμα τακτικών τρομοκρατίας και πρέπει να σταματήσουν. Στα Στενά του Ορμούζ, το Ιράν καθιστά τη ναυσιπλοΐα επικίνδυνη και δαπανηρή. Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας πρέπει να αποκατασταθεί, χωρίς την επιβολή διοδίων ή άλλων τελών».
Στήριξη Μέτσολα σε Ελλάδα και Κύπρο -«Μπορούν να βασίζονται στην αλληλεγγύη μας»
Στο πλευρό Ελλάδας και Κύπρου τάχθηκε η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, έπειτα από την κύρωση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου.
«Συμμεριζόμαστε τις ανησυχίες που διατυπώθηκαν. Η Ελλάδα και η Κύπρος μπορούν να βασίζονται στην αλληλεγγύη μας», ανέφερε χαρακτηριστικά η κα Μέτσολα, μιλώντας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Η συζήτηση έγινε παρουσία της προέδρου της Κομισιόν, Ούρσουλα φον Ντερ Λάιεν και του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα.
Ισραήλ κατά Τουρκίας: Εργάζεται για την αποσταθεροποίηση της ανατολικής Μεσογείου
Το Ισραήλ καταδίκασε την έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου και ασκώντας δριμεία κριτική στην Τουρκία για τη στάση της στα ζητήματα που αφορούν την Ανατολική Μεσόγειο.
«Δυστυχώς, για μία ακόμη φορά παρακολουθούμε την Τουρκία να εργάζεται για την αποσταθεροποίηση της περιοχής της ανατολικής Μεσογείου», αναφέρεται σε ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών του Ισραήλ.
Απορρίπτει το τουρκολιβυκό μνημόνιο η Αίγυπτος: Δεν θα έχει καμία νομική επίπτωση
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και η Αίγυπτος, η οποία απορρίπτει το τουρκολιβυκό μνημόνιο, με το υπουργείο Εξωτερικών να αναφέρει ότι η επικύρωση «δεν θα έχει καμία νομική επίπτωση στο Κάιρο».
«Η Αραβική Δημοκρατία της Αιγύπτου εκφράζει την κατηγορηματική απόρριψή της για την κύρωση από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης του Μνημονίου Κατανόησης που υπογράφηκε το 2019 μεταξύ της «Κυβέρνησης του Fayez al-Sarraj» και της Τουρκικής Δημοκρατίας σχετικά με τον καθορισμό ζωνών θαλάσσιας δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο Θάλασσα. Επαναβεβαιώνει ότι το εν λόγω Μνημόνιο είναι απολύτως άκυρο, στερείται νομικής ισχύος και δεν παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα για την Αίγυπτο, ενώ η κύρωσή του από τη λιβυκή Βουλή των Αντιπροσώπων δεν δημιουργεί οποιαδήποτε νομική συνέπεια για την Αίγυπτο.
Η Αραβική Δημοκρατία της Αιγύπτου επισημαίνει επίσης ότι το εν λόγω Μνημόνιο Κατανόησης παραβιάζει τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας και τις διατάξεις της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982, που αφορούν την οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και της υφαλοκρηπίδας και βασίζονται στις αρχές της δικαιοσύνης και της ευθυδικίας.
Το Μνημόνιο συνιστά σαφή προσβολή των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Αιγύπτου στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και την υφαλοκρηπίδα της.
Η Αραβική Δημοκρατία της Αιγύπτου υπενθυμίζει ότι είχε ήδη αντιταχθεί κατηγορηματικά στο εν λόγω Μνημόνιο Κατανόησης και επαναλαμβάνει την απόρριψή του, καθώς και κάθε ενέργειας ή πράξης οποιουδήποτε μέρους που βασίζεται σε αυτό.
Στον βαθμό που το Μνημόνιο αυτό αντιβαίνει στα ανακηρυγμένα θαλάσσια σύνορα της Αιγύπτου, η Αίγυπτος διατηρεί το δικαίωμά της να προστατεύσει τα δικαιώματα που της κατοχυρώνει το διεθνές δίκαιο και να αντιμετωπίσει κάθε απόπειρα παραβίασής τους», αναφέρει η σχετική ανακοίνωση.