Το μήνυμα ότι «τρίτη θητεία ΝΔ σημαίνει οπισθοδρόμηση» και πώς η πολιτική αλλαγή θα έρθει με πρωταγωνιστή το ΠΑΣΟΚ έστειλε ο Νίκος Ανδρουλάκης.
Μιλώντας στην Κοινοβουλευτική Ομάδα και το Πολιτικό Συμβούλιο του κόμματος, με αντικείμενο την πρόταση του ΠΑΣΟΚ για τη συνταγματική αναθεώρηση, ο Νίκος Ανδρουλάκης συμπλήρωσε πως το σχέδιο και η δέσμευση του κόμματος είναι αυτή η πορεία να γίνει με περισσότερη δικαιοσύνη και αξιοκρατία, μεγαλύτερη διαφάνεια και ποιοτικότερη Δημοκρατία.
Επικαλούμενος τις κορυφαίες προσωπικότητες του Συνταγματικού Δικαίου, Δημήτρη Τσάτσο και Αριστόβουλο Μάνεση, ο κ. Ανδρουλάκης σημείωσε ότι η αναθεώρηση του Συντάγματος είναι «μια στιγμή αυτογνωσίας της ίδιας της Δημοκρατίας» και «κορυφαία στιγμή πολιτικής και δημοκρατικής ευθύνης», καθώς «καλούμαστε, ως Πολιτεία, να απαντήσουμε σε κρίσιμα ερωτήματα: Τι ποιότητα Δημοκρατίας θέλουμε; Ποια πρέπει να είναι τα όρια της εκτελεστικής εξουσίας; Και τελικά, πόσο προστατευμένος οφείλει να είναι ο πολίτης σε έναν κόσμο που γεννά διαρκώς προκλήσεις και υπαρξιακούς κινδύνους;».
«Ακριβώς γι' αυτό, όπως υπογράμμιζε και ο Αριστόβουλος Μάνεσης, το Σύνταγμα είναι η ίδια η τεχνική της πολιτικής ελευθερίας, η θεσμική ασπίδα του πολίτη απέναντι στην αυθαιρεσία της εξουσίας» σημείωσε ο Νίκος Ανδρουλάκης και προσθέτοντας ότι «αυτές οι αξίες υπήρξαν διαχρονικά η πυξίδα της Δημοκρατικής Προοδευτικής Παράταξης» ανέφερε τις σημαντικές θεσμικές αλλαγές που έχει θεσπίσει διαχρονικά το ΠΑΣΟΚ.
Κάλεσε τους πολίτες σε «δημοκρατική αφύπνιση» και επέκρινε τη ΝΔ για «βαθιά συντηρητική κουλτούρα εξουσίας» και πως «φέρει βαριά ευθύνη για τη θεσμική και αξιακή παρακμή που βιώνει σήμερα η Δημοκρατία».
«Δεν συμβιβαζόμαστε με την παρακμή. Γι' αυτό αγωνιζόμαστε για την πολιτική αλλαγή. Γιατί η χώρα χρειάζεται αλλαγή πορείας. Χρειάζεται δημοκρατική ανάταση που αποκαθιστά τη λογοδοσία, τη διαφάνεια και την ισονομία», τόνισε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής και συμπλήρωσε:
«Για εμάς, η Δημοκρατία δεν εξαντλείται σε μια τυπική εκλογική διαδικασία. Η Δημοκρατία χρειάζεται ισχυρά θεσμικά αντίβαρα, διαφάνεια, λογοδοσία και ουσιαστικό έλεγχο της εξουσίας. Αυτή ακριβώς είναι η ευθύνη μας: να αποδείξουμε με το παράδειγμά μας ότι δεν είμαστε όλοι το ίδιο».
Άσκησε αναλυτικά κριτική στις προτάσεις της ΝΔ, αναφέροντας ότι «παρουσιάζεται ως μεγάλη θεσμική πρωτοβουλία με επικοινωνιακή επιδίωξη, όλως τυχαίως, τη στιγμή που η δημόσια ζωή ασφυκτιά από αλλεπάλληλα σκάνδαλα: Τέμπη, παράνομες υποκλοπές, ΟΠΕΚΕΠΕ».
«Η αναθεωρητική πρωτοβουλία της Νέας Δημοκρατίας δεν συνιστά ”φυγή προς τα μπρος”, αλλά ένα επικοινωνιακό ”στρίβειν διά του Συντάγματος”, για να δραπετεύσουν από τα αξιακά, θεσμικά, και πολιτικά τους αδιέξοδα», είπε ο Νίκος Ανδρουλάκης και προσέθεσε ότι το Σύνταγμα δεν είναι εργαλείο αντιπερισπασμού ούτε σανίδα πολιτικής επιβίωσης «για μια κυβέρνηση σε αποδρομή» επισημαίνοντας τις ευθύνες του πρωθυπουργού και της κυβέρνησης για τα Τέμπη, τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τις υποκλοπές. «Αλήθεια, κ. Μητσοτάκη, τι εννοούσε ο ανιψιός σας δηλώνοντας ότι ”τα πήρε όλα πάνω του για να προστατεύσει την παράταξη και την κυβέρνηση”; Πώς λοιπόν ζητάς συναίνεση όταν ο ίδιος προσωπικά και το στενό σου περιβάλλον έχετε ενορχηστρώσει την εκτροπή που βιώνει η χώρα;», τόνισε.
Ο Νίκος Ανδρουλάκης παρουσίασε εκτενώς τις προτάσεις του ΠΑΣΟΚ οι οποίες -όπως είπε- βασίζονται σε τρεις αρχές: Πρώτον: ατομικά δικαιώματα που ανταποκρίνονται στις ανάγκες της εποχής μας. Δεύτερον: ενίσχυση του κοινωνικού κράτους και κατοχύρωση των δημόσιων αγαθών. Και τρίτον: ισχυροποίηση των θεσμικών αντιβάρων και θωράκιση της ίδιας της Δημοκρατίας.
Μεταξύ άλλων το ΠΑΣΟΚ προτείνει η ποινική ευθύνη των υπουργών να μην ασκείται από την εκάστοτε κυβερνητική πλειοψηφία της Βουλής αλλά από Ειδικό Δικαστικό όργανο, όπως επίσης η επιλογή της ηγεσία της Δικαιοσύνης, με περιορισμό της άμεσης κυβερνητικής επιρροής. Επίσης προτείνει τη συνταγματική κατοχύρωση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, την ενίσχυση της διαφάνειας στο ιδιοκτησιακό καθεστώς των ΜΜΕ, καθώς και να απαιτείται υποχρεωτικά στη δεύτερη αναθεωρητική Βουλή για την επίτευξη των μέγιστων συναινέσεων, η ευρύτατη πλειοψηφία των 180 βουλευτών. Για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας προτείνεται να εκλέγεται με αυξημένες πλειοψηφίες, ώστε να διαθέτει τη μεγαλύτερη δυνατή νομιμοποίηση και αποδοχή.
«Σήμερα η Δημοκρατία δεν χάνεται, μέσα σε μια νύχτα. Φθείρεται σιγά σιγά. Γι' αυτό χρειαζόμαστε μια μεγάλη δημοκρατική αφύπνιση, που να μη συμβιβάζεται με την παρακμή. Θέλουμε μια κοινωνία με αυτοπεποίθηση, που να διεκδικεί, να συμμετέχει και να πιστεύει ξανά ότι τα πράγματα μπορούν να αλλάξουν», υπογράμμισε ο κ. Ανδρουλάκης.
Ολόκληρη η ομιλία του Νίκου Ανδρουλάκη στην ΚΟ του ΠΑΣΟΚ για την συνταγματική αναθεώρηση
«Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Η αναθεώρηση του Συντάγματος δεν είναι μια απλή τυπική διαδικασία. Είναι «μια στιγμή αυτογνωσίας της ίδιας της Δημοκρατίας», όπως εύστοχα είχε επισημάνει ο Δημήτρης Τσάτσος.
Αποτελεί μια κορυφαία διαδικασία, μια κορυφαία στιγμή πολιτικής και δημοκρατικής ευθύνης, καθώς καλούμαστε, ως Πολιτεία, να απαντήσουμε σε κρίσιμα ερωτήματα: Τι ποιότητα Δημοκρατίας θέλουμε; Ποια πρέπει να είναι τα όρια της εκτελεστικής εξουσίας; Και τελικά, πόσο προστατευμένος οφείλει να είναι ο πολίτης σε έναν κόσμο που γεννά διαρκώς προκλήσεις και υπαρξιακούς κινδύνους;
Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο υπογράμμισε και ο Αριστόβουλος Μάνεσης, «το Σύνταγμα είναι η ίδια η τεχνική της πολιτικής ελευθερίας», η θεσμική ασπίδα του πολίτη απέναντι στην αυθαιρεσία της εκάστοτε εξουσίας. Αυτές είναι οι αξίες που υπήρξαν διαχρονικά η πυξίδα της Δημοκρατικής Προοδευτικής Παράταξης. Της Παράταξης που καθόρισε όσο καμία άλλη το θεσμικό και κοινωνικό κεκτημένο της σύγχρονης Ελλάδας. Της Παράταξης των αγώνων για πραγματικά μία ακηδεμόνευτη Δημοκρατία και για προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου.
Της Παράταξης των ανεξάρτητων αρχών, του ΑΣΕΠ, των ΚΕΠ, της Διαύγειας, των μεγάλων μεταρρυθμίσεων στη δημόσια διοίκηση, της Παράταξης που έκανε πράξη την αποκέντρωση της εξουσίας και έδωσε φωνή στον κάθε πολίτη σε κάθε γωνιά της Ελλάδας.
Αυτή είναι η θεσμική παρακαταθήκη του ΠΑΣΟΚ. Μια παρακαταθήκη δημοκρατικής ευθύνης και κοινωνικής προόδου. Μια παρακαταθήκη βαθιάς πίστης στο κράτος δικαίου. Γι’ αυτή την παρακαταθήκη είμαστε βαθιά υπερήφανοι.
Σήμερα όμως, κάθε πολίτης, κάθε δημοκράτης είναι εξαιρετικά ανήσυχος, καθώς βλέπει η χώρα μας να βυθίζεται σε ένα βαθύ αξιακό και θεσμικό τέλμα. Γιατί ίσως ποτέ, από τη Μεταπολίτευση και μετά, δεν βιώσαμε τόσο προκλητικό κυνισμό από μια κυβέρνηση, όπως η σημερινή της Νέας Δημοκρατίας.
Και ταυτόχρονα, βλέπουμε μια κοινωνία βαθιά απογοητευμένη από ένα αμετανόητο σύστημα εξουσίας, που συμπεριφέρεται λες και δεν έχει διδαχθεί τίποτα από τη μεγάλη κρίση της προηγούμενης δεκαετίας.
Εμβρόντητος παρακολουθεί ο λαός το αποτυχημένο σύστημα εξουσίας με έδρα το Μέγαρο Μαξίμου να αναπαράγει τις ίδιες πελατειακές πρακτικές, τις ίδιες παλαιοκομματικές νοοτροπίες, την ίδια ώρα που απογειώνεται η αναξιοκρατία και η διαφθορά. Για όλα αυτά που περιγράφω, σίγουρα δεν φταίει το Σύνταγμα.
Φταίει η βαθιά συντηρητική κουλτούρα εξουσίας της Νέας Δημοκρατίας που θεωρεί πως οι θεσμοί και τα ατομικά δικαιώματα είναι «δευτερεύον θέμα».
Ότι δεν έχει σημασία αν παρακολουθούνται παράνομα πολίτες, δημοσιογράφοι, πολιτικοί αντίπαλοι, αρχηγοί των ενόπλων δυνάμεων. Τι μας απαντούν; «Σκοτιστήκαμε», είναι «ένα ανούσιο θέμα». «Ασχοληθείτε με την οικονομία. Αφήστε τα υπόλοιπα».
Όλα αυτά, είναι πολύ υποτιμητικά για τη νοημοσύνη του ελληνικού λαού, αλλά είναι και εξαιρετικά επικίνδυνα και για τη Δημοκρατία αλλά και για την Οικονομία. Δεν μπορεί να υπάρξει – και το λέμε συνεχώς - πραγματική οικονομική πρόοδος χωρίς Δημοκρατία. Τι αξία έχει η μεγέθυνση του ΑΕΠ, όταν αυτή δεν συνοδεύεται από κοινωνική δικαιοσύνη, ανθεκτικότητα και θεσμούς που διασφαλίζουν τη δίκαιη και βιώσιμη ανάπτυξη; Τι αξία έχει η δήθεν «σταθερότητα», όταν στηρίζεται στην τοξικότητα, την αδιαφάνεια, την ατιμωρησία και το πελατειακό κράτος;
Προσπαθούν να μας πείσουν πως όλα αυτά είναι απολύτως φυσιολογικά. Ότι η διαφθορά είναι απλώς «στατιστική αποτυχία». Ότι το πελατειακό κράτος είναι «ρεαλισμός». Ότι το ρουσφέτι ανήκει στα «καθήκοντα» του βουλευτή. Ότι «δεν πειράζει» πως ισχυρά καρτέλ μοιράζονται ένα μεγάλο κομμάτι της οικονομικής μεγέθυνσης και οι πολίτες αντιμετωπίζονται με τα pass, την ίδια ώρα. Εξάλλου, γι’ αυτούς οι ανισότητες αποτελούν «φυσικό φαινόμενο», όπως μας είχε ενημερώσει παλαιότερα ο Πρωθυπουργός. Όπως και η δήλωσή του ότι στην οικονομία και την κοινωνία πάντα «κάποιοι χάνουν, την ίδια ώρα που κάποιοι άλλοι κερδίζουν». Αυτά πιστεύουν. Αυτά υπηρετούν. Γι’ αυτό είναι κυνικοί. Γι’ αυτό φέρουν βαριά ευθύνη για τη θεσμική και αξιακή παρακμή που βιώνει σήμερα η Δημοκρατία μας.
Εμείς όμως – και οι προτάσεις που έχει η παράταξή μας – αποδεικνύουν ότι δεν συμβιβαζόμαστε με αυτή την παρακμή. Γι’ αυτό αγωνιζόμαστε καθημερινά σε κάθε γωνιά της χώρας για την πολιτική αλλαγή. Γι’ αυτό χρειάζεται αλλαγή πορείας. Γι’ αυτό χρειάζεται δημοκρατική ανάταση που να αποκαθιστά τη λογοδοσία, τη διαφάνεια και την ισονομία. Για να πάψει η Δικαιοσύνη να αντιμετωπίζεται ως πεδίο παρεμβάσεων από την εκάστοτε κυβέρνηση. Για να πάψει το κράτος μας να είναι φέουδο πελατειακών εξαρτήσεων και προνομίων για «ημέτερους».
Για εμάς, η Δημοκρατία δεν εξαντλείται σε μια τυπική διαδικασία προσφυγής στις κάλπες κάθε τέσσερα χρόνια. Η Δημοκρατία χρειάζεται ισχυρά θεσμικά αντίβαρα, διαφάνεια, λογοδοσία και ουσιαστικό έλεγχο της εξουσίας. Αυτή ακριβώς είναι η ευθύνη μας: να αποδείξουμε με το δικό μας πολιτικό παράδειγμά ότι δεν είμαστε «όλοι το ίδιο». Δεν αγωνιζόμαστε όλοι για την εξουσία και μόνο για την εξουσία αλλά για την ουσία της πολιτικής αλλαγής. Ότι υπάρχουν ακόμη πολιτικοί και παρατάξεις που αντιστέκονται στην παρακμή, υπερασπίζονται αρχές, αξίες, ιδανικά χωρίς να υπολογίζουν το προσωπικό ή πολιτικό κόστος. Με συνέπεια, ήθος και πίστη στη Δημοκρατία, έχουμε χρέος να συνεχίσουμε τον αγώνα μας έως τη μεγάλη νίκη και την αλλαγή που έχει ανάγκη ο τόπος και ο ελληνικός λαός.
Αυτός είναι ο αγώνας μας. Αυτή είναι η αγωνία μας. Αυτή είναι η δέσμευσή μας.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
«Φυγή προς τα μπρος» χαρακτήρισε ο Πρωθυπουργός την εκκίνηση της διαδικασίας για την αναθεώρηση του Συντάγματος. Υπάρχει όμως εδώ ένα καίριο ερώτημα: Γιατί θυμήθηκε τώρα τη συνταγματική αναθεώρηση; Και όχι πριν από ενάμιση χρόνο, όταν είχε ήδη συμπληρωθεί η συνταγματικά προβλεπόμενη πενταετία από την προηγούμενη αναθεώρηση; Τώρα, ξαφνικά, εμφανίζονται λέγοντας ότι η αναθεώρηση είναι μια «μεγάλη θεσμική πρωτοβουλία». Όλως τυχαίως, η πρωτοβουλία τους έρχεται τη στιγμή που η δημόσια ζωή ασφυκτιά από αλλεπάλληλα σκάνδαλα: Τέμπη, παράνομες παρακολουθήσεις, ΟΠΕΚΕΠΕ. Την ίδια ώρα που καταθέτουμε αίτημα για Εξεταστική Επιτροπή για τις παράνομες παρακολουθήσεις, οι κυβερνητικές διαρροές λένε ότι για λόγους «εθνικής ασφάλειας» χρειαζόμαστε πλειοψηφία 151 βουλευτών. Ξεχνώντας ότι το 2022, για το ίδιο ακριβώς ζήτημα, η Εξεταστική Επιτροπή εγκρίθηκε μόνο με 120 βουλευτές. Τι άλλαξε; Το Σύνταγμα; Όχι βέβαια. Η πολιτική τους σκοπιμότητα άλλαξε.
Τα πράγματα, λοιπόν, είναι καθαρά: Η αναθεωρητική πρωτοβουλία της Νέας Δημοκρατίας δεν είναι «φυγή προς τα μπρος», αλλά ένα επικοινωνιακό παιχνίδι «στρίβειν διά του Συντάγματος», για να δραπετεύσουν από τα αξιακά, θεσμικά και πολιτικά τους αδιέξοδα. Οι πολίτες όμως καταλαβαίνουν: Ένας Πρωθυπουργός που καταστρατηγεί το Σύνταγμα και κακοποιεί τους θεσμούς, δεν έχει καμία με καμία αξιοπιστία.
Το Σύνταγμα, κ. Μητσοτάκη, δεν είναι εργαλείο αντιπερισπασμού ούτε σανίδα πολιτικής επιβίωσης για μια κυβέρνηση που είναι σε αποδρομή. Δεν μπορεί κάποιος να εμφανίζεται ως εγγυητής της συνταγματικής αναθεώρηση και της διαφάνειας, όταν εκκρεμούν τόσο σοβαρές υποθέσεις και όταν έχουμε ζητήματα κατασπατάλησης ευρωπαϊκών και εγχώριων πόρων.
Όταν ο Πρωθυπουργός εκβιάζεται δημόσια από έναν απόστρατο Ισραηλινό αξιωματικό και δεν τολμά να πει κουβέντα γι’ αυτόν τον δημόσιο εκβιασμό, δεν έχει κανένα πολιτικό και ηθικό έρεισμα για να είναι εγγυητής της συνταγματικής αναθεώρησης!
Αλήθεια, κ. Μητσοτάκη, τι εννοούσε ο ανιψιός σας, ο κ. Δημητριάδης, όταν σε συνέντευξη που έδωσε την Κυριακή είπε ότι «τα πήρε όλα πάνω του για να προστατεύσει την παράταξη και την κυβέρνηση»; Τί πήρε πάνω του; Θα μας απαντήσετε επιτέλους; Με καθαρά λόγια, όπως πρέπει να απαντά ο εκάστοτε Πρωθυπουργός. Πώς λοιπόν ζητούν συναίνεση όταν το στενό τους περιβάλλον έχει ενορχηστρώσει μία εκτροπή μοναδική στα χρόνια της Μεταπολίτευσης;
Για εμάς, λοιπόν, το Σύνταγμα και η αναθεώρηση είναι πάνω απ’ όλα ευθύνη απέναντι στους πολίτες, απέναντι στη Δημοκρατία, στους θεσμούς και στις επόμενες γενιές. Δεν είναι το Σύνταγμα παιχνίδι επικοινωνιακό. Δεν είναι πυροτέχνημα. Είναι μία θεσμική αλλαγή και ένας διάλογος που εμβαθύνει τη δημοκρατία και όχι που υπονομεύει τον δημόσιο διάλογο. Απαιτεί σοβαρότητα, βαθιά διαβούλευση και πάνω απ’ όλα θεσμική αξιοπιστία, που δεν διαθέτει ούτε η Νέα Δημοκρατία ούτε ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Αυτή είναι η διαφορά μας και αυτή είναι η ταυτότητα της Δημοκρατικής Παράταξης, και δεν θα κάνουμε ούτε βήμα πίσω από τις αρχές μας.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Τα επικοινωνιακά παιχνίδια αποκαλύπτονται, αν δει κανείς προσεκτικά τις προτάσεις της Νέας Δημοκρατίας για την αναθεώρηση.
Πραγματικά, χρειάζεται πολιτικό θράσος να μιλά αυτή η κυβέρνηση για συνταγματική κατοχύρωση της «καλής νομοθέτησης». Υποτιμούν τη νοημοσύνη μας.
Δεν είναι αυτή η κυβέρνηση που ψήφισε ήδη από το 2019 τον νόμο για το λεγόμενο «Επιτελικό Κράτος»;
Ο νόμος αυτό δεν περιείχε:«αρχές καλής νομοθέτησης», «υποχρεωτική διαβούλευση», «αξιολόγηση συνεπειών», «αξιολόγηση εφαρμογής των νόμων» και εργαλεία κωδικοποίησης της νομοθεσίας; Τα έχει ήδη νομοθετήσει όλα αυτά. Τι έκαναν στην πράξη; Τα ακολούθησαν; Τα εφάρμοσαν;
Άσχετες τροπολογίες της τελευταίας στιγμής είναι η κανονικότητα γι’ αυτούς, ελάχιστος χρόνος κοινοβουλευτικού ελέγχου, προσχηματική διαβούλευση και μία διαρκής παραγωγή πολυνομίας και κακονομίας. Μάλιστα μέσα σε όλα αυτά, εκατοντάδες απευθείας αναθέσεις και στημένοι διαγωνισμοί. Έφτασαν στο σημείο να χρησιμοποιήσουν για να κάνουν μπίζνες ακόμη και την επιστολική ψήφο στο νομοσχέδιο για τον απόδημο ελληνισμό. Ακόμη δεν μας έχουν απαντήσει για την απευθείας ανάθεση και τον στημένο διαγωνισμό που έκαναν για την επικοινωνιακή καμπάνια της επιστολικής ψήφου.
Ποιο, λοιπόν, είναι ακριβώς το πρόβλημα μέσα σε όλα αυτά; Ότι δεν υπήρχε συνταγματική πρόβλεψη; Όχι, βεβαίως. Το πρόβλημα, φίλες και φίλοι και αγαπητοί συνάδελφοι, είναι η κουλτούρα διακυβέρνησης.
Η Νέα Δημοκρατία έχει μία αμετανόητη κουλτούρα διακυβέρνησης πελατειακού κράτους, αδιαφάνειας και ατιμωρησίας. Αυτό πλέον είναι κοινή συνείδηση και γι’ αυτό δεν έχουν να προσφέρουν τίποτα περισσότερο.
Άλλο παράδειγμα που καταδεικνύει την επικοινωνιακή διαχείριση της αναθεώρησης, είναι η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για το άρθρο 86 του Συντάγματος. Πλέον τα περισσότερα κόμματα, οι περισσότεροι στο δημόσιο διάλογο συμφωνούν ότι πρέπει να τελειώσει η ιστορία με το άρθρο 86. Τι μας λένε;
Ότι δήθεν θα αλλάξει το σύστημα απόδοσης ποινικής ευθύνης των μελών της κυβέρνησης.Όμως η κρίσιμη αρμοδιότητα -η άσκηση της ποινικής δίωξης- παραμένει στα χέρια της Βουλής.
Όταν η ποινική δίωξη εξαρτάται από την εκάστοτε κυβερνητική πλειοψηφία, τότε η δικαιοσύνη κινδυνεύει να μετατραπεί σε πολιτικό εργαλείο.
Η Νέα Δημοκρατία, αυτό που περιγράφω, το έχει αποδείξει επανειλημμένως.
Κάθε φορά, που έρχεται μία υπόθεση στη Βουλή, ορθώνει πολιτικές ασπίδες προστασίας πάνω από κυβερνητικά στελέχη,
Όπως είδαμε στην περίπτωση του κ. Αυγενάκη, του κ. Καραμανλή και του κ. Βορίδη. Εμείς λέμε κάτι εντελώς διαφορετικό, απλό και καθαρό: πρέπει να υπάρξει πλήρης αποσύνδεση της Βουλής από τις διώξεις, πρέπει να μιλήσουμε καθαρά απέναντι σε μια κοινωνία που δεν θέλει να έχει νέους «Βορίδηδες», νέους «Αυγενάκηδες» και νέους «Καραμανλήδες». Πρέπει να λύσουμε τα χέρια της δικαιοσύνης και θα λύσουμε τα χέρια της δικαιοσύνης, κύριοι της Νέας Δημοκρατίας.
Γι’ αυτό προτείνουμε η διαδικασία να ανατεθεί σε ειδικό δικαστικό συμβούλιο.
Για να μην αποφασίζει η εκάστοτε πλειοψηφία, αλλά η Δικαιοσύνη.
Γιατί σε μια πραγματική Δημοκρατία κανείς δεν πρέπει να είναι υπεράνω του οποιουδήποτε ελέγχου.
Ένα ακόμα χαρακτηριστικό παράδειγμα πολιτικής υποκρισίας είναι η πρόταση του Πρωθυπουργού για συνταγματική κατοχύρωση της κρατικής μέριμνας υπέρ του πρωτογενούς τομέα και της ελληνικής περιφέρειας. Και πραγματικά αναρωτιέται κανείς: Πώς ακριβώς θα προστατεύσουν τον αγρότη;
Αυτοί που μετέτρεψαν τον ΟΠΕΚΕΠΕ σε ακρωνύμιο της αδιαφάνειας και πελατειακού κράτους, εκθέτοντας διεθνώς τη χώρα και δημιουργώντας νέα ζητήματα εις βάρος αγροτών και κτηνοτρόφων;
Αυτοί;
Την ίδια ώρα που οι τίμιοι αγρότες παλεύουν να επιβιώσουν, ζητώντας δικαιοσύνη και κανόνες, η κυβέρνηση έρχεται να «συνταγματοποιήσει» τις αρχές, τις οποίες όμως η ίδια ουδέποτε προστάτευσε.
Όταν υπάρχει τόσο μεγάλη απόσταση ανάμεσα στα λόγια και τις πράξεις, τότε η συνταγματική αναθεώρηση κινδυνεύει να γίνει εργαλείο πολιτικής βιτρίνας.
Η κυβέρνηση όμως εξαγγέλλει και τη συνταγματική κατοχύρωση της αξιολόγησης, μιλώντας μάλιστα για ένα πιο σύγχρονο και αποτελεσματικό κράτος.
Αλλά οι πολίτες γνωρίζουν πλέον πολύ καλά τι σημαίνει η «αξιοκρατία» της κυβέρνησης ύστερα από επτά χρόνια: ρεκόρ απευθείας αναθέσεων, διόγκωση των μετακλητών και των κομματικών διορισμών, ένα υπερσυγκεντρωτικό κράτος χωρίς ουσιαστική λογοδοσία και δημοκρατικό έλεγχο. Μιλούν για αξιοκρατία, αυτοί που έκαναν την αναξιοκρατία καθημερινότητα.
Γι’ αυτό ας είμαστε ξεκάθαροι: η αξιολόγηση δεν μπορεί να εφαρμόζεται μόνο προς τα κάτω. Δεν μπορεί να αφορά μόνο τον δημόσιο υπάλληλο, αλλά ποτέ τους κυβερνώντες και αυτούς που επιλέγουν σε κρίσιμες θέσεις της δημόσιας διοίκησης.
Γιατί χωρίς λογοδοσία της εξουσίας, η αξιολόγηση χάνει την αξιοπιστία της και μετατρέπεται απλώς σε εργαλείο πελατειακών διευθετήσεων. Για εμάς η αξιοκρατία πρέπει να υπάρξει και πρέπει να είναι παντού, σε κάθε σημείο της δημόσιας διοίκησης και του δημόσιου βίου.
Επίσης, μίλησαν για την πολυφωνία και την ποιότητα της ενημέρωσης, ποιοι, αυτού που αγωνιούν να ελέγξουν τα media με τα γνωστά αποτελέσματα. Η κυβέρνηση εξαγγέλλει και τη συνταγματική «αποκάθαρση» των Μέσων Ενημέρωσης. Τι πάει να πει «αποκάθαρση»; Μήπως απόλυτη χειραγώγηση και πλήρη υποταγή στα κελεύσματα της κυβέρνησης;
Γιατί οι πολίτες θυμούνται: τις «λίστες Πέτσα» την αδιαφανή κατανομή κρατικής διαφήμισης, τις αδιαφανείς ροές χρήματος στον γαλάζιο προπαγανδιστικό μηχανισμό της Ομάδας Αλήθειας, τα γαλάζια τρολ του διαδικτύου όπως ο καταδικασθείς Ζούκοφ, αλλά και τη διαρκή συγκέντρωση ισχύος στα μέσα ενημέρωσης από την οικονομική ολιγαρχία.
Όλα τα παραπάνω αποτελούν μερικά μόνο παραδείγματα που αποκαλύπτουν τη χαώδη απόσταση ανάμεσα στις διακηρύξεις και τις πραγματικές πρακτικές της Νέας Δημοκρατίας.
Ανάμεσα στις θεσμικές εξαγγελίες και στα πραγματικά έργα και ημέρες της διακυβέρνησής της.
Έχουν πάρει οριστικά διαζύγιο και από την αλήθεια και από την αξιοπιστία. Και πολύ σύντομα θα πάρουν οριστικό διαζύγιο και από την ευθύνη διακυβέρνησης της χώρας! Αυτός είναι ο αγώνας μας, να υπογράψουμε με την πολιτική αλλαγή το διαζύγιο που θα πάρει ο ελληνικός λαός από τη διαφθορά, την ατιμωρησία και την υποκρισία του μεγάρου Μαξίμου.
Αλλά και στο ζήτημα της ανώτατης εκπαίδευσης, η κυβέρνηση προτίθεται να αναθεωρήσει το άρθρο 16, αφού πρώτα με τον νόμο Πιερρακάκη έκανε πανεπιστήμια τα κολλέγια και τα ιδιωτικά ΙΕΚ. Ούτε Σορβόννη είδαμε ούτε Χάρβαρντ. Ούτε αυτά με τα οποία βομβαρδίζανε τον δημόσιο διάλογο θέλοντας να δείξουν τον ευρύτερο σχεδιασμό για την παιδεία στη χώρα. Κανένας σχεδιασμός. Ήθελαν να κάνουν την παιδεία εμπόριο, όπως θέλουν να κάνουν και την υγεία εμπόριο. Εδώ είναι η ισχυρή διαιρετική τομή του ΠΑΣΟΚ και της Νέας Δημοκρατίας.
Εμείς θα υπερασπιστούμε τον δημόσιο χαρακτήρα υγείας και παιδείας που υπηρετεί κάθε Ελληνίδα και κάθε Έλληνα, κάθε νέο άνθρωπο. Και δεν θα επιτρέψουμε οι δύο βασικοί πυλώνες του κοινωνικού κράτους να αποδυναμωθούν πλήρως εις βάρος της ολιγαρχίας και της οικονομικής αντίληψης για τον χαρακτήρα της υγείας και της παιδείας.
Εμείς παραμένουμε σταθερά υπέρ των δημόσιων πανεπιστημίων και προτείνουμε την αναθεώρηση του άρθρου 16 με τη ρητή κατοχύρωση του μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα των μη κρατικών πανεπιστημίων. Για να μπει τάξη στην παιδεία στη χώρα μας. Μοντέλο μας είναι η κατάσταση σε κάθε ευρωπαϊκό κράτος όπου προτεραιότητα είναι το δημόσιο πανεπιστήμιο αλλά επιτρέπεται να υπάρχουν και ισχυρά μη κρατικά μη κερδοσκοπικά για όσους τα επιλέγουν.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Σήμερα βρισκόμαστε μπροστά σε νέες προκλήσεις: τις οξυμένες κοινωνικές ανισότητες, τη σοβαρή στεγαστική και ενεργειακή κρίση, τις αχαρτογράφητες σε μεγάλο βαθμό επιπτώσεις της ψηφιακής εποχής και της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά και την ανάγκη θωράκισης της δημοκρατίας απέναντι σε φαινόμενα αδιαφάνειας και χειραγώγησης.
Δεν τρέφουμε αυταπάτες: Η συνταγματική αναθεώρηση δεν είναι πανάκεια. Τα προβλήματα της χώρας δεν λύνονται μόνο με αλλαγές στον καταστατικό χάρτη της χώρας.
Είναι όμως χρέος μας να αγωνιστούμε για μια συνταγματική αναθεώρηση που θα αποκαταστήσει μια νέα θεσμική και κοινωνική ισορροπία στη χώρα.
Προς αυτή την κατεύθυνση, η πρόταση του ΠΑΣΟΚ -την οποία παρουσιάζουμε για δημόσια διαβούλευση με την κοινωνία των πολιτών, την επιστημονική κοινότητα, την αυτοδιοίκηση και τους κοινωνικούς φορείς- είναι μια πρόταση ανοιχτή που πρέπει αν την εμπλουτίσουμε ακόμη περισσότερο βάση της εμπειρίας που έχει κάθε πολίτης και τις ανάγκες και τις αγωνίες του. Εμείς λοιπόν προσπαθούμε να παρουσιάσουμε σήμερα όσο γίνεται πιο διεξοδικά και θα εξηγήσουν και κατ’ άρθρο οι εισηγητές μας στη συνέχεια.
Θα σταθώ σε τρεις βασικές αρχές που διέπουν την πρότασή μας.
Πρώτον: ατομικά δικαιώματα που ανταποκρίνονται στις ανάγκες της εποχής μας.
Δεύτερον: ενίσχυση του κοινωνικού κράτους και κατοχύρωση των δημόσιων αγαθών.
Και τρίτον: ισχυροποίηση των θεσμικών αντιβάρων και θωράκιση της ίδιας της Δημοκρατίας.
Α) Ξεκινώ από το πρώτο μεγάλο ζήτημα που είναι η εμβάθυνση και ο εμπλουτισμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου.
Η ελληνική κοινωνία αλλάζει. Και το Σύνταγμα οφείλει να άρει μορφές διακρίσεων και αποκλεισμών που για χρόνια έμεναν αόρατες.
Στην ίδια κατεύθυνση, θεωρούμε αυτονόητο ότι η προστασία απέναντι στην έμφυλη βία και τις γυναικοκτονίες πρέπει να αναγνωρίζεται ως ρητή υποχρέωση του κράτους.
Ταυτόχρονα, η νέα εποχή επιβάλλει και μία νέα συνταγματική προσέγγιση στα ψηφιακά δικαιώματα. Η τεχνητή νοημοσύνη, οι αλγόριθμοι, η ψηφιακή χειραγώγηση και η μαζική επιρροή της πληροφορίας δημιουργούν ένα εντελώς νέο περιβάλλον για τη δημοκρατία. Γι’ αυτό προτείνουμε: την καθολική πρόσβαση στις βασικές ψηφιακές υπηρεσίες, την προστασία των πολιτών από πρακτικές ψηφιακής χειραγώγησης και τη θέσπιση συνταγματικών εγγυήσεων διαφάνειας, λογοδοσίας και ανθρώπινης εποπτείας στη χρήση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης. Η τεχνολογία πρέπει να υπηρετεί τον άνθρωπο και τη δημοκρατία — όχι να λειτουργεί εις βάρος της ελευθερίας και της αυτονομίας του πολίτη. Διότι αν σήμερα δεν δημιουργήσουμε ισχυρά θεσμικά αντίβαρα, αυτό που θα ζήσουμε τα επόμενα χρόνια θα είναι μια πολύ επώδυνη νέα πραγματικότητα εις βάρος των δικαιωμάτων και της δημοκρατίας.
Β) Η δεύτερη μεγάλη προτεραιότητα αφορά το κοινωνικό κράτος και τη διασφάλιση αξιοπρεπών όρων διαβίωσης. Η εμπειρία των τελευταίων ετών απέδειξε ότι η υγεία, η κατοικία, το νερό και η πρόσβαση στην ενέργεια δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται αποκλειστικά ως ζητήματα αγοράς.
Γι’ αυτό προτείνουμε τη συνταγματική κατοχύρωση του Εθνικού Συστήματος Υγείας ως θεμελιώδους δημόσιου θεσμού, με υποχρέωση ισότιμης πρόσβασης όλων των πολιτών στις υπηρεσίες υγείας. Παράλληλα, αναγνωρίζουμε ότι η στεγαστική κρίση εξελίσσεται πλέον σε μείζον κοινωνικό πρόβλημα.
Η πρόσβαση σε προσιτή κατοικία πρέπει να αποτελεί υποχρέωση του κράτους, με δυνατότητα ανάπτυξης κοινωνικής κατοικίας αλλά και παρεμβάσεων στην αγορά ακινήτων και αντιμετώπιση ζητημάτων μίσθωσης. Το κράτος πρέπει να έχει ευθύνη και να εγγυάται την ισότιμη πρόσβαση και σε αυτό το ζωτικό ζήτημα για την κοινωνική δικαιοσύνη.
Το ίδιο ισχύει και για την ενέργεια.
Η ενεργειακή ασφάλεια και η δίκαιη ενεργειακή μετάβαση πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ζητήματα κοινωνικής συνοχής και εθνικής στρατηγικής.
Και βεβαίως, η προστασία του περιβάλλοντος δεν μπορεί πλέον να αφορά μόνο το παρόν. Πρέπει να συνδέεται και με τη διαγενεακή δικαιοσύνη — με την υποχρέωση δηλαδή να παραδώσουμε στις επόμενες γενιές μία χώρα βιώσιμη και ασφαλή.
Τέλος, το νερό αποτελεί θεμελιώδες δημόσιο αγαθό και ανθρώπινο δικαίωμα, όχι πεδίο εμπορευματοποίησης και κερδοσκοπίας. Γι’ αυτό θεωρούμε αναγκαία τη συνταγματική κατοχύρωση και προστασία του δημόσιου χαρακτήρα του.
Γ) Τέλος, η τρίτη μεγάλη ενότητα αφορά τη λειτουργία των θεσμών και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών. Η εμπιστοσύνη αυτή δεν αποκαθίσταται με λόγια. Αποκαθίσταται με ισχυρά θεσμικά αντίβαρα.
Λέμε κάτι σαφές: Η ποινική διερεύνηση δεν μπορεί να εξαρτάται από κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς. Όπως προανέφερα, η αρμοδιότητα αυτή πρέπει να ανατεθεί σε ειδικά δικαστικά όργανα.
Στην ίδια κατεύθυνση, προτείνουμε αλλαγές στον τρόπο επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, ώστε να περιοριστεί η άμεση κυβερνητική επιρροή και να ενισχυθεί η θεσμική ανεξαρτησία της.
Κομβικό ζήτημα είναι επίσης η διαφάνεια στο πολιτικό σύστημα.
Προτείνουμε τη συνταγματική κατοχύρωση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, με αρμοδιότητα:
- τον έλεγχο των οικονομικών των κομμάτων, των εκλογικών δαπανών και των δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης των πολιτικών προσώπων.
- Η δημοκρατία δεν μπορεί να λειτουργεί με καθεστώς πολιτικού αυτοελέγχου.
- Ιδιαίτερη σημασία αποδίδουμε και στην ποιότητα της δημόσιας σφαίρας και της ενημέρωσης.
- Η ελευθερία της έκφρασης, η πολυφωνία και η διαφάνεια στα μέσα ενημέρωσης αποτελούν πυρήνα της δημοκρατίας.
Γι’ αυτό προτείνουμε: ενίσχυση της διαφάνειας στο ιδιοκτησιακό καθεστώς των ΜΜΕ, μέτρα κατά της υπερσυγκέντρωσης, και προστασία της πολυφωνίας. Γιατί χωρίς ανεξάρτητη και πλουραλιστική ενημέρωση, η δημοκρατία αποδυναμώνεται. Θέλουμε επίσης ένα πολιτικό σύστημα, θεσμικά, πιο ισορροπημένο.
Γι’ αυτό προτείνουμε η ευρύτατη πλειοψηφία των 180 βουλευτών να απαιτείται υποχρεωτικά στη δεύτερη αναθεωρητική βουλή για την επίτευξη των μέγιστων συναινέσεων.
Επιπλέον, επιμένουμε ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας πρέπει να εκλέγεται με αυξημένες πλειοψηφίες, ώστε να διαθέτει τη μεγαλύτερη δυνατή νομιμοποίηση και αποδοχή. Με διατήρηση της αποσύνδεσης της εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας από τη διάλυση της Βουλής.
Ενισχύουμε παράλληλα τον ρόλο της Βουλής και των δημοκρατικών αντιβάρων, αλλά και την αυτοδιοίκηση, με περισσότερη διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια.
Η αποκέντρωση της εξουσίας δεν είναι διοικητική λεπτομέρεια. Αποτελεί προϋπόθεση δημοκρατικής συμμετοχής και αποτελεσματικότητας. Βαθιά μας πεποίθηση είναι ότι η συνταγματική αναθεώρηση δεν αφορά μόνο τους θεσμούς. Αφορά την ίδια τη σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στον πολίτη και τη δημοκρατία.
Γι’ αυτό χρειαζόμαστε ένα Σύνταγμα: που προστατεύει πραγματικά τον πολίτη, που ελέγχει αποτελεσματικά την εξουσία, που μειώνει δραστικά τις κοινωνικές ανισότητες, που απαντά πειστικά στις κοινωνικές και τεχνολογικές προκλήσεις της εποχής μας, και που εγγυάται, τελικά, ότι θα παραδώσουμε μια καλύτερη πατρίδα στις επόμενες γενιές.
Αυτή είναι η ουσία της αναθεώρησης που προτείνουμε. Μια αναθεώρηση δημοκρατικής εμβάθυνσης, κοινωνικής προστασίας και θεσμικής αξιοπιστίας.
Μια αναθεώρηση που δεν υπηρετεί επικοινωνιακές σκοπιμότητες, αλλά τις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας και της δημοκρατίας.
Κυρίες και κύριοι βουλευτές,
Η εμπειρία σε όλο τον δυτικό κόσμο και στην Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια, πιστοποιεί ότι η Δημοκρατία δεν χάνεται, μέσα σε μια νύχτα. Φθείρεται σιγά σιγά. Και επιταχύνεται, κάθε φορά που συνηθίζουμε το ψέμα, που αποδεχόμαστε την υποκρισία, που λέμε ότι η ατιμωρησία είναι κανονικότητα. Κάθε φορά που αποδεχόμαστε την αδικία. Κάθε φορά που λέμε «δεν αλλάζει τίποτα», ότι όλοι είναι το ίδιο και η απογοήτευσή μας, η οργή μας μετατρέπεται σε αποχή.
Γι’ αυτό η δημοκρατική παράταξη σε αυτή τη συζήτηση εντάσσει και ένα πολιτική διακύβευμα που είναι η δημοκρατική αφύπνιση, απέναντι στη Νέα Δημοκρατία και το Μέγαρο Μαξίμου. Μια δημοκρατική αφύπνιση που βάζει τέλος στην παρακμή, που λέει ότι μαζί μπορούμε να τα καταφέρουμε, μπορούμε να έχουμε πολιτική αλλαγή, μπορούμε να έχουμε καλύτερο Σύνταγμα, μπορούμε να έχουμε κοινωνική δικαιοσύνη και ποιοτική δημοκρατία.
Γιατί εμείς μιλάμε στο όνομα μιας κοινωνίας με αυτοπεποίθηση, μιας κοινωνίας που έχει μάθει να διεκδικεί, να αγωνίζεται, να συμμετέχει, μιας κοινωνίας που πιστεύει ότι μπορούν ξανά να αλλάξουν τα πράγματα προς μια καλύτερη κατεύθυνση.
Τρίτη θητεία Νέας Δημοκρατίας σημαίνει οπισθοδρόμηση. Μονόδρομος είναι η πολιτική αλλαγή. Γι’ αυτό και σήμερα ζητώ από κάθε πολίτη, κάθε Ελληνίδα και κάθε Έλληνα που βλέπουν τις ζωές τους να χειροτερεύουν, να ενώσουμε τις δυνάμεις μας και να αγωνιστούμε για περισσότερη δικαιοσύνη και περισσότερη αξιοκρατία. Για μεγαλύτερη διαφάνεια, για ποιοτικότερη δημοκρατία. Αυτό είναι το σχέδιό μας. Αυτή είναι η δέσμευσή μας.
Και νομίζω ότι μαζί μπορούμε να τα καταφέρουμε. Αυτές οι δεσμεύσεις μας και στο Σύνταγμα είναι τα προτάγματα της πολιτικής αλλαγής για μια Ελλάδα ισχυρή και μια κοινωνία δίκαιη, για όλες τις γενιές και ιδιαίτερα για τους νεότερους Έλληνες που απογοητεύονται από τη σημερινή παρακμή.