Τα πρώτα βήματα σε έναν μακρύ και απαιτητικό «μαραθώνιο» αναζήτησης υδρογονανθράκων φαίνεται να έχει αρχίσει να διανύει η Ελλάδα, σε μια συγκυρία κατά την οποία η Ευρώπη αναζητά εναλλακτικές πηγές και νέες ενεργειακές εφεδρείες, ενώ η Ανατολική Μεσόγειος αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη γεωστρατηγική σημασία. Η σχεδιαζόμενη ερευνητική γεώτρηση στο «Μπλοκ 2» στο βορειοδυτικό Ιόνιο στις αρχές του 2027 αντιμετωπίζεται από την αγορά ως ένα κρίσιμο πρώτο τεστ για το εγχώριο πρόγραμμα έρευνας και ανάπτυξης, χωρίς όμως να θεωρείται η μοναδική «ζαριά» της χώρας.
Ήδη ο χάρτης των ελληνικών υδρογονανθράκων να αλλάζει και την μετά την απόφαση της κοινοπραξίας ExxonMobil – Helleniq Energy να επιστρέψει στο Δημόσιο το μπλοκ «Δυτικά της Κρήτης», εξέλιξη που επαναφέρει στο προσκήνιο σενάρια για νέο γύρο παραχωρήσεων και επανενεργοποίηση περιοχών που είχαν εγκαταλειφθεί τα προηγούμενα χρόνια.
Σε αυτό το κλίμα, το βασικό μήνυμα που εκπέμπει πλέον η βιομηχανία είναι ότι η ανακάλυψη κοιτασμάτων δεν αποτελεί αποτέλεσμα μίας και μόνο γεώτρησης, αλλά προϊόν μακροχρόνιας στρατηγικής, συνεχών ερευνών και πολλαπλών προσπαθειών. Ο Αριστοφάνης Στεφάτος, Διευθύνων Σύμβουλος της ΕΔΕΥΕΠ, μιλώντας στο Balkan Energy Forum ανέφερε πώς είναι ένα κρίσιμο «παράθυρο ευκαιρίας» που θα πρέπει να αξιοποιηθεί, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα χρειάζεται 10-20 αντίστοιχες γεωτρήσεις όπως στο μπλοκ 2, προκειμένου να αποκτήσει σαφή εικόνα για το πραγματικό δυναμικό των ελληνικών θαλασσών.
Δεν είναι τυχαίο ότι, σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Αριστοφάνης Στεφάτος, περίπου το 66% των γεωτρήσεων κάθε τύπου που έχουν πραγματοποιηθεί στην Ελλάδα έχουν εμφανίσει θετικές γεωλογικές ενδείξεις. Το στοιχείο αυτό, όπως εξηγεί η αγορά, δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε εμπορικά εκμεταλλεύσιμα κοιτάσματα, αποτυπώνει όμως την ύπαρξη ενεργού πετρελαϊκού συστήματος και ενισχύει το επιχείρημα υπέρ της συνέχισης των ερευνών για φυσικό αέριο και πετρέλαιο.
Προφανώς, κανείς δεν παραγνωρίζει τον υψηλό βαθμό τεχνικής δυσκολίας, το αυξημένο επενδυτικό ρίσκο και τις αβεβαιότητες που συνοδεύουν τη συγκεκριμένη βιομηχανία. Ωστόσο, όπως αναφέρει η αγορά πρόκειται για έναν κλάδο που διαχρονικά λειτουργεί με όρους πιθανοτήτων, επιμένοντας στη συστηματική αύξηση των γεωλογικών και τεχνικών δεδομένων προκειμένου να βελτιώνει τις πιθανότητες ανακάλυψης. Υπό αυτό το πρίσμα, η συγκυρία θεωρείται ευνοϊκή, με τον επικεφαλής της ΕΔΕΥΕΠ να απευθύνει ουσιαστικά κάλεσμα προς τη βιομηχανία να αξιοποιήσει το θετικό ευρωπαϊκό momentum γύρω από την αναζήτηση εναλλακτικών πηγών τροφοδοσίας και να προχωρήσει στις επόμενες επενδυτικές αποφάσεις.
Το εγχείρημα πρέπει να αποκτήσει διάρκεια, συνέχεια και έναν πιο συνολικό στρατηγικό σχεδιασμό που θα ανοίγει τη συζήτηση για το σύνολο των πιθανών γεωλογικών στόχων στις ελληνικές θάλασσες. Άλλωστε, τα έως τώρα δεδομένα κρίνονται αρκετά ενθαρρυντικά ώστε να στηρίξουν τα επόμενα βήματα, τονίζει ο κ. Στεφάτος. Πάντως, όπως είπε το μπλοκ 2 είναι πρώτο μεγάλο «τεστ πεδίου» για το κατά πόσο η Ελλάδα μπορεί να περάσει από τη φάση των γεωλογικών εκτιμήσεων στη φάση των πραγματικών ανακαλύψεων.
Αντίστοιχα και ο Τάσος Βλασσόπουλος έστειλε σαφές μήνυμα ότι η επόμενη φάση δεν μπορεί να κριθεί πίσω από γραφεία και τεχνικές αναλύσεις, αλλά μόνο στο πεδίο. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, όλες οι απαραίτητες εργασίες προετοιμασίας έχουν πλέον ολοκληρωθεί από τις τρισδιάστατες σεισμικές έρευνες και τις γεωλογικές ερμηνείες μέχρι την τεχνική αξιολόγηση των δεδομένων με το βάρος να μεταφέρεται πλέον στην ίδια τη γεώτρηση και στην ανάληψη του απαιτούμενου επενδυτικού ρίσκου.
Αναφερόμενος στο μπλοκ 2 τόνισε ότι «όλη η δουλειά έχει γίνει. Έχουν γίνει τα 3D. Έχουν γίνει οι ερμηνείες. Ό,τι απαιτείται έχει γίνει από τον operator και από εμάς. Και προφανώς ο νέος εταίρος εξετάζει όλα αυτά τα δεδομένα», πρόσθεσε. «Η είσοδος της ExxonMobil έδωσε ώθηση τη στιγμή που χρειαζόταν. Επομένως, αυτό κάνει την περιοχή πιο σημαντική από άλλες. Οι άλλες περιοχές πιθανότατα θα ακολουθήσουν τα επόμενα χρόνια. Αλλά αυτή είναι η πρώτη που θα προχωρήσει», συμπλήρωσε.
Η έξοδος της Exxon από τη «Δυτική Κρήτη» αλλάζει τον χάρτη των παραχωρήσεων
Η κουβέντα ανοίγει πολύ περισσότερο τώρα, αφού χαράσσονται νέες γραμμές γύρω από το πεδίο των υδρογονανθράκων. Η απόφαση της κοινοπραξίας ExxonMobil – Helleniq Energy να επιστρέψει στο Δημόσιο το μπλοκ «Δυτικά της Κρήτης», εξέλιξη που επαναφέρει στο προσκήνιο σενάρια για νέο γύρο παραχωρήσεων και επανενεργοποίηση περιοχών που είχαν εγκαταλειφθεί τα προηγούμενα χρόνια.
Η απόφαση της κοινοπραξίας να μην προχωρήσει περαιτέρω στην ανάπτυξη του συγκεκριμένου οικοπέδου, το οποίο επιστρέφει πλέον στην ΕΔΕΥΕΠ μετά και τη λήξη της δεύτερης συνεχόμενης παράτασης των ερευνητικών εργασιών, δεν θεωρείται από την αγορά ως μια μεμονωμένη εξέλιξη. Αντίθετα, αντιμετωπίζεται ως ένδειξη επαναξιολόγησης των προτεραιοτήτων των μεγάλων παικτών στην ελληνική αγορά υδρογονανθράκων, με το ενδιαφέρον να μετατοπίζεται πλέον σε περιοχές που εμφανίζουν μεγαλύτερες γεωλογικές πιθανότητες και χαμηλότερο τεχνικό ρίσκο.
Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά κατά την πρόσφατη παρουσίαση αποτελεσμάτων της Helleniq Energy προς τους αναλυτές, η έμφαση δίνεται πλέον στο Ιόνιο και σε νέα blocks, ενώ το μπλοκ «Δυτικά της Κρήτης» κρίθηκε λιγότερο υποσχόμενο σε σχέση με το γειτονικό «Νοτιοδυτικά της Κρήτης», το οποίο παραμένει ενεργό στο χαρτοφυλάκιο της κοινοπραξίας. Το συγκεκριμένο οικόπεδο χαρακτηρίζεται από μεγάλα θαλάσσια βάθη και αυξημένη τεχνική πολυπλοκότητα, ενώ ποτέ δεν προχώρησε σε υψηλής ανάλυσης τρισδιάστατες σεισμικές έρευνες, γεγονός που εδώ και καιρό είχε καλλιεργήσει εκτιμήσεις στην αγορά ότι δύσκολα θα περνούσε στην επόμενη φάση.
Η επιστροφή της περιοχής στην ΕΔΕΥΕΠ ανοίγει πλέον τον δρόμο για μια νέα αξιολόγηση του οικοπέδου και πιθανή επαναχάραξή του, με την ελληνική διαχειριστική εταιρεία να εξετάζει το ενδεχόμενο νέων σεισμικών ερευνών πριν από οποιαδήποτε νέα διαδικασία παραχώρησης. Το πιθανότερο σενάριο είναι το μπλοκ Δυτικά της Κρήτης να μη βγει μόνο του εκ νέου στην αγορά, αλλά να συνδυαστεί με άλλες περιοχές που στο παρελθόν είτε δεν είχαν προσελκύσει επενδυτικό ενδιαφέρον είτε εγκαταλείφθηκαν από προηγούμενους παραχωρησιούχους.
Η αγορά βάζει ξανά στο ραντάρ της οικόπεδα παλαιότερων γύρων παραχωρήσεων, της δεκαετίας του 2010, τα οποία τελικά επεστράφησαν στο Δημόσιο, είτε επειδή δεν εντοπίστηκαν επαρκώς εμπορικά κοιτάσματα είτε λόγω καθυστερήσεων, γραφειοκρατικών εμποδίων, τοπικών αντιδράσεων και δυσκολιών στην υλοποίηση των ερευνητικών προγραμμάτων.
Σε αυτό το μήκος κύματος, η συζήτηση που έχει ανοίξει στην αγορά δείχνει ότι η ΕΔΕΥΕΠ επιχειρεί πλέον να επανασυστήσει ορισμένες από αυτές τις περιοχές με διαφορετικούς όρους και πιθανόν με νέα γεωλογικά δεδομένα, αναζητώντας μεγαλύτερη ευελιξία και διεύρυνση της επενδυτικής βάσης. Στόχος φαίνεται να είναι όχι μόνο η προσέλκυση ενεργειακών κολοσσών, αλλά και μικρότερων ή μεσαίου μεγέθους εταιρειών που εξειδικεύονται στην ωρίμανση πιο σύνθετων ή λιγότερο προβεβλημένων γεωλογικών στόχων.
Αναφερόμενος στη σημασία των στρατηγικών συνεργασιών για την ανάπτυξη των ελληνικών ερευνών υδρογονανθράκων, ο κ. Βλασσόπουλος εξήγησε ότι τα μεγάλα θαλάσσια βάθη των ελληνικών περιοχών καθιστούν απαραίτητη τη συμμετοχή διεθνών ενεργειακών ομίλων με εξειδικευμένη τεχνογνωσία και επιχειρησιακή δυνατότητα για δραστηριότητες deepwater.
Όπως σημείωσε, οι εταιρείες που μπορούν να επιχειρήσουν αποτελεσματικά σε τέτοιες συνθήκες είναι περιορισμένες σε παγκόσμιο επίπεδο, ιδιαίτερα κατά τη φάση των γεωτρήσεων, όπου απαιτούνται υψηλή τεχνική επάρκεια και μεγάλη επιχειρησιακή εμπειρία.