Δύο σημαντικές εξελίξεις έρχονται τους επόμενους μήνες για τη διπλή σάρωση των ελληνικών θαλασσών και τη γεώτρηση στο μπλοκ 2, στο βορειοδυτικό Ιόνιο.
Το διπλό «σκανάρισμα» δρομολογείται σε μία εκτεταμένη θαλάσσια ζώνη, από το Ιόνιο και τη Δυτική Ελλάδα έως την Πελοπόννησο και την Κρήτη. Οι σχετικές εργασίες θα υλοποιηθούν κατ΄αρχάς από την κοινοπραξία Chevron – Helleniq Energy, η οποία ετοιμάζει σεισμικές έρευνες στις τέσσερις νέες παραχωρήσεις «Μπλοκ Α2», «Νότια της Πελοποννήσου», «Νότια της Κρήτης 1» και «Νότια της Κρήτης 2». Παράλληλα, η ΕΔΕΥΕΠ «τρέχει» διεθνή διαγωνισμό για νέα σεισμικά δεδομένα στη Δυτική Ελλάδα.
Η δεύτερη εξέλιξη οδηγεί από την απεικόνιση του υπεδάφους στο πραγματικό crass test για την ύπαρξη αξιοποιήσιμου κοιτάσματος. Τον Απρίλιο του 2027 προγραμματίζεται η ερευνητική γεώτρηση στον στόχο «Ασωπός 1» στο μπλοκ 2, η πρώτη υπεράκτια ερευνητική γεώτρηση στην Ελλάδα εδώ και περίπου τέσσερις δεκαετίες. Επομένως, πρόκειται για το πρώτο τεστ που μπορεί να δείξει αν οι ελληνικές θάλασσες διαθέτουν εμπορικά αξιοποιήσιμα κοιτάσματα φυσικού αερίου.
Πρεμιέρα για Chevron – Helleniq Energy
Στο «μέτωπο» των σεισμικών, η πρώτη κίνηση αναμένεται από τη Chevron και τη Helleniq Energy. Οι πάροχοι για την πρόσκτηση των νέων δεδομένων έχουν ήδη επιλεγεί και ο σχεδιασμός προβλέπει έναρξη των εργασιών προς το τέλος του 2026 ή στις αρχές του 2027. Η κοινοπραξία επιλέγει έτσι να κινηθεί αυτόνομα, χωρίς να περιμένει την ολοκλήρωση του διαγωνισμού της ΕΔΕΥΕΠ.
Ο χρόνος έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι σεισμικές εργασίες στη θάλασσα υπόκεινται σε αυστηρούς περιβαλλοντικούς περιορισμούς. Από τα τέλη Μαρτίου με αρχές Απριλίου αρχίζει η περίοδος αυξημένης ευαισθησίας για τα κητώδη, γεγονός που περιορίζει τη διάρκεια των ερευνών. Μία μεγάλη καθυστέρηση θα μπορούσε επομένως να μεταφέρει την πρόσκτηση των δεδομένων αρκετούς μήνες αργότερα και να επιβραδύνει την πρώτη φάση μελετών των τεσσάρων νέων παραχωρήσεων.
Τα σεισμικά δεδομένα αποτελούν το πρώτο ουσιαστικό βήμα για να αποτυπωθούν οι γεωλογικές δομές και να εντοπιστούν πιθανοί στόχοι για επόμενες φάσεις έρευνας. Παράλληλα, οι πληροφορίες από τα τέσσερα νέα μπλοκ μπορούν να συνεκτιμηθούν με εκείνες από το μπλοκ 10 στον Κυπαρισσιακό Κόλπο, όπου η Chevron έχει συμφωνήσει με τη Helleniq Energy να αποκτήσει συμμετοχή 70%, δημιουργώντας ένα ευρύτερο ερευνητικό χαρτοφυλάκιο.
Νέα δεδομένα για τον ελληνικό upstream
Σε παράλληλη τροχιά κινείται η ΕΔΕΥΕΠ, με στόχο να δημιουργήσει μία σύγχρονη βάση δισδιάστατων και τρισδιάστατων σεισμικών δεδομένων μη αποκλειστικής χρήσης. Η προθεσμία για τις προσφορές στον διεθνή διαγωνισμό που τρέχει λήγει στις 9 Νοεμβρίου και, στο ευνοϊκό σενάριο, η ανάθεση θα μπορούσε να ολοκληρωθεί προς τον Ιανουάριο του 2027, αφού προηγηθούν η αξιολόγηση και οι προβλεπόμενοι έλεγχοι.
Σκοπός είναι να ανανεωθεί το διαθέσιμο «γεωλογικό αρχείο» της χώρας, το οποίο αυτή τη στιγμή βασίζεται σε δεδομένα της περιόδου 2012-2013, ώστε να περιοριστεί το αρχικό ρίσκο για νέους επενδυτές. Οι σημερινές τεχνολογίες μπορούν να προσφέρουν πιο καθαρή εικόνα του υπεδάφους και να αναδείξουν περιοχές που θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο νέων παραχωρήσεων.
Με αυτόν τον τρόπο, οι διπλές σεισμικές έρευνες σηματοδοτούν παράλληλες και εξίσου σημαντικές εξελίξεις: από τη μία ωριμάζουν παραχωρημένες περιοχές με την παρουσία ενός κολοσσού στο upstream όπως η Chevron, και από την άλλη δημιουργείται νέα «δεξαμενή» δεδομένων για να διευρυνθεί το επενδυτικό ενδιαφέρον. Μία μεγάλη θαλάσσια ζώνη της χώρας μπαίνει έτσι ξανά στο ερευνητικό μικροσκόπιο, με ποιοτικότερα στοιχεία από όσα είναι διαθέσιμα έως τώρα.
Τον Απρίλιο το τρυπάνι στο μπλοκ 2
Το επόμενο βήμα είναι αυτό που θα κρίνει στην πράξη τις πλέον άμεσες προσδοκίες για τον ελληνικό upstream. Η γεώτρηση στον στόχο «Ασωπός 1» στο μπλοκ 2 του βορειοδυτικού Ιονίου προγραμματίζεται πλέον για τον Απρίλιο του 2027, καθώς το γεωτρύπανο Stena DrillMAX αναμένεται να φτάσει στην Ελλάδα την 1η Απριλίου. Η μετάθεση προς το τέλος του χρονικού παραθύρου οφείλεται στην παράταση εργασιών του γεωτρύπανου στο προηγούμενο έργο που έχει αναλάβει στο εξωτερικό.
Στην κοινοπραξία συμμετέχουν η ExxonMobil με 60%, η Energean με 30% και η Helleniq Energy με 10%, με την Energean να είναι operator στη φάση της γεώτρησης. Το αδειοδοτικό σκέλος προχωρά παράλληλα, ώστε οι βασικές διοικητικές εκκρεμότητες να έχουν κλείσει πριν από την άφιξη του γεωτρύπανου. Η πιθανότητα επιτυχίας της γεώτρησης εκτιμάται στο 16%.
Η αρχική εκτίμηση για το δυναμικό φυσικού αερίου ανέρχεται σε περίπου 270 δισ. κυβικά μέτρα. Η ερευνητική γεώτρηση αντιστοιχεί σε επένδυση περίπου 60-70 εκατ. ευρώ, ενώ στην περίπτωση εμπορικά αξιοποιήσιμης ανακάλυψης θα μπορούσε να ακολουθήσει επένδυση άνω των 5 δισ. ευρώ, με την ExxonMobil να αναλαμβάνει τότε τον ρόλο του operator.
Το τεστ που μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα
Το βάρος της γεώτρησης δεν εξαντλείται στο ίδιο το μπλοκ 2. Ένα θετικό αποτέλεσμα θα άλλαζε συνολικά την αντίληψη για το γεωλογικό δυναμικό της Δυτικής Ελλάδας και θα μπορούσε να ενισχύσει το ενδιαφέρον για τις υπόλοιπες παραχωρήσεις στο Ιόνιο, νότια της Πελοποννήσου και νότια της Κρήτης. Θα δημιουργούσε επίσης προοπτική για μία νέα επενδυτική αλυσίδα, από γεωτρήσεις επιβεβαίωσης έως εγκαταστάσεις παραγωγής και υποθαλάσσιες υποδομές.
Ακόμη και μία αρνητική γεώτρηση, πάντως, δεν θα ισοδυναμούσε με μηδενικό αποτέλεσμα. Τα δεδομένα που θα συλλεχθούν σε πραγματικό γεωλογικό στόχο θα προσφέρουν πληροφορίες που δεν μπορούν να δώσουν από μόνες τους οι σεισμικές έρευνες, επιτρέποντας στους γεωλόγους να επαναξιολογήσουν μοντέλα και γειτονικές δομές. Κάθε γεώτρηση περιορίζει την αβεβαιότητα, είτε καταλήξει σε ανακάλυψη είτε όχι.