Πριν καν ολοκληρωθεί επισήμως το Ταμείο Ανάκαμψης, το ελληνικό δημόσιο βρίσκεται αντιμέτωπο με την απουσία σχεδίου και κονδυλίων ώστε να συνεχίσουν να λειτουργούν κρίσιμα έργα τεχνολογίας που παραδόθηκαν τα τελευταία χρόνια.
Πρόκειται για ζήτημα που δεν έχει λυθεί, αν και έχει εντοπιστεί εδώ και δεκαετίες, με αποκορύφωμα όσα συμβαίνουν στα τεχνολογικά συστήματα του σιδηροδρόμου που απαξιώνονται ταχύτατα λόγω απουσίας συντήρησης και κλοπών. Τα έργα τεχνολογίας απαιτούν συχνές παρεμβάσεις για αναβαθμίσεις και συντήρηση προκειμένου να μην αχρηστευτεί σε σύντομο χρονικό διάστημα πανάκριβος εξοπλισμός. Και ενώ η παρούσα κυβέρνηση πέρασε σχέδιο νόμου που επιβάλλει στους κρατικούς φορείς να προβλέπουν, εκτός από το κόστος υλοποίησης ενός έργου, και το κόστος συντήρησης σε βάθος χρόνου, ήδη καταγράφονται τα πρώτα παρατράγουδα. Γιατί; Μα γιατί το δημόσιο δεν έχει συνηθίσει να ασχολείται σοβαρά με τη συντήρηση των έργων τα οποία συνήθως αφήνονται στην τύχη τους, μετά την παράδοσή τους και τη λήξη μιας αρχικής περιόδου όπου τα εποπτεύουν οι ανάδοχοι.
Για παράδειγμα, σε λιγότερο από ένα μήνα, στις 31 Μαϊου, λήγει η σύμβαση για την ασφαλή αποθήκευση του φυσικού αρχείου του ελληνικού Δημοσίου, αλλά η συνέχιση του έργου παραμένει μετέωρη, καθώς δεν έχουν ακόμη εξασφαλιστεί τα απαιτούμενα κονδύλια. Το έργο «Ασφαλής αποθήκευση φυσικών αρχείων του δημόσιου και ευρύτερου δημόσιου τομέα» χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης. Τα μεγέθη του έργου αποτυπώνουν την κρισιμότητά του για τη λειτουργία της Δημόσιας Διοίκησης. Ο ανάδοχος έχει ήδη παραλάβει 1.687.856 κιβώτια, δηλαδή 12.707.624 φακέλους, από 82 φορείς της Δημόσιας Διοίκησης – ανάμεσά τους η ΑΑΔΕ, ο ΕΦΚΑ και Δήμοι – για το οποίο παρέχονται υπηρεσίες φύλαξης και ασφαλούς διαχείρισης, συμπεριλαμβανομένης της μεταφοράς από και προς τον αρμόδιο φορέα όποτε καταστεί αναγκαίο.
Όμως η σύμβαση λήγει στις 31 Μαΐου και πρέπει να βρεθούν κονδύλια περίπου 16 εκατ. ευρώ για να ασκήσει το δημόσιο το δικαίωμα προαίρεσης που προβλέπεται και να παραταθεί η φύλαξη μέχρι το Νοέμβριο του 2027. Θα μπορούσε να είχε γίνει εγκαίρως νέος διαγωνισμός αλλά κάτι τέτοιο δε συνέβη. Αν δεν παραταθεί η υφιστάμενη σύμβαση τότε το αρχειακό υλικό των 82 δημόσιων φορέων που ήδη έχει μεταφερθεί και φυλάσσεται στις εγκαταστάσεις του αναδόχου θα απαιτηθεί να επιστραφεί στους αντίστοιχους Φορείς, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη λειτουργία τους!
Θέλετε και ένα δεύτερο παράδειγμα; Στις 30 Ιουνίου λήγει η σύμβαση συντήρησης των Μητροπολιτικών Δικτύων Οπτικών Ινών χωρίς μέχρι σήμερα να έχει δοθεί λύση για την παράτασή της. Έτσι περίπου 1.200 σχολεία της χώρας καθώς και πλήθος δημοτικών και άλλων κρατικών υπηρεσιών βρίσκονται μπροστά στον κίνδυνο διακοπής της πρόσβασης στο Διαδίκτυο, αν δεν υπάρξει άμεσα σύμβαση για την αποκατάσταση βλαβών στα Μητροπολιτικά Δίκτυα Οπτικών Ινών (ΜΑΝ) που λειτουργούν σήμερα σε δεκάδες ΟΤΑ ανά την Ελλάδα. Το έργο «ΜΑΝ ΙΙΙ» βρίσκεται σε εξέλιξη επί 42 μήνες. Η αρχική σύμβαση και η πρώτη σύμβαση Προαίρεσης έχουν ήδη λήξει, ενώ σε εξέλιξη βρίσκεται η δεύτερη σύμβαση προαίρεσης, η οποία λήγει στις 30 Ιουνίου. Σύμφωνα με στελέχη του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ο προϋπολογισμός της σύμβασης έχει ουσιαστικά εξαντληθεί: στα τέλη Μαρτίου υπήρχαν διαθέσιμα μόνον περίπου 30.000 ευρώ, καθώς και το τίμημα των υπηρεσιών βασικής υποστήριξης μέχρι τη λήξη της σύμβασης. Από την άλλη, δημιουργούνται σε σχεδόν καθημερινή βάση νέες βλάβες στο δίκτυο, οι οποίες απαιτούν άμεση αποκατάσταση.
Η έκταση του προβλήματος αποτυπώνεται στα στοιχεία λειτουργίας των ΜΑΝ. Ο δημόσιος τομέας 68 σημαντικών πόλεων της χώρας — μεταξύ των οποίων Μυτιλήνη, Χίος, Ηράκλειο, Πάτρα, Λάρισα, Βόλος, Ιωάννινα, Καβάλα, Ρόδος, Χανιά, Κέρκυρα και Καλαμάτα — εξυπηρετείται ως προς την τηλεφωνία και την πρόσβαση δεδομένων κατά βάση από τα δίκτυα ΜΑΝ. Σήμερα είναι ενεργά συνδεδεμένοι 3.022 Δημόσιοι Φορείς, στους οποίους περιλαμβάνονται 671 υπηρεσίες με πρόσβαση και τηλεφωνία από την περίοδο του έργου ΣΥΖΕΥΞΙΣ Ι (Δήμοι, Νοσοκομεία, θέσεις του Πυροσβεστικού Σώματος, Διοικητήρια, Περιφέρειες, Αποκεντρωμένες Διοικήσεις, Δ.Ο.Υ., Μουσεία), 1.200 Σχολεία και 70 επιπλέον φορείς συνδεδεμένοι στο Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο, καθώς και Δικαστικά Μέγαρα, Εισαγγελίες, Φορείς της ΔΥΠΑ και Υπηρεσίες της Ελληνικής Αστυνομίας. Αν δεν βρεθούν κονδύλια για την παράταση της σύμβασης, όλοι αυτοί οι φορείς κινδυνεύουν να χάσουν την πρόσβαση στο Διαδίκτυο με την πρώτη βλάβη στα ΜΑΝ.
Μήπως παράλληλα με τη σκληρή δουλειά που χρειάζεται προκειμένου να μη χαθούν τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης, να ασχοληθούν κάποιοι και με το τι χρειάζεται προκειμένου να λειτουργούν τα πανάκριβα τεχνολογικά και άλλα έργα μετά το 2026; Και να γίνει από τώρα μια λίστα για τις χρηματοδοτικές και άλλες ανάγκες όλων των κρατικών φορέων ώστε να μην απαξιωθούν τα τεχνολογικά συστήματα που θα παραδοθούν;