Περίοδο έντονης ανησυχίας βιώνει ο κλάδος των αερομεταφορών στην Ευρώπη. Η παρατεταμένη γεωπολιτική αναταραχή σε Ουκρανία και Περσικό Κόλπο, σε συνδυασμό με τις ελλείψεις που παρατηρούνται διεθνώς σε αεροπορικά καύσιμα και την περιορισμένη διυλιστική ικανότητα των ευρωπαϊκών χωρών στο σύνολό τους, συνθέτουν έναν δυσεπίλυτο γρίφο.
Στον βαθμό που οι συνθήκες στην αγορά δεν μπορούν να εγγυηθούν την επάρκεια τροφοδοσίας της γηραιάς ηπείρου σε jet fuel, το ενδεχόμενο σοβαρών αναταράξεων τόσο στα δρομολόγια των εταιρειών όσο και στην κερδοφορία τους παραμένει στο τραπέζι ως ένα εφιαλτικό σενάριο.
Τον κώδωνα του κινδύνου έχει κρούσει, ήδη από τον περασμένο Απρίλιο, το Διεθνές Συμβούλιο Αεροδρομίων Ευρώπης (ACI), επισημαίνοντας ότι τυχόν παρενέργειες στην ομαλή λειτουργία του κλάδου θα απειλήσουν την ίδια την ευρωπαϊκή οικονομία.
Την ίδια ώρα, μια σειρά από διαρθρωτικούς παράγοντες επηρεάζουν συνολικά την ευρωπαϊκή αγορά αεροπορικών καυσίμων. Κυρίαρχο ρόλο διαδραματίζει η σταδιακή αποδυνάμωση της διυλιστικής βάσης της Ευρώπης, η οποία έχει περιορίσει την ανθεκτικότητα του συστήματος απέναντι σε γεωπολιτικές κρίσεις και αιφνίδιες μεταβολές της ζήτησης.
Στον αντίποδα αυτής της πραγματικότητας βρίσκονται τα ελληνικά διυλιστήρια. Παρουσιάζουν αυξημένη ανταγωνιστικότητα, έχουν έντονο εξαγωγικό προφίλ και λειτουργούν ως «σύμμαχος» της Ευρώπης στις επιτακτικές της ανάγκες για ενεργειακή επάρκεια και ασφάλεια τροφοδοσίας.
Παραγωγή vs Εισαγωγές: Δρόμοι αντίθετοι
Η Ευρώπη, από καθαρός παραγωγός στο παρελθόν, πλέον παρουσιάζει έλλειμμα σε προϊόντα διύλισης λόγω μειωμένης παραγωγής. Ιδιαίτερα εκτεθειμένη είναι και όσον αφορά τη στήριξη του τομέα των αερομεταφορών, καθώς σε ποσοστό πάνω από 35% εξαρτάται από εισαγωγές αεροπορικών καυσίμων.
Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία της S&P Global για την περίοδο 2021-2026, η εξάρτηση της Ευρώπης από τις εισαγωγές σε αεροπορικά καύσιμα εντείνεται αντί να περιορίζεται. Πιο συγκεκριμένα, η ευρωπαϊκή παραγωγή σε jet fuel, από 466.000 βαρέλια την ημέρα που είχε υποχωρήσει το 2021 λόγω πανδημίας, ανέβηκε το 2023 στα 856.000 βαρέλια, για να περιοριστεί στα 840 χιλιάδες ανά ημέρα το 2025. Την ίδια στιγμή, οι εισαγωγές καταγράφουν αντίστροφη πορεία. Ενώ το 2021 είχαν μειωθεί σε 170.000 βαρέλια, το 2023 έφτασαν στα 260.000 χιλιάδες βαρέλια την ημέρα και το 2025 εκτοξεύτηκαν στα 320 χιλιάδες βαρέλια την ημέρα.
Πρόσθετος λόγος ανησυχίας είναι ότι τα αποθέματα καυσίμου αεροσκαφών στην περιοχή ARA (κόμβος διύλισης και αποθήκευσης Άμστερνταμ-Ρότερνταμ-Αμβέρσα) βρίσκονται αυτή την περίοδο σε κρίσιμα χαμηλά επίπεδα. Η εξέλιξη αυτή υποδηλώνει τη «στενότητα» της αγοράς, που προκύπτει από τον συνδυασμό μειωμένων εισαγωγών και υψηλής ζήτησης.
Παράγοντας ασφάλειας για τις διεθνείς αγορές
Στην τρέχουσα κρίση, η Ελλάδα ήταν από τις λίγες ευρωπαϊκές χώρες που κατάφεραν να ανταποκριθούν χωρίς σοβαρές αναταράξεις στον εφοδιασμό με αεροπορικά καύσιμα.
Τόσο η HELLENiQ ENERGY όσο και η ΜΟΤΟΡ ΟΪΛ προχώρησαν σε άμεση αντικατάσταση αργού από τον Περσικό Κόλπο μέσω διαφοροποιημένου δικτύου προμηθειών που περιλαμβάνει περισσότερες από 12 χώρες και μπόρεσαν να διασφαλίσουν την ομαλή τροφοδοσία των αγορών της ευρύτερης περιοχής.
Σύμφωνα με πληροφορίες, μόνο η HELLENiQ ENERGY απέστειλε 320 χιλιάδες τόνους jet fuel μέσα στο πρώτο οκτάμηνο του 2026 σε γειτονικές μας χώρες όπως Κύπρος, Μαυροβούνιο, Αλβανία, Λίβανος κ.λπ., αλλά και σε κράτη όπως Γεωργία, Ισραήλ, Ιταλία και Ισπανία, που έπρεπε να διαχειριστούν τις σημαντικές ελλείψεις που παρουσιάστηκαν.
Τα αδιαμφισβήτητα οφέλη της χώρας
Η αδιάλειπτη τροφοδοσία όλων των αεροδρομίων στην ελληνική επικράτεια όχι μόνο απέτρεψε τυχόν ακυρώσεις πτήσεων ή κρατήσεων θέσεων, αλλά έδωσε νέα ώθηση στην τουριστική κίνηση.
Στο επτάμηνο η εισερχόμενη ταξιδιωτική κίνηση αυξήθηκε κατά 8,6% και διαμορφώθηκε σε 20,4 εκατ. ταξιδιώτες, 2 εκατ. περισσότερους από τη αντίστοιχη περσινή περίοδο, με τις αφίξεις στα αεροδρόμια να καταγράφουν άνοδο κοντά στο 6%. Τα συνολικά έσοδα από τον τουρισμό κατέγραψαν αύξηση κατά 12% και διαμορφώθηκαν στα 13,5 δισ. ευρώ.
Κι όμως, αυτή η «ειδυλλιακή» εικόνα θα μπορούσε από νωρίς να είχε ξεθωριάσει…
Ωστόσο, όταν για παράδειγμα ο διευθύνων σύμβουλος της Ryanair, Michael O’Leary, δήλωνε τον περασμένο Απρίλιο πως λόγω ελλείψεων σε jet fuel «οι αεροπορικές εταιρείες θα πρέπει να ακυρώσουν διαδρομές σε όποιο αεροδρόμιο μας συμβουλεύουν οι εταιρείες καυσίμων», οι ειδήσεις από την Ελλάδα ήταν αφοπλιστικές.
Με διασφαλισμένες τις πηγές τροφοδοσίας σε αργό, με πλεόνασμα παραγωγής σε αεροπορικά καύσιμα και διατήρηση υψηλών αποθεμάτων, η ελληνική Διύλιση «θωράκισε» τη χώρα και βρέθηκε στον αντίποδα της κρίσης που εξακολουθεί να μαστίζει την Ευρώπη.