Όσοι πίστευαν ότι το Ταμείο άλλαξε... μυαλά και έχει απομακρυνθεί από τις συνταγές της μνημονιακής κρίσης θα πρέπει να ανατρέξουν στην έκθεσή του για το στεγαστικό πρόβλημα στη χώρα μας.
Εκτιμώντας κατ’ αρχάς ότι το πρόβλημα δεν προέρχεται κατά βάση από την ανισορροπία προσφοράς-ζήτησης κατοικιών, αλλά από την ανισοκατανομή των διαθέσιμων ακινήτων ανά την επικράτεια, οι τεχνοκράτες του Ταμείου πάνε απευθείας στο... ψητό, δηλαδή στη σύσταση σκληρών μέτρων ως αντικίνητρο στη διατήρηση «κλειστών» κατοικιών από τους ιδιοκτήτες.
Πρακτικά, εισηγείται, μεταξύ άλλων, την εφαρμογή μοντέλων που ισχύουν σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, π.χ. Γαλλία, με την πρόβλεψη κλιμακωτών φόρων στα αναξιοποίητα ακίνητα, ενώ ως... τυράκι στους ιδιοκτήτες συστήνει τη μείωση του ελάχιστου χρόνου μίσθωσης. Προφανές είναι ότι για μία ακόμα φορά το ΔΝΤ επιδεικνύει παντελή άγνοια της ελληνικής πραγματικότητας.
Η συνταγή των φοροσόκ και το γαλλικό μοντέλο
Κατά το Ταμείο, η αξιοποίηση των «κενών» κατοικιών -που υπολογίζονται πάνω από 2 εκατομμύρια, συμπεριλαμβανομένων των εξοχικών- προσφέρει τα μέγιστα οφέλη βραχυπρόθεσμα, αλλά απαιτεί έναν συνεκτικό συνδυασμό πολιτικών. Ποια είναι η σύσταση, πέρα από τα αυτονόητα μέτρα στήριξης για ανακαινίσεις και ενεργειακή αναβάθμιση; Φορολογικά αντικίνητρα για την κατοχή «κενών» ακινήτων ή επιπλέον επιβαρύνσεις σε υποαξιοποιημένα ακίνητα σε περιοχές υψηλής ζήτησης, τα οποία κατά το Ταμείο μπορούν να αυξήσουν το κόστος της αδιάθετης διατήρησης των κατοικιών.
Βασικά στοιχεία μιας τέτοιας παρέμβασης θα πρέπει να είναι:
- γεωγραφική στόχευση σε αγορές με περιορισμένη προσφορά, ώστε να αποφεύγεται η επιβάρυνση διαρθρωτικά αδύναμων περιοχών,
- κλιμακωτοί συντελεστές που αυξάνονται ανάλογα με τη διάρκεια της «κενής» κατοχής,
- σαφείς και περιορισμένες εξαιρέσεις (π.χ. ανακαίνιση σε εξέλιξη, νομικές διαφορές) για τη διατήρηση της αξιοπιστίας,
- αξιόπιστα μητρώα ακινήτων και μηχανισμοί επιβολής συμπληρωμένα με δεδομένα σχετικά με τη χρήση υπηρεσιών κοινής ωφέλειας.
Πρακτικά, το Ταμείο «φωτογραφίζει» μοντέλο που ήδη εφαρμόζεται στη Γαλλία και πρόκειται, μάλιστα, να αναπροσαρμοστεί για την επόμενη χρονιά. Αυτός ο γαλλικός φόρος θα υπολογίζεται με βάση την κτηματολογικά καταγεγραμμένη μισθωτική αξία της «κενής» κατοικίας. Αυτή η αξία αντιστοιχεί στο ετήσιο ενοίκιο που θα μπορούσε να αποφέρει το ακίνητο εάν ενοικιαζόταν. Το ποσό του φόρου θα προκύψει πολλαπλασιάζοντας την αξία ενοικίασης επί έναν φορολογικό συντελεστή. Σε δήμους που βρίσκονται σε τεταμένη περιοχή, το ποσοστό αυτό θα είναι 17% για το 1ο φορολογικό έτος και 34% για τα επόμενα έτη. Κατά παρέκκλιση, ένας δήμος μπορεί να ορίσει υψηλότερο φορολογικό συντελεστή, μετά από γνωμοδότηση του δημοτικού συμβουλίου του. Σε κάθε περίπτωση, ο εν λόγω φορολογικός συντελεστής δεν μπορεί να υπερβαίνει το 30% για το πρώτο φορολογικό έτος και το 60% για τα επόμενα έτη!
ΔΝΤ: «Μειώστε το ελάχιστο μισθωτήριο -Καταργήστε την απαλλαγή ΦΠΑ στα νεόδμητα»
Η θεραπεία-σοκ του ΔΝΤ δεν σταματά, όμως, στα αντικίνητρα για τους ιδιοκτήτες. Μεταφέρει «βάρη» και στους ενοικιαστές.
Έρευνα της Alpha Bank, που επικαλείται το Ταμείο, δείχνει ότι οι ιδιοκτήτες προτιμούν τις βραχυπρόθεσμες μισθώσεις (STR) όχι μόνο λόγω των υψηλότερων αποδόσεων, αλλά και λόγω της μεγαλύτερης ευελιξίας -καθώς μπορούν να χρησιμοποιούν το ακίνητό τους κατά διαστήματα- και του χαμηλότερου αντιληπτού κινδύνου που ενέχουν οι ενοικιαστές.
Ποια είναι η εισήγηση του ΔΝΤ με βάση αυτές τις διαπιστώσεις; Αν και τα φορολογικά κίνητρα για τη μετάβαση από βραχυπρόθεσμης μίσθωσης/κενών κατοικιών προς μακροπρόθεσμη μίσθωση, με παράλληλη επιβολή κανονισμών και διαφάνειας δεδομένων για τη βραχυπρόθεσμη μίσθωση, κινήθηκαν προς τη σωστή κατεύθυνση, οι τεχνοκράτες του Ταμείου συστήνουν συμπληρωματικά μέτρα, μεταξύ των οποίων η μείωση της ελάχιστης διάρκειας των μισθωτηρίων συμβολαίων, που σήμερα είναι τρία χρόνια, ταχύτερες διαδικασίες επίλυσης διαφορών και συστήματα εγγύησης ενοικίου για την προστασία των ενοικιαστών χαμηλού εισοδήματος, ελλείψει κοινωνικών ενοικιαζόμενων κατοικιών.
Το κερασάκι στην τούρτα; Κατά το ΔΝΤ, οι Αρχές θα πρέπει να αξιολογήσουν τον αντίκτυπο των φορολογικών κινήτρων, όπως η απαλλαγή από τον ΦΠΑ στις νέες κατασκευές, τα οποία ενδέχεται να ευνοούν τα πλουσιότερα νοικοκυριά ή τις εταιρείες ακινήτων. Σε αυτή την περίπτωση, θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο της σταδιακής κατάργησής της ή, ενδεχομένως, της αναπροσαρμογής της προς την κατεύθυνση της ανακαίνισης.
Τι απαντά το ΥΠΕΘΟ
Από την πρώτη στιγμή που δημοσιεύθηκε αυτή η ειδική έκθεση του ΔΝΤ για το στεγαστικό, στο οικονομικό επιτελείο έπεσε -κατά το κοινώς λεγόμενο- σήμα, κι έτσι αποφασίστηκε να σβήσει η «φωτιά» εν τη γενέσει της, πριν λάβει διαστάσεις. «Δεν υπάρχει καμία σκέψη να υιοθετήσουμε τέτοιο μοντέλο επιπλέον φορολόγησης “κενών” ακινήτων», ξεκαθάρισαν στο iefimerida πηγές του ΥΠΕΘΟ. Υπενθυμίζεται ότι και πριν από περίπου ενάμιση χρόνο, όταν η κυβέρνηση εξέταζε μέτρα για την άμβλυνση του στεγαστικού, υπήρξε εισήγηση για ειδικό φόρο στα «κλειστά» ακίνητα, η οποία απορρίφθηκε.