Με βασικό στόχο να αυξηθούν τα διαθέσιμα σπίτια για μακροχρόνια μίσθωση και να περιοριστούν οι πιέσεις που δέχονται τα ενοίκια, η κυβέρνηση προχωρά σε ένα νέο πακέτο παρεμβάσεων για την αγορά κατοικίας.
Στην «καρδιά» των μέτρων βρίσκεται η αγορά των βραχυχρόνιων μισθώσεων, καθώς το νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών που δόθηκε για διαβούλευση επεκτείνει τους περιορισμούς στα Airbnb, διατηρώντας το «πάγωμα» νέων καταχωρίσεων στο κέντρο της Αθήνας και επεκτείνοντάς το για πρώτη φορά και στη Θεσσαλονίκη. Παράλληλα, διευρύνονται οι δικαιούχοι της επιστροφής ενοικίου, θεσπίζεται ειδική επιδότηση για εκπαιδευτικούς και υγειονομικούς που υπηρετούν στην περιφέρεια και εισάγεται το νέο πρόγραμμα «Κατασκευάζω-Νοικιάζω» για την παραγωγή νέων κατοικιών προς μακροχρόνια μίσθωση.
Στο στόχαστρο η βραχυχρόνια μίσθωση
Η σημαντικότερη παρέμβαση αφορά τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, καθώς η κυβέρνηση επιχειρεί να ανακόψει την περαιτέρω επέκτασή τους σε περιοχές όπου η στεγαστική πίεση έχει χτυπήσει «κόκκινο».
Για τον λόγο αυτό παρατείνεται η αναστολή νέων εγγραφών στο Μητρώο Ακινήτων Βραχυχρόνιας Διαμονής για το 1ο, το 2ο και το 3ο Δημοτικό Διαμέρισμα του Δήμου Αθηναίων. Η απαγόρευση αφορά νέα ακίνητα που επιθυμούν να εισέλθουν στην αγορά των Airbnb και θα ισχύει έως το τέλος του 2026, ενώ προβλέπεται και δυνατότητα περαιτέρω παράτασής της.
Στην πράξη, η κυβέρνηση κλείνει την πόρτα σε νέες καταχωρίσεις σε περιοχές όπως το ιστορικό κέντρο, η Πλάκα, το Μοναστηράκι, το Κουκάκι, το Μεταξουργείο και άλλες γειτονιές που τα τελευταία χρόνια είδαν μεγάλο μέρος του οικιστικού τους αποθέματος να μετατρέπεται σε τουριστικά καταλύματα.
Ποιες περιοχές συγκαταλέγονται στα 1ο, 2ο και 3ο Δημοτικό Διαμέρισμα Αθηνών
Α' Δημοτικό Διαμέρισμα
- Κέντρο Αθήνας
- Πλάκα
- Κολωνάκι
- Χίλτον
- Ιλίσια
- Πλάκα
- Κουκάκι
- Εξάρχεια
- Νεάπολη
- Λυκαβηττός
Β' Δημοτικό Διαμέρισμα
- Παγκράτι
- Νέος Κόσμος
- Άγιος Αρτέμιος
Γ' Δημοτικό Διαμέρισμα
- Φιλοπάππου
- Πετράλωνα
- Ρουφ
- Γκάζι
- Μεταξουργείο
- Βοτανικός
Για πρώτη φορά «μπλόκο» και στη Θεσσαλονίκη
Ακόμη πιο ηχηρή είναι η παρέμβαση στη Θεσσαλονίκη, καθώς για πρώτη φορά θεσπίζεται αντίστοιχος περιορισμός στη συμπρωτεύουσα.
Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι από την 1η Ιουλίου έως την 31η Δεκεμβρίου 2026 δεν θα επιτρέπεται η πρώτη εγγραφή νέων ακινήτων στο Μητρώο Βραχυχρόνιας Διαμονής για ακίνητα που βρίσκονται στην Α΄ Δημοτική Κοινότητα του Δήμου Θεσσαλονίκης. Πρόκειται για το ιστορικό και εμπορικό κέντρο της πόλης, όπου τα τελευταία χρόνια η ανάπτυξη των Airbnb έχει περιορίσει σημαντικά την προσφορά κατοικιών για φοιτητές, εργαζόμενους και μόνιμους κατοίκους.
Η συγκεκριμένη διάταξη αποτελεί νέο μέτρο και όχι παράταση υφιστάμενου περιορισμού, γεγονός που αποτυπώνει την πρόθεση της κυβέρνησης να χρησιμοποιήσει το ίδιο «εργαλείο» που εφαρμόστηκε στην Αθήνα και σε άλλες περιοχές όπου παρατηρείται έντονη τουριστική αξιοποίηση κατοικιών.
Πρόστιμα που ξεκινούν από 20.000 ευρώ
Οι περιορισμοί συνοδεύονται από ιδιαίτερα αυστηρές κυρώσεις.
Όποιος ιδιοκτήτης, επικαρπωτής, υπεκμισθωτής ή διαχειριστής διαθέσει ακίνητο σε βραχυχρόνια μίσθωση κατά παράβαση των περιορισμών, θα βρεθεί αντιμέτωπος με πρόστιμο ίσο με το 50% του εισοδήματος που αποκτήθηκε από τη δραστηριότητα αυτή, με ελάχιστο ποσό τις 20.000 ευρώ.
Σε περίπτωση υποτροπής μέσα στο ίδιο φορολογικό έτος, το πρόστιμο εκτοξεύεται, καθώς ισούται με το σύνολο των εισπραχθέντων μισθωμάτων από τον προηγούμενο έως τον νέο έλεγχο, με κατώτατο όριο τις 40.000 ευρώ.
Οι έλεγχοι και η επιβολή των κυρώσεων θα γίνονται από την ΑΑΔΕ, η οποία αποκτά κομβικό ρόλο στην παρακολούθηση της αγοράς των βραχυχρόνιων μισθώσεων.
Τι αλλάζει στις μεταβιβάσεις ακινήτων
Το νομοσχέδιο κλείνει και ένα ακόμη πιθανό «παράθυρο» καταστρατήγησης.
Ακίνητα που βρίσκονται σε περιοχές όπου ισχύει η αναστολή νέων εγγραφών και μεταβιβάζονται με οποιονδήποτε τρόπο -είτε μέσω πώλησης, είτε μέσω δωρεάς, γονικής παροχής ή κληρονομιάς- διαγράφονται από το Μητρώο Ακινήτων Βραχυχρόνιας Διαμονής. Ο νέος ιδιοκτήτης δεν θα μπορεί να τα επανεγγράψει όσο διαρκεί ο περιορισμός.
Με τη διάταξη αυτή επιχειρείται να αποτραπεί η συνέχιση της λειτουργίας ενός ακινήτου ως Airbnb μέσω απλής αλλαγής ιδιοκτησίας.
Διευρύνεται η επιστροφή ενοικίου
Παράλληλα με τους περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις, το νομοσχέδιο αυξάνει τα εισοδηματικά όρια για την επιδότηση με τη μορφή επιστροφής ενοικίου.
Το όριο για έναν άγαμο αυξάνεται στις 25.000 ευρώ, για έγγαμο ή μέρος συμφώνου συμβίωσης στις 35.000 ευρώ, ενώ η προσαύξηση για κάθε παιδί αυξάνεται στις 5.000 ευρώ. Για τις μονογονεϊκές οικογένειες το όριο φτάνει τις 39.000 ευρώ. Με τον τρόπο αυτό διευρύνεται σημαντικά ο αριθμός των νοικοκυριών που θα μπορούν να ενταχθούν στο μέτρο.
Δύο ενοίκια πίσω σε εκπαιδευτικούς και υγειονομικούς
Στο πλαίσιο αντιμετώπισης των δυσκολιών στέγασης στην περιφέρεια, θεσπίζεται νέα οικονομική ενίσχυση για εκπαιδευτικούς, γιατρούς, νοσηλευτές και λοιπό υγειονομικό προσωπικό που υπηρετούν εκτός Αττικής και Θεσσαλονίκης.
Η ενίσχυση αντιστοιχεί σε δύο μηνιαία ενοίκια ετησίως και θα καταβάλλεται με βάση τα μισθώματα που έχουν δηλωθεί στην ΑΑΔΕ. Δικαιούχοι είναι χιλιάδες εργαζόμενοι σε σχολεία, νοσοκομεία, κέντρα υγείας και δομές του ΕΣΥ που συχνά καλούνται να υπηρετήσουν σε περιοχές με περιορισμένο απόθεμα κατοικιών και υψηλά ενοίκια.
Το νέο πρόγραμμα «Κατασκευάζω-Νοικιάζω»
Η κυβέρνηση επιχειρεί παράλληλα να ενισχύσει και την προσφορά κατοικιών μέσω του νέου προγράμματος «Κατασκευάζω-Νοικιάζω».
Το πρόγραμμα δίνει κίνητρα σε εταιρείες ανάπτυξης και διαχείρισης ακινήτων για την κατασκευή νέων κατοικιών ή τη μετατροπή υφιστάμενων ακινήτων άλλης χρήσης σε οικιστικά ακίνητα, τα οποία θα διατίθενται αποκλειστικά για μακροχρόνια μίσθωση επί τουλάχιστον δέκα χρόνια.
Ως επιπλέον κίνητρο, προβλέπεται φορολογική απαλλαγή για τα εισοδήματα που θα προκύπτουν από τις συγκεκριμένες μισθώσεις, υπό προϋποθέσεις που θα καθοριστούν με κοινή υπουργική απόφαση.
Το μήνυμα του νομοσχεδίου
Το βασικό μήνυμα των νέων διατάξεων είναι ότι η αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης δεν θα βασιστεί μόνο σε επιδοτήσεις, αλλά και σε παρεμβάσεις που στοχεύουν στην αύξηση του αποθέματος κατοικιών. Η κυβέρνηση επιλέγει να παρέμβει πιο δυναμικά στην αγορά των βραχυχρόνιων μισθώσεων, θεωρώντας ότι η ανεξέλεγκτη ανάπτυξή τους έχει συμβάλει στη μείωση των διαθέσιμων κατοικιών και στην άνοδο των ενοικίων.
Έτσι, οι περιορισμοί στα νέα Airbnb αποτελούν τον κεντρικό άξονα του πακέτου μέτρων, συμπληρούμενοι από οικονομικές ενισχύσεις και επενδυτικά κίνητρα που φιλοδοξούν να αυξήσουν την προσφορά προσιτής κατοικίας τα επόμενα χρόνια.