Η επιλογή σταθερού τιμολογίου ρεύματος μπορεί να προστατεύει από τις ανατιμήσεις, δεν εγγυάται όμως ότι ο λογαριασμός θα είναι πάντοτε και οικονομικός.
Καθώς τα «μπλε» προϊόντα προσφέρουν τη δυνατότητα να «κλειδώσει» η χρέωση για τουλάχιστον 12 μήνες, αποτελούν σημαντική επιλογή για όσους θέλουν να αποφύγουν τις διακυμάνσεις της χονδρεμπορικής αγοράς. Ωστόσο, πίσω από τη σταθερή τιμή μπορεί να κρύβονται σημαντικές διαφορές, τόσο στην επιβάρυνση του καταναλωτή όσο και στον τρόπο υπολογισμού της.
Η εικόνα από τα οικιακά τιμολόγια που διατίθενται τον Οκτώβριο δείχνει ότι η σύγκριση δεν μπορεί να περιορίζεται στη χρέωση, δηλαδή στα λεπτά ανά κιλοβατώρα. Το πάγιο, το ύψος των εκπτώσεων και, κυρίως, οι κανόνες εφαρμογής διαφορετικών κλιμάκων, είναι τέσσερα σημεία που χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή.
Φθηνή κιλοβατώρα, ακριβό πάγιο
Η πρώτη «κακοτοπιά» αφορά σταθερά τιμολόγια τα οποία συνδυάζουν σχετικά ανταγωνιστική τιμή ενέργειας με υψηλή μηνιαία πάγια χρέωση. Σε διαθέσιμο προϊόν η κιλοβατώρα κοστίζει 12,9 λεπτά, εφόσον τηρείται η προϋπόθεση της εμπρόθεσμης πληρωμής, αλλά το πάγιο φτάνει τα 15,90 ευρώ τον μήνα.
Για να φανεί η διαφορά, στις 150 κιλοβατώρες μηνιαίως το συγκεκριμένο προϊόν οδηγεί σε κόστος προμήθειας 35,25 ευρώ. Αντίθετα, ένα άλλο σταθερό τιμολόγιο, με ακριβότερη κιλοβατώρα στα 14,5 λεπτά, αλλά πάγιο 7,50 ευρώ, διαμορφώνει το ίδιο κόστος σε 29,25 ευρώ. Δηλαδή, η φθηνότερη μοναδιαία τιμή συνοδεύεται από επιβάρυνση 6 ευρώ.
Αυτό δεν σημαίνει ότι τα υψηλά πάγια είναι πάντοτε ασύμφορα. Όσο μεγαλώνει η κατανάλωση, τόσο περισσότερο μπορεί να αντισταθμιστεί το πάγιο από τη χαμηλότερη τιμή ενέργειας. Για ένα νοικοκυριό όμως με περιορισμένες ανάγκες, όπως μία μικρή κατοικία ή ένα εξοχικό, μπορεί να αποτελέσουν καθοριστικό παράγοντα για το τελικό κόστος.
Η μεγάλη έκπτωση συνέπειας
Μία δεύτερη «κακοτοπιά» αφορά τα σταθερά τιμολόγια στα οποία η ανταγωνιστική χρέωση εξασφαλίζεται μέσω μιας ιδιαίτερα υψηλής έκπτωσης συνέπειας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι τιμές που προβάλλονται ως τελικές προϋποθέτουν την εμπρόθεσμη εξόφληση των λογαριασμών. Αν ο καταναλωτής δεν ανταποκριθεί στη συγκεκριμένη υποχρέωση, θα βρεθεί αντιμέτωπος με σημαντικά υψηλότερες χρεώσεις.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα μπλε τιμολογίου που προβλέπει έκπτωση συνέπειας 46,53% στη χρέωση ενέργειας και 45% στο μηνιαίο πάγιο. Έτσι, η τιμή της κιλοβατώρας περιορίζεται στα 13,9 λεπτά, από 26 λεπτά που είναι η αρχική χρέωση, ενώ το πάγιο διαμορφώνεται στα 9,90 ευρώ, έναντι 18 ευρώ χωρίς την έκπτωση. Αυτό σημαίνει ότι για μηνιαία κατανάλωση 300 κιλοβατώρων, το κόστος προμήθειας μαζί με το πάγιο ανέρχεται σε περίπου 51,61 ευρώ, εφόσον ισχύουν οι εκπτώσεις. Χωρίς αυτές, το ίδιο ποσό εκτινάσσεται στα 96 ευρώ, δηλαδή αυξάνεται κατά 44,39 ευρώ ή περίπου 86%.
Επομένως, η μεγάλη έκπτωση συνέπειας μπορεί να αποδειχθεί δίκοπο μαχαίρι για τα νοικοκυριά που δεν είναι βέβαιο ότι θα μπορούν να εξοφλούν πάντοτε εμπρόθεσμα τους λογαριασμούς τους – ακόμη κι ότι δεν πρόκειται να το ξεχάσουν. Μεγαλύτερη ασφάλεια σε αυτές τις περιπτώσεις προσφέρει η επιλογή της πάγιας εντολής.
Οι πολλαπλές χρεώσεις
Μια τρίτη «κακοτοπιά» εντοπίζεται στα ευέλικτα σταθερά προϊόντα με περισσότερες βαθμίδες κατανάλωσης. Σε υπαρκτό τιμολόγιο, η τιμή ξεκινά από 9,9 λεπτά για κατανάλωση έως 100 κιλοβατώρες τον μήνα και ανεβαίνει σταδιακά σε 11,9, 13,9, 15,9, 17,9 και 18,9 λεπτά, ανάλογα με το ύψος της κατανάλωσης. Οι τιμές αυτές προϋποθέτουν τις προβλεπόμενες εκπτώσεις.
Επομένως, πριν από την επιλογή τιμολογίου, είναι σημαντικό ο καταναλωτής να γνωρίζει όχι μόνο πόσες κιλοβατώρες «καίει» κατά μέσο όρο κάθε μήνα, αλλά και πόση είναι η μέγιστη κατανάλωσή του. Έτσι, θα αποφύγει την περίπτωση να βρεθεί έστω και μία φορά με λογαριασμό που «τσουρουφλίζει».
Το συγκεκριμένο μοντέλο μπορεί να ανταμείβει ουσιαστικά την εξοικονόμηση. Παράλληλα, όμως, χρειάζεται προσεκτικός υπολογισμός για νοικοκυριά που κινούνται κοντά στα όρια των βαθμίδων, ιδίως όταν χρησιμοποιούν κλιματιστικά για θέρμανση ή ψύξη. Μια μικρή μεταβολή στις συνήθειες μπορεί τότε να φέρει δυσανάλογη αύξηση στο ποσό της προμήθειας.
Οι δύο κλίμακες και η επιβάρυνση από την πρώτη κιλοβατώρα
Τα ευέλικτα σταθερά προϊόντα δύο κλιμάκων κατανάλωσης χρειάζονται όμως προσοχή και για έναν ακόμη λόγο. Το ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί πριν από την υπογραφή δεν είναι μόνο πού βρίσκεται το όριο κάθε κλίμακας, αλλά τι ακριβώς συμβαίνει όταν αυτό ξεπεραστεί: η υψηλότερη χρέωση ισχύει μόνο για τις επιπλέον κιλοβατώρες ή επηρεάζει ολόκληρη την κατανάλωση;
Στη δεύτερη περίπτωση, η υπέρβαση του ορίου μπορεί να ανατρέψει τον λογαριασμό. Ενδεικτικά, σε ένα υποθετικό προϊόν με χρέωση 12 λεπτά έως τις 200 κιλοβατώρες και 18 λεπτά πάνω από αυτό το όριο, εφόσον η δεύτερη τιμή εφαρμόζεται στο σύνολο της κατανάλωσης, το κόστος ενέργειας εκτινάσσεται από 24 ευρώ για 200 κιλοβατώρες σε 36,18 ευρώ για 201 κιλοβατώρες. Πρόκειται για εντελώς διαφορετική τιμολόγηση από εκείνη όπου η ακριβότερη τιμή αφορά αποκλειστικά την υπερβάλλουσα κατανάλωση.
Παρόμοιο αποτέλεσμα απότομης επιβάρυνσης συναντάται σε πραγματικά σταθερά προϊόντα δύο κλιμάκων, στα οποία η τιμή ενέργειας παραμένει αμετάβλητη, αλλά το μηνιαίο πάγιο αυξάνεται από 7,95 σε 15,90 ευρώ μόλις ξεπεραστούν οι 150 κιλοβατώρες. Επομένως, πριν από την επιλογή ενός τιμολογίου, είναι απαραίτητο να ελέγχεται αν η μετάβαση σε επόμενη βαθμίδα αλλάζει την τιμή των πρόσθετων κιλοβατώρων, τη χρέωση ολόκληρης της κατανάλωσης ή το πάγιο του μήνα. Μαζί, βεβαίως, με τις προϋποθέσεις εκπτώσεων και τυχόν ρήτρες πρόωρης αποχώρησης.