Στην αλλαγή προμηθευτή και όχι στην εκ των υστέρων διακοπή της ηλεκτροδότησης στρέφεται η νέα παρέμβαση για τον περιορισμό του «ενεργειακού τουρισμού».
Το πλαίσιο που, σύμφωνα με πληροφορίες, έχει οριστικοποιηθεί και αναμένεται να προχωρήσει προς έγκριση με υπουργική απόφαση, αποκλείει τη δυνατότητα ενός παλαιού προμηθευτή να ζητά την αποκοπή καταναλωτή ο οποίος έχει ήδη μετακινηθεί σε άλλη εταιρεία, ακόμη και αν έχει αφήσει πίσω του ληξιπρόθεσμες οφειλές.
Στον πυρήνα της αναθεώρησης του άρθρου 42 του Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας βρίσκεται ένα κλιμακωτό σύστημα σημάνσεων, το λεγόμενο debt flagging. Στόχος είναι να καταγράφονται οι καταναλωτές που αλλάζουν διαδοχικά πάροχο αφήνοντας ανεξόφλητους λογαριασμούς και, εφόσον η ίδια συμπεριφορά επαναληφθεί, να ενεργοποιείται τελικά απαγόρευση νέας μετακίνησης. Με την τρίτη σήμανση, το debt flagging μετατρέπεται ουσιαστικά σε debt blocking, κλείνοντας τη δυνατότητα περαιτέρω αλλαγής προμηθευτή.
Η επιλογή αυτή επιχειρεί να καλύψει ένα θεσμικό κενό που έχει επιτρέψει σε καταναλωτές με συσσωρευμένες οφειλές να μετακινούνται από εταιρεία σε εταιρεία, χωρίς να υπάρχει μέχρι σήμερα ένας ενιαίος μηχανισμός καταγραφής και περιορισμού των διαδοχικών αλλαγών. Ταυτόχρονα, όμως, το τελικό σχήμα δεν παραχωρεί στον πρώην πάροχο τη δυνατότητα να παρεμβαίνει στη σχέση του καταναλωτή με τη νέα εταιρεία προμήθειας μέσω εντολής αποκοπής.
Από τη σήμανση στο οριστικό «μπλόκο»
Αφετηρία της διαδικασίας θα αποτελεί, σύμφωνα με το υπό διαμόρφωση πλαίσιο, ένα όριο ληξιπρόθεσμων οφειλών που αντιστοιχεί σε δύο απλήρωτους λογαριασμούς. Όταν ο καταναλωτής φτάσει σε αυτό το σημείο, ο προμηθευτής θα πρέπει πρώτα να του προτείνει τη ρύθμιση του χρέους του.
Εάν η προσπάθεια διακανονισμού δεν οδηγήσει σε συμφωνία, η εταιρεία θα μπορεί να προχωρήσει στη σήμανση του πελάτη. Παράλληλα, θα διατηρεί το δικαίωμα να εκδώσει εντολή αποκοπής, υπό μία κρίσιμη προϋπόθεση: ο καταναλωτής θα πρέπει να εξακολουθεί να ανήκει στο πελατολόγιό της.
Αν έχει ήδη ολοκληρωθεί η μετακίνησή του σε νέο πάροχο, η προηγούμενη εταιρεία δεν θα μπορεί να ζητήσει τη διακοπή της ηλεκτροδότησης. Η ίδια διαδικασία θα επαναλαμβάνεται στον επόμενο προμηθευτή, εφόσον και εκεί δημιουργηθούν ληξιπρόθεσμες οφειλές, και αποτύχει η πρόταση διακανονισμού και ενεργοποιηθεί νέα σήμανση.
Το οριστικό όριο θα τίθεται με τη συμπλήρωση τριών σημάνσεων. Σε αυτό το στάδιο ο καταναλωτής δεν θα μπορεί να μετακινηθεί σε άλλη εταιρεία προμήθειας, ώστε να ανακοπεί η διαδοχική συσσώρευση ανεξόφλητων οφειλών σε διαφορετικούς παρόχους.
Οι επιμέρους τεχνικές και διαδικαστικές λεπτομέρειες του μηχανισμού μένει να αποσαφηνιστούν. Η βασική αρχιτεκτονική του, ωστόσο, διαμορφώνει μια αλληλουχία προειδοποίησης, πρότασης διακανονισμού, σήμανσης και, τελικά, απαγόρευσης νέας αλλαγής προμηθευτή.
Εκτός πλαισίου οι αποκοπές από πρώην προμηθευτές
Η τελική επιλογή διαφοροποιείται από το αυστηρότερο μοντέλο που είχε εξεταστεί το προηγούμενο διάστημα. Η σημερινή πολιτική ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας είχε εμφανιστεί θετική στο αίτημα των εταιρειών προμήθειας να μπορούν να εκδίδουν εντολές αποκοπής ακόμη και για πρώην πελάτες τους, όταν αυτοί μετακινούνταν σε άλλη εταιρεία αφήνοντας ανεξόφλητα χρέη.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη, ωστόσο, δεν περιλαμβάνεται, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, στην τελική φόρμουλα. Έτσι, η δυνατότητα αποκοπής θα συνδέεται αποκλειστικά με την ενεργή συμβατική σχέση ανάμεσα στον καταναλωτή και τον προμηθευτή που εκδίδει την εντολή.
Κατά τα λοιπά, ο βασικός κορμός του νέου συστήματος ακολουθεί τη λύση που είχε επεξεργαστεί η προηγούμενη πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ, επί Θόδωρου Σκυλακάκη και Αλεξάνδρας Σδούκου, έπειτα από διαβουλεύσεις με τη ΡΑΑΕΥ και εκπροσώπους της αγοράς. Η κατεύθυνση που διατηρείται είναι η σταδιακή μετάβαση από την απλή καταγραφή των οφειλετών στην απαγόρευση νέας μετακίνησης, όταν διαπιστώνεται επαναλαμβανόμενη συσσώρευση χρεών.
Σχεδόν 3 δισ. ευρώ οι οφειλές το 2025
Η παρέμβαση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι ληξιπρόθεσμες οφειλές εξακολουθούν να αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες εκκρεμότητες της λιανικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΡΑΑΕΥ, το συνολικό ύψος τους πλησίασε τα 3 δισ. ευρώ το 2025 για όλες τις κατηγορίες καταναλωτών.
Το ποσό είναι μειωμένο σε σύγκριση με τα 3,4 δισ. ευρώ του 2024, χωρίς όμως η υποχώρηση αυτή να αναιρεί το εύρος του προβλήματος. Πηγές της αγοράς, επικαλούμενες τα στοιχεία της Ρυθμιστικής Αρχής, υπολογίζουν ότι το κόστος που μεταφέρεται στους συνεπείς καταναλωτές αντιστοιχεί σε περίπου 6 λεπτά ανά κιλοβατώρα ή 60 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Τη διάσταση των οφειλών που ακολουθούν τις αλλαγές προμηθευτή ανέδειξε και ο Ελληνικός Σύνδεσμος Προμηθευτών Ενέργειας. Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιοποίησε ο ΕΣΠΕΝ, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τις εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας παραμένουν στα 2,65 δισ. ευρώ, ενώ σχεδόν τέσσερις στις δέκα παροχές εμφανίζουν ανεξόφλητα χρέη.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το γεγονός ότι περίπου 1,5 δισ. ευρώ αποδίδονται σε παλαιούς πελάτες οι οποίοι έχουν ήδη αλλάξει προμηθευτή. Πρόκειται ακριβώς για την κατηγορία οφειλών στην οποία επιχειρεί να απαντήσει το νέο πλαίσιο, θεσπίζοντας για πρώτη φορά μια διαδρομή που αρχίζει από την καταγραφή της παραβατικής συμπεριφοράς και καταλήγει, έπειτα από τρεις σημάνσεις, στο μπλοκάρισμα της επόμενης μετακίνησης.
Η αποτελεσματικότητα του συστήματος θα εξαρτηθεί από τις λεπτομέρειες εφαρμογής που θα αποτυπωθούν στην υπουργική απόφαση. Η πολιτική επιλογή, πάντως, φαίνεται πλέον σαφής: το «τείχος» απέναντι στον ενεργειακό τουρισμό θα στηριχθεί στον περιορισμό των διαδοχικών αλλαγών προμηθευτή και όχι στην έκδοση εντολών αποκοπής από εταιρείες με τις οποίες ο καταναλωτής δεν διατηρεί πλέον ενεργή σύμβαση.