«Ασπίδα» έναντι των αποσυνδέσεων αποκτούν τα νοικοκυριά που αμφισβητούν χρεώσεις στους λογαριασμούς τους, υπό συγκεκριμένες ωστόσο προϋποθέσεις.
Το νέο πλαίσιο θεσπίζεται με το νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) που ψηφίστηκε πριν από δύο 24ωρα από τη Βουλή και με το οποίο ενσωματώνεται στην ελληνική νομοθεσία η κοινοτική Οδηγία για τη μεταρρύθμιση της ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Μάλιστα, με νομοτεχνικές βελτιώσεις που κατατέθηκαν λίγο πριν από την ψήφιση του νομοσχεδίου, εξειδικεύονται οι όροι υπό τους οποίους ένας καταναλωτής θα προστατεύεται από το ενδεχόμενο να του κόψει το ρεύμα ο πάροχός του.
Μέχρι σήμερα, για να προστατευθεί ένας καταναλωτής από τη διακοπή ηλεκτροδότησης λόγω αμφισβητούμενων οφειλών, θα έπρεπε να έχει προσφύγει κατά του προμηθευτή του σε αρμόδια Αρχή ή στη Δικαιοσύνη και να έχει εξασφαλίσει αναστολή της αποσύνδεσης. Με τη νέα ρύθμιση διευρύνεται σημαντικά η «ομπρέλα» προστασίας, καθώς πλέον, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, θα αρκεί ακόμη και η υποβολή παραπόνου στην ίδια την εταιρεία προμήθειας.
Έτσι, για παράδειγμα, στην περίπτωση που ένας καταναλωτής θεωρεί ότι ο λογαριασμός του περιλαμβάνει λανθασμένες χρεώσεις, ο προμηθευτής δεν θα μπορεί να προχωρήσει σε καταγγελία της σύμβασης ή σε διακοπή ηλεκτροδότησης για τους συγκεκριμένους λόγους, για όσο χρονικό διάστημα εκκρεμεί η εξέταση του παραπόνου του. Προϋπόθεση, με βάση τις αλλαγές της τελευταίας στιγμής, είναι ο καταναλωτής να έχει υποβάλει εγγράφως το παράπονό του στην εταιρεία, κάτι που θα μπορεί να κάνει και με ηλεκτρονικά μέσα.
Πότε αίρεται η προστασία
Την ίδια στιγμή, το ΥΠΕΝ βάζει «φρένο» στο ενδεχόμενο καταχρηστικής αξιοποίησης του μέτρου, ώστε να μην μπορούν να αποφεύγουν επ’ αόριστον τη διακοπή ηλεκτροδότησης όσοι έχουν ανεξόφλητους λογαριασμούς, υποβάλλοντας συνεχώς το ίδιο αίτημα στον πάροχό τους. Έτσι, η προστασία δεν θα ενεργοποιείται εκ νέου με την επανυποβολή του ίδιου παραπόνου στην εταιρεία.
Αντίστοιχη προστασία θα έχουν οι καταναλωτές στην περίπτωση που έχουν προσφύγει στον Ενεργειακό Διαμεσολαβητή, στην Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή ή σε κάποιον άλλο φορέα εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών, για όσο χρονικό διάστημα εκκρεμεί η εξέταση της υπόθεσής τους. Ωστόσο, με τις νομοτεχνικές βελτιώσεις τίθεται ως προϋπόθεση να μην έχουν προσφύγει ταυτόχρονα για το ίδιο ζήτημα σε περισσότερους από δύο φορείς, και πάλι για να αποφευχθεί η κατάχρηση.
Στην περίπτωση της εξωδικαστικής επίλυσης, η προστασία θα αίρεται όταν ολοκληρωθεί η διαδικασία και ενημερωθούν για την έκβασή της ο πελάτης και ο προμηθευτής. Το ίδιο θα συμβαίνει όταν διαπιστώνεται ότι ο καταναλωτής υποβάλλει διαδοχικά το ίδιο αίτημα σε διαφορετικούς φορείς ή όταν η προσφυγή του κρίνεται απαράδεκτη ως προδήλως αόριστη, αβάσιμη ή καταχρηστική και κοινοποιείται η σχετική απόφαση στα ενδιαφερόμενα μέρη.
Από την άλλη πλευρά, ενώ στο αρχικό νομοσχέδιο προβλεπόταν άρση της προστασίας εάν η εξωδικαστική διαδικασία δεν είχε ολοκληρωθεί εντός 90 ημερών, πλέον δίνεται η δυνατότητα παράτασης της συγκεκριμένης προθεσμίας, με αιτιολογημένη απόφαση του αρμόδιου φορέα.
Σταθερά τιμολόγια τουλάχιστον ενός έτους
Η ενίσχυση της προστασίας έναντι των αποσυνδέσεων είναι μία από τις αρκετές παρεμβάσεις στη λιανική αγορά ρεύματος που περιλαμβάνει ο νέος νόμος. Στόχος των παρεμβάσεων είναι, μεταξύ άλλων, να έχουν οι καταναλωτές περισσότερες επιλογές, ώστε να μπορούν να περιορίζουν την έκθεσή τους στις διακυμάνσεις των τιμών ενέργειας.
Σε αυτό το πλαίσιο, καθίσταται υποχρεωτική η διάθεση σταθερών (μπλε) τιμολογίων διάρκειας τουλάχιστον 12 μηνών από όλους τους προμηθευτές που έχουν περισσότερους από 200.000 πελάτες. Παράλληλα, απαγορεύεται στις εταιρείες να τροποποιούν μονομερώς τους όρους των συμβάσεων σταθερής τιμής ή να καταγγέλλουν τις συμβάσεις πριν από τη λήξη τους.
Επίσης, πριν από την υπογραφή ή την ανανέωση οποιασδήποτε σύμβασης προμήθειας, οι εταιρείες θα πρέπει να παρέχουν στον πελάτη τους μία εύληπτη περίληψη των βασικών όρων της σύμβασης. Σε αυτήν θα πρέπει να αναγράφονται, μεταξύ άλλων, η συνολική τιμή και η ανάλυσή της, το είδος του τιμολογίου (σταθερό, κυμαινόμενο ή δυναμικό), καθώς και τυχόν προσφορές, εκπτώσεις και πρόσθετες υπηρεσίες.
Περισσότεροι από ένας πάροχοι για το ίδιο σπίτι
Μία ακόμη σημαντική καινοτομία είναι η δυνατότητα ενός καταναλωτή να έχει ταυτόχρονα περισσότερες από μία συμβάσεις προμήθειας ρεύματος για την ίδια εγκατάσταση. Για τον σκοπό αυτόν, οι καταναλωτές αποκτούν το δικαίωμα να διαθέτουν περισσότερα από ένα σημεία μέτρησης και τιμολόγησης για την ίδια σύνδεση με το δίκτυο ηλεκτρισμού.
Έτσι, για παράδειγμα, ένα νοικοκυριό θα μπορεί να επιλέγει διαφορετικό τιμολόγιο και πάροχο για τη φόρτιση του ηλεκτρικού αυτοκινήτου του και διαφορετικό για τις υπόλοιπες ηλεκτρικές συσκευές του. Όπου είναι τεχνικά εφικτό, για την εφαρμογή του μέτρου θα μπορούν να αξιοποιηθούν οι «έξυπνοι» μετρητές.
Δικλίδες ασφαλείας θεσπίζονται επίσης για την περίπτωση που ένας προμηθευτής αναγκαστεί να αποχωρήσει από την αγορά. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, οι πελάτες του θα συνεχίσουν να ηλεκτροδοτούνται μέσω του Προμηθευτή Τελευταίου Καταφυγίου για τουλάχιστον έξι μήνες, ώστε να έχουν επαρκή χρόνο για να επιλέξουν νέα εταιρεία.
Κοινή χρήση «πράσινου» ρεύματος
Ο νέος νόμος ανοίγει επίσης τον δρόμο ώστε νοικοκυριά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις να μπορούν να μοιράζονται την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές, μέσω ιδιωτικών συμφωνητικών ή της σύστασης ενός νομικού προσώπου.
Επομένως, για παράδειγμα, μία ομάδα καταναλωτών θα μπορεί να αξιοποιεί από κοινού την παραγωγή ενός φωτοβολταϊκού συστήματος για τη μείωση των λογαριασμών ρεύματος. Η δυνατότητα αυτή δεν θα περιορίζει το δικαίωμα κάθε νοικοκυριού να επιλέγει ελεύθερα τον προμηθευτή του.
Οι λεπτομέρειες για την εφαρμογή της κοινής χρήσης ενέργειας, καθώς και τα μέτρα που θα διευκολύνουν την πρόσβαση σε αυτήν των ευάλωτων καταναλωτών, θα καθοριστούν με απόφαση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας.