Με θετικές προβλέψεις για την ανάπτυξη, τη δημοσιονομική ισορροπία και την αγορά εργασίας, αλλά με σημαντικές αβεβαιότητες εξαιτίας των διεθνών ενεργειακών εξελίξεων, κατατίθεται σήμερα Δευτέρα στη Βουλή το προσχέδιο του προϋπολογισμού για το 2027.
Το βασικό σενάριο προβλέπει ενίσχυση του ρυθμού μεγέθυνσης της οικονομίας και περαιτέρω αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους και της ανεργίας. Ωστόσο, η νέα ένταση στη Μέση Ανατολή και ο κίνδυνος αναζωπύρωσης των τιμών του πετρελαίου δημιουργούν ένα περιβάλλον αυξημένων κινδύνων, που θα μπορούσε να επηρεάσει τόσο την πρόβλεψη για τον πληθωρισμό όσο και την επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων.
Στον σχεδιασμό ενσωματώνεται το πακέτο φορολογικών ελαφρύνσεων και εισοδηματικών ενισχύσεων συνολικού ύψους 1,9 δισ. ευρώ, το οποίο τίθεται σε εφαρμογή από το 2027. Παράλληλα, παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο πρόσθετων παρεμβάσεων, εφόσον το επιτρέψουν τα δημοσιονομικά δεδομένα. Η εικόνα αναμένεται να ξεκαθαρίσει τον Απρίλιο, όταν η Eurostat θα επικυρώσει τις επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας ως προς την ανάπτυξη και το πρωτογενές πλεόνασμα του 2026. Οι πρώτες εκτιμήσεις τοποθετούν τον δυνητικό πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο στα 350-400 εκατ. ευρώ, υπό την προϋπόθεση ότι θα τηρηθούν οι περιορισμοί του ευρωπαϊκού δημοσιονομικού πλαισίου για την αύξηση των πρωτογενών δαπανών.
Ανάπτυξη 2,3% το 2027
Η ελληνική οικονομία αναμένεται να ανεβάσει ταχύτητα το 2027, με τον ρυθμό ανάπτυξης να διαμορφώνεται στο 2,3%, έναντι 2% το 2026. Καθοριστική για την επίτευξη του στόχου θα είναι η συμβολή των επενδύσεων και της ιδιωτικής κατανάλωσης, καθώς η σταδιακή ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης καθιστά αναγκαία την εξεύρεση νέων πηγών χρηματοδότησης για τη διατήρηση της επενδυτικής δυναμικής.
Σε αυτό το πλαίσιο, αυξημένο βάρος αναλαμβάνει το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, με τη χρηματοδότηση έργων και δράσεων να ενισχύεται σταδιακά τα επόμενα χρόνια. Για το 2027 προβλέπεται να διοχετευθούν στην οικονομία 11 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 4 δισ. ευρώ θα προέλθουν από εθνικούς πόρους και 7 δισ. ευρώ από συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα. Η χρηματοδοτική παρέμβαση αναμένεται να διευρυνθεί σε 12,2 δισ. ευρώ το 2028, σε 13,2 δισ. ευρώ το 2029 και σε 14,2 δισ. ευρώ το 2030.
Κατανάλωση και εξαγωγές
Η ιδιωτική κατανάλωση αναμένεται να διατηρήσει τη δυναμική της, αν και με οριακά χαμηλότερο ρυθμό. Η αύξησή της προβλέπεται στο 1,5% το 2027, έναντι 1,6% φέτος. Παράλληλα, οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών εκτιμάται ότι θα ενισχυθούν κατά 4,2%, με τον τουρισμό και τη βιομηχανία να στηρίζουν την εξωτερική δραστηριότητα. Αντίστοιχα ισχυρή αναμένεται να είναι και η πορεία των εισαγωγών, εξέλιξη που αντανακλά τη διατήρηση της εγχώριας ζήτησης.
Ενεργειακό κόστος και πληθωρισμός
Από την άλλη πλευρά η σημαντικότερη αβεβαιότητα για την πορεία της οικονομίας συνδέεται με την εξέλιξη των τιμών. Το αυξημένο ενεργειακό κόστος και οι πιέσεις στα καύσιμα επιβαρύνουν τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, ενώ οι ανατιμήσεις σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες περιορίζουν την αγοραστική δύναμη, ακόμη και σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων εισοδημάτων.
Το οικονομικό επιτελείο αναθεωρεί προς τα πάνω την εκτίμησή του για τον πληθωρισμό του 2026, τοποθετώντας τον στο 3,6%, από 3,2% προηγουμένως. Για το 2027 αναμένει αποκλιμάκωση στην περιοχή του 2,4%-2,5%, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξει νέα, παρατεταμένη ενεργειακή αναταραχή. Η πορεία των τιμών του πετρελαίου αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τις προβλέψεις του προϋπολογισμού, καθώς επηρεάζει άμεσα το κόστος των μεταφορών και της παραγωγής, με πιθανές δευτερογενείς επιπτώσεις σε ολόκληρη την αλυσίδα των τιμών.
Η πρόβλεψη για την τιμή του Brent
Ενδεικτική των παραδοχών πάνω στις οποίες στηρίζεται ο σχεδιασμός είναι η πρόβλεψη για μέση τιμή του Brent στα 89 δολάρια το βαρέλι, έναντι της τελευταίας αναθεωρημένης εκτίμησης των 82 δολαρίων για το 2026. Η σύγκριση με τον προηγούμενο προϋπολογισμό είναι ακόμη πιο χαρακτηριστική, καθώς τότε η μέση τιμή του πετρελαίου είχε υπολογιστεί στα 64 δολάρια το βαρέλι.
Όσον αφορά στην αγορά εργασίας, η ανεργία προβλέπεται να υποχωρήσει στο 7,9% το 2027, από 8,3% το 2026.
Πρωτογενές πλεόνασμα και φορολογικά έσοδα
Στο δημοσιονομικό πεδίο, το προσχέδιο προβλέπει πρωτογενές πλεόνασμα 2,4% του ΑΕΠ για το 2027. Ωστόσο, στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους εξετάζεται η δυνατότητα διαμόρφωσής του σε υψηλότερα επίπεδα, ακόμη και έως το 3,7% του ΑΕΠ, με βασικό επιχείρημα την ισχυρή πορεία των φορολογικών εσόδων. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στις εισπράξεις από τον ΦΠΑ, οι οποίες συνδέονται με την πορεία της κατανάλωσης και την απόδοση των φορολογικών παρεμβάσεων.
Οι εκτιμήσεις για το 2026 είναι, άλλωστε, ευνοϊκότερες από τις αρχικές προβλέψεις, καθώς το πρωτογενές πλεόνασμα αναμένεται να υπερβεί το 4% του ΑΕΠ, έναντι προηγούμενου στόχου 3,2%. Εφόσον επιβεβαιωθεί αυτή η επίδοση, θα δημιουργηθεί πρόσθετο περιθώριο για παρεμβάσεις, χωρίς να διακυβεύεται η δημοσιονομική ισορροπία. Το τελικό εύρος των δυνατοτήτων θα εξαρτηθεί, πάντως, από την επικύρωση των στοιχείων και την τήρηση των ευρωπαϊκών κανόνων.
Οι πρωτογενείς δαπάνες
Οι πρωτογενείς δαπάνες προβλέπεται να αυξηθούν κατά 3% το 2027, έναντι 3,1% το 2026, ακολουθώντας τα όρια που θέτει το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης..
Πτωτική πορεία για το δημόσιο χρέος
Εξάλλου , το δημόσιο χρέος αναμένεται να συνεχίσει την πτωτική του πορεία ως ποσοστό του ΑΕΠ, από 136,8% το 2026 σε 134,4% το 2027. Στην αποκλιμάκωσή του συμβάλλουν τόσο η ονομαστική μεγέθυνση της οικονομίας όσο και οι κινήσεις πρόωρης αποπληρωμής δανειακών υποχρεώσεων, οι οποίες περιορίζουν το βάρος των μελλοντικών πληρωμών.