Θετικό μέτρο και στην σωστή κατεύθυνση χαρακτηρίζουν οι τράπεζες την πρωτοβουλία του «Κουμπαρά για τη Νέα Γενιά» καθώς πετυχαίνει ένα βασικό στόχο, αυτό την ενίσχυση της κουλτούρας αποταμίευσης που τρέχει με αρνητικό πρόσημο τα τελευταία χρόνια – με εξαίρεση την περίοδο της πανδημίας, αλλά και επενδυτικής καθώς τα ποσά του επενδυτικού λογαριασμού θα επενδύονται υποχρεωτικά σε αμοιβαία κεφάλαια, μετοχές, εταιρικά ομόλογα που διαπραγματεύονται στην οργανωμένη αγορά ή κρατικά ομόλογα. Οι επενδύσεις μπορούν να λαμβάνουν χώρα μόνο μέσω οργανωμένων αγορών της Ελλάδας και της ΕΕ (αποκλείονται οι τρίτες χώρες).
Τα επενδυτικά προϊόντα μπορούν να ποικίλουν ως προς το ρίσκο της απόδοσης που μπορεί να επιλέξει ο γονέας. Θα υπάρχει κοινό υπόδειγμα γνωστοποίησης, ενιαίος συνολικός δείκτης κόστους (TotalExpenseRatio) και ενιαία μεθοδολογία υπολογισμού για όλους τους τύπους παρόχων, ώστε κάθε οικογένεια να συγκρίνει τα προϊόντα σε κοινή βάση. Ο γονέας έχει δυνατότητα δωρεάν μεταφοράς σε άλλα εγκεκριμένα επενδυτικά προϊόντα μεταξύ των παρόχων.
Έτοιμες να συμβάλουν οι τράπεζες
Οι τράπεζες δηλώνουν έτοιμες να συμβάλουν στην πρωτοβουλία της κυβέρνησης για την οποία δεν είχαν ούτε «υποψία» πριν την εξαγγελία της, που εξειδικεύθηκε χθες, αν και είχαν καταθέσει σχετικές προτάσεις.
Ειδικότερα, ο «κουμπαράς» μπορεί να περιλαμβάνει κάποιες καταθέσεις αλλά και ασφαλιστικά προϊόντα και αμοιβαία κεφάλαια κ.ά – πιστοποιημένα από ΤτΕ και Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, με ένα τουλάχιστον από αυτά τα προϊόντα είναι εγγυημένης απόδοσης. Στον «κουμπαρά» θα μπορέσουν να συμμετέχουν όχι μόνο οι γονείς αλλά και συγγενείς και φίλοι «χτίζοντας» μαζί με τη συμμετοχή του κράτους που μπορεί να φτάσει τα 1.200 ευρώ ετησίως (εφόσον κάθε μήνα οι γονείς εισφέρουν 100 ευρώ το μήνα) ένα ισχυρό κεφάλαιο εκκίνησης της ενήλικης ζωής του παιδιού (στα 18 έτη). Το μέγιστο ποσό που μπορεί να εισφέρει ο γονέας ετησίως ανέρχεται σε έως 10.000 ευρώ, ώστε ο λογαριασμός να μη γίνεται όχημα απόκρυψης πλούτου. Το εισόδημα που λαμβάνει τον τέκνο από αυτόν τον επενδυτικό λογαριασμό θα απαλλάσσεται του φόρου εισοδήματος (είτε αφορά φόρο τόκων 15% ή φόρο υπεραξίας μεταβίβασης κεφαλαίου ή φόρο μερισμάτων).
Στόχος η κινητοποίηση καταθέσεων
Παρά το γεγονός ότι η αποταμίευση στην Ελλάδα είναι αρνητική (-3,3% το α’ 6μηνο του 2026) το οικονομικό επιτελείο εκτιμά ότι με τον τρόπο αυτό θα κινητοποιηθούν καταθέσεις σήμερα λιμνάζουν και είναι σχεδόν μηδενικής απόδοσης.
Ο επενδυτικός λογαριασμός θα προσφέρεται από τραπεζικά ιδρύματα, ασφαλιστικές εταιρίες ή Επιχειρήσεις Παροχής Επενδυτικών Υπηρεσιών (ΕΠΕΥ) που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα και για να συμπεριληφθούν στο πρόγραμμα θα λαμβάνουν ειδική έγκριση (σε συνεργασία με την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς και την Τράπεζα της Ελλάδος όπου απαιτείται) ότι πληρούνται οι απαραίτητοι όροι του προϊόντος.
Από τις αρχές του 2027 τα πρώτα προϊόντα
Στόχος είναι το πρώτα επενδυτικά προϊόντα να είναι διαθέσιμα από τις αρχές του 2027 ώστε να καλύψουν βρέφη έως 2 ετών (δηλαδή που γεννήθηκαν το 2025 ή 2026). Το δημοσιονομικό κόστος υπό την υπόθεση ότι εντάσσονται το 1/3 των βρεφών που γεννιούνται ετησίως (περίπου 23.000 βρέφη ετησίως και 56.000 κατά το πρώτο έτος εφαρμογής) εκτιμάται σε 55 εκατ. για το πρώτο έτος εφαρμογής, αυξανόμενο κατά περίπου 27 εκατ. ετησίως. Το κόστος αναμένεται να φτάσει περίπου το μισό δισ. ευρώ έως το 2040.
Ανάληψη στα 18 έτη
Σημειώνεται ότι η ανάληψη μπορεί να γίνει μόνο όταν το τέκνο συμπληρώσει τα 18 έτη. Κατ’ εξαίρεση μπορεί να γίνει ανάληψη σε περίπτωση θανάτου γονέα ή θανάτου του τέκνου ή σε περίπτωση σοβαρών λόγων υγείας του τέκνου που χρήζουν χειρουργικής αντιμετώπισης όπως πιστοποιούνται από δημόσιο νοσοκομείο. Μετά τη συμπλήρωση των 18 ετών το ποσό που έχει σωρευτεί μεταπίπτει σε τυπικό καταθετικό λογαριασμό στο όνομα του τέκνου.
Τα οφέλη για παιδιά και οικονομία
Το μέτρο εξυπηρετεί πολλαπλά οφέλη τόσο κοινωνικά, όσο και για την Ελληνική οικονομία: (α) στηρίζονται εμπράκτως τα παιδιά και διασφαλίζονται οικονομικά για τα πρώτα βήματα της ενήλικης ζωής τους, είτε αφορά σπουδές, είτε έναρξη επαγγελματικής δραστηριότητας, είτε η δημιουργία οικογένειας, (β) δημιουργείται στα παιδιά και στους γονείς κουλτούρα αποταμίευσης και επενδύσεων με προφανή οφέλη για τα οικονομικά κάθε οικογένειας, (γ) καθώς τα χρήματα επενδύονται, δημιουργούνται προϋποθέσεις άντλησης επιπλέον κεφαλαίων από τις ελληνικές επιχειρήσεις τόσο μέσω των μετοχών που διαπραγματεύονται στην κεφαλαιαγορά αλλά και μέσω έκδοσης ομολογιών, (δ) η εν λόγω ρύθμιση συνάδει με τη νέα Ευρωπαϊκή κατεύθυνση για την Ένωση Επενδύσεων και Αποταμιεύσεων (Savings and Investments Union-SIU), που ακριβώς έχει το στόχο ενίσχυσης των αποταμιεύσεων σε επενδυτικά προϊόντα που συμβάλλουν στην οικονομική ανάπτυξη.
Παράδειγμα για ένα παιδί που γεννήθηκε το 2026
Παράδειγμα: Γονέας βρέφους που γεννήθηκε το 2026 ανοίγει εντός του 2027 επενδυτικό λογαριασμό και καταθέτει ποσό 1.200 ευρώ κατ’έτος τα έτη 2027 έως 2031, 1.320 ευρώ τα έτη 2032 έως 2036, 1.452 τα έτη 2037 έως 2041 και 1.597 ευρώ από το 2042 έως το 2044. Αντίστοιχα ποσά θα έχει καταβάλει το κράτος. Συνολικά στον επενδυτικό λογαριασμό θα έχουν κατατεθεί στα 18 έτη 49.304 ευρώ εκ των οποίων 24.652 από το κράτος. Εάν ο επενδυτικός λογαριασμός έχει απόδοση 3%, το ποσό που θα έχει σωρευτεί το 2044 και θα είναι διαθέσιμο στο παιδί με την ενηλικίωσή του ανέρχεται σε 64.109 ευρώ. Εάν ο γονέας επιλέξει επενδυτικό προϊόν που φέρει απόδοση 5%, το ποσό που θα έχει σωρευτεί θα ανέρχεται σε 77.062 ευρώ, ενώ ο ίδιος θα έχει καταβάλει μόλις 24.652 ευρώ.
Τα σχέδια των τραπεζών
Σε ότι αφορά τις τράπεζες που προσφέρουν εδώ και χρόνια αποταμιευτικά προϊόντα για παιδιά με τα οποία επιβραβεύουν την δημιουργία αποταμιευτικής κουλτούρας ήδη εξετάζουν τη δημιουργήσουν νέο προϊόν ή/και θα εξελίξουν τα ήδη υπάρχοντα όμως σε κάθε περίπτωση τους δίνεται η ευκαιρία να «φτιάξουν» σήμερα το μελλοντικό τους πελατολόγιο, σε μια περίοδο που οι ψηφιακές τράπεζες διεκδικούν όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μερίδιο των νέων. Με δεδομένο μάλιστα ότι ο «κουμπαράς» περιλαμβάνει εκτός από κάποια μετρητά και ασφαλιστικά προγράμματα, αμοιβαία - προϊόντα στα οποία επενδύουν σταθερά τα τελευταία χρόνια οι τράπεζες ώστε να διαφοροποιήσουν τις πηγές εσόδων τους – ο τραπεζικός ανταγωνισμός ενδεχομένως να δώσει περαιτέρω κίνητρα στους γονείς ώστε να επιλέξουν την τράπεζα που θα ανοίξουν τον «κουμπαρά» του παιδιού τους. Και ενδεχομένως η πρωτοβουλία της κυβέρνησης που αφορά νεογέννητα και έως δύο ετών να ωθήσει τις τράπεζες σε νέα, πιο ελκυστικά προϊόντα τα οποία θα απευθύνονται σε μεγαλύτερα παιδιά (άνω των 2 ετών). Ενδιαφέρον εξάλλου έχει αν οι εργοδότες θα αναλάβουν πρωτοβουλία να αβγατίσουν τον «κουμπαρά» των παιδιών των εργαζομένων τους.
Η συγκεκριμένη φιλοσοφία – του κουμπαρά - δεν είναι εντελώς καινούργια για την ελληνική τραπεζική αγορά. Η Alpha Bank έχει εντάξει από την 1η Ιανουαρίου 2026 στο πλαίσιο των παροχών προς το προσωπικό της ένα πρόγραμμα μακροχρόνιας αποταμίευσης για τα παιδιά των εργαζομένων της.
Το Alpha Junior Savings Account προβλέπει:
- μηνιαία εισφορά της Alpha Bank για κάθε παιδί εργαζομένου από 6 έως και 18 ετών,
- επένδυση των χρημάτων, με δυνατότητα επιλογής επενδυτικού προφίλ, δυνατότητα προαιρετικής πρόσθετης συμμετοχής του γονέα,
- αυξημένη εισφορά της Τράπεζας για εργαζομένους με τρία ή περισσότερα παιδιά, δέσμευση του κεφαλαίου μέχρι την ενηλικίωση, ώστε να δημιουργείται ένα πρώτο ουσιαστικό οικονομικό κεφάλαιο για το παιδί.